Poznań uczy prawa

17. edukacyjna misja s_fmt

Prawie 7,3 tys. uczniów szkół ponadgimnazjalnych przeszkolonych przez 222 prawników, w większości sędziów – oto efekt lekcji przeprowadzonych w ostatnim roku w szkołach z obszaru właściwości apelacji poznańskiej. Działań pro bono, których celem jest uchronienie młodzieży przed zgubnymi skutkami nieznajomości prawa, a w szerszej perspektywie – idea edukacji prawnej społeczeństwa. Z  badań przeprowadzonych w 2009 r. przez TNS OBOP na zlecenie Krajowej Izby Radców Prawnych wynika, że większość Polaków nie posiada ani podstawowej wiedzy prawnej, ani nie zna zasad działania wymiaru sprawiedliwości. Znacząca część badanych nie odróżnia radcy prawnego od adwokata, a prawa cywilnego – od karnego. Blisko 30 proc. nie wie, co to jest pozew, natomiast 82 proc.

Zgubne skutki ideologizacji

38. kodeks karny3_Wojc_fmt

Brak ochrony prawnokarnej płodu w ostatniej fazie rozwoju prenatalnego jest problemem obiektywnym. Niestety, ostatnia awantura wokół planów nowelizacji k.k. zablokowała nawet możliwość dyskusji nad jego rozwiązaniem – pisze prokurator. Trzyletnie prace Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego zmierzające do kompleksowej nowelizacji Kodeksu karnego zakończyły się przekazaniem w grudniu ub.r. na ręce Ministra Sprawiedliwości gotowego projektu zmian. Pracom tym towarzyszyły liczne konferencje, podczas których wybitni przedstawiciele nauki prezentowali swoje stanowiska odnośnie projektowanych regulacji. Chcąc zainicjować dyskusję wokół potrzeby nowego ujęcia poszczególnych przepisów części szczególnej k.k., Komisja wystosowała również prośbę do katedr i instytutów prawa karnego szkół wyższych o zajęcie stanowisk co do kierunku zmian. Okazało się,

Ta straszna kontradyktoryjność

3. Ferenz Jerzy_Krzysz_fmt

Ostatnio niektórzy prawnicy odgrywają swoisty spektakl strachu, owacjami na stojąco przyjmowany przez komentatorów. Czy aż tak przekonująco straszny? Czy rzeczywiście proces karny czeka katastrofa? – pyta urzędnik MS. Nadejdzie 1 lipca 2015 r. i nic jej nie powstrzyma. Kontradyktoryjność. Rzesze krytyków miała na długo przed wpisaniem jej do kodeksu postępowania karnego. Po 27 września 2013 r., kiedy to Sejm zdecydował się przyjąć nowelizację, ich kasandryczne wizje uległy zdecydowanemu wzmocnieniu. Niezależnie, czy otworzyć prasę naukową, czy tę o charakterze publicystycznym, po lekturze niektórych artykułów można odnieść wrażenie, że autorzy zmian w k.p.k. stworzyli konstrukcję nieudaną, która całkowicie zablokuje mechanizmy aparatu wymiaru sprawiedliwości. Warto przyjrzeć się

Kognicyjne (nie)możności

FKW_0659_fmt

Ciągłe poszerzanie kognicji sądów może skończyć się ich paraliżem organizacyjnym. Konieczne jest ograniczanie – zakresu procesu orzekania, ale też działań przygotowawczych oraz etapu wykonania wyroków – pisze sędzia Waldemar Szmidt, dyrektor w MS. Mieć odwagę zmiany rzeczy, które zmieniać można, pogodzić się z rzeczami, których zmienić nie sposób i posiadać nadto mądrość rozróżnienia tych stanów. Ta jakże aktualna myśl (choć jej autor, Reinhold Niebuhr, już mocno historyczny) przychodzi mi do głowy zawsze, gdy przywołuję kwestię zmian w kognicji sądów. Niezmiernie trudno jest tak praktykom, co teoretykom prawa, określić, gdzie przebiegać winna granica rozsądnie oddzielająca sprawy obywateli, które muszą pozostawać w kompetencjach organów sądowniczych, od

Gry medialne

27. gry medialne_fmt

Najskuteczniejszym sposobem na to, by prawnik mógł oddziaływać na opinię publiczną, na obecnych i przyszłych klientów, jest jego obecność w mediach. Współczesny wywiad telewizyjny czy dyskusja w studio bardziej przypominają jednak grę obfitującą w strategie, uniki oraz techniki manipulacyjne, niż swobodną wymianę poglądów. Jak z mediami grać, by wygrać? Skomplikowanie i wieloaspektowość współczesnej rzeczywistości powodują, że coraz częściej wiedza i opinie o świecie, uznawane poglądy i przyjmowane przez ludzi postawy odwołują się jedynie lub niemalże jedynie do treści przekazywanych przez media. Z reguły zresztą na opinię publiczną wpływają przede wszystkim media tabloidowe, ponieważ oferują odbiorcom rozrywkę, emocje i sensację – w przeciwieństwie do mediów „poważnych”, formułujących przekazy

Cywilna e-rewolucja

8. kodeks postępowani_fmt1

W Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace nad rządowym projektem ustawy o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Ich zasadniczy cel to umożliwienie dalszej informatyzacji postępowań sądowych.  Projekt znajduje się obecnie w ostatniej fazie rządowego procesu legislacyjnego. Propozycje związane z informatyzacją postępowań odnoszą się do trzech zasadniczych zagadnień: formy czynności prawnych i postępowania dowodowego, elektronicznego biura podawczego w sądach oraz informatyzacji postępowania egzekucyjnego. Dokument i dokument elektroniczny W przepisach k.c. proponuje się wprowadzenie legalnej definicji dokumentu. Obejmie ona zarówno dokumenty w postaci tradycyjnej („papierowej”), jak też dokumenty elektroniczne. Towarzyszy temu liberalizacja przepisów dotyczących formy czynności prawnej. Obok znanych już dotychczas form czynności prawnych, proponuje

Dowód z czynności operacyjno-rozpoznawczych w postępowaniu karnym

30. owoc zatrutego dr_fmt1

Prokuratorzy, mając na względzie zasadę legalizmu oraz zasadę trafnej reakcji karnej, dążą do wykorzystania wszelkich informacji zebranych w toku czynności operacyjno-rozpoznawczych, z kolei sądy niezwykle ostrożnie podchodzą do tego typu materiałów. Jakie są zasady dopuszczalności pozyskiwania informacji z czynności operacyjnych na użytek postępowania karnego, a następnie ich procesowego wykorzystania? Pojęcie czynności operacyjno-rozpoznawczych nie zostało zdefiniowane w aktualnie obowiązujących przepisach. Nie zmienia tego nawet fakt, że kompetencję do prowadzenia takich czynności przewidziano w przepisach aż dziewięciu ustaw regulujących zadania 11 służb, tj. policji, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Wywiadu Skarbowego, Żandarmerii Wojskowej, Służby Celnej oraz Biura

Kurator procesowy dla małoletniego pokrzywdzonego

19. kurator procesowy_fmt

Janusz Korczak w pracy „Jak kochać dziecko” pisał, że dziecko jest cudzoziemcem, nie rozumie języka, nie zna praw i zwyczajów. Potrzebny mu przewodnik. Jeśli przełożyć tę myśl na grunt postępowania karnego, przewodnika potrzeba mu zwłaszcza, gdy oskarżonym o popełnienie czynu na szkodę dziecka jest jedno z jego rodziców. Dziecko nie zna języka, w którym prowadzone są procedury sądowe, nie rozumie ich, nie wie, dlaczego musi brać w nich udział. Jego przewodnikiem w takich sytuacjach, przedstawicielem pokrzywdzonego dziecka, jest zwykle rodzic. Zgodnie bowiem z art. 51 § 2 k.p.k., jeśli pokrzywdzonym jest małoletni, jego prawa w procesie karnym wykonuje – co do zasady – przedstawiciel ustawowy. Istnieją jednak sytuacje, w których

Biegli do reformy

14. biegli_OK_fmt

Rada Ministrów w marcu br. przyjęła, opracowane w Ministerstwie Sprawiedliwości, założenia do projektu ustawy o biegłych sądowych. W jaki sposób nowe zasady ustanawiania i weryfikacji biegłych mają szansę zwiększyć jakość przygotowywanych przez nich opinii? Wysoki poziom skomplikowania i profesjonalizacji obejmuje dziś praktycznie każdą dziedzinę aktywności ludzkiej – od wielomiliardowych transakcji finansowych, przez prowadzenie badań na tkankach, po kierowanie ruchem lotniczym. Właśnie z tego względu sąd, prokuratura, organ administracyjny czy wreszcie same strony postępowań potrzebują tzw. informacji specjalnych, wykraczających poza zakres ich wiedzy czy doświadczenia życiowego. Takich informacji dostarczają przede wszystkim opinie biegłych sądowych. Niejednokrotnie opinia biegłego staje się kluczowym elementem, na podstawie którego organ ją zamawiający podejmuje

Prokuratorzy, porozmawiajmy

32. Dubois OK_fmt

Nowelizacja procedury karnej to historycznie największa szansa prokuratury, by się unowocześnić. Więc zamiast przyjmować postawy płaczek oczekujących na pogrzeb prokuratury, oskarżyciele powinni znaleźć skuteczny pomysł na ewolucję swojej instytucji. Jeśli chcemy sprowokować dyskusję, to najlepiej trochę rozzłościć liderów prowokowanej grupy i poskakać po ich ambicjach. W felietonie „Popłoch w prokuraturze” w „Na wokandzie” sprzed pół roku napisałem, że oskarżyciele obawiają się nadchodzących zmian procedury karnej, krytykując przy tym wypowiedzi prokuratora Jacka Skały. Najprostszy sposób okazał się skuteczny. Natychmiast zareagował… prokurator Tomasz Salwa, jego kolega ze związku zawodowego i opublikował w ostatnim wydaniu kwartalnika swoją polemikę. Dziękuję Panu. Dotychczas miałem okazję wymieniać poglądy z kolegami prokuratorami na temat

Proces bez gospodarza

55. Krzysztof Sobczak _fmt

Dlaczego w Polsce, która osiągnęła w ostatnim ćwierćwieczu tak ogromny postęp we wszystkich dziedzinach, wyjaśnianie sprawy w sądach może trwać 8, 13 a nawet 18 lat? Powodem jest brak mechanizmu, w którym Temida widziałaby nie tylko działania podejmowane na danym etapie postępowania, ale też cały ciąg procesowych zdarzeń i społeczne ich skutki. Znany od lat – głównie z kronik sądowych, nie z ekranu telewizyjnego – film Henryka Dederki „Witajcie w życiu” został uwolniony po 18 latach. – Wstyd mi za wymiar sprawiedliwości – skomentował reżyser wydany 26 marca br. ostateczny wyrok sądu apelacyjnego w jego sprawie. Nie tylko ten obywatel ma powody do wstydu

Stracona szansa

53. Zoll OK_fmt

Rządowa wersja projektu nowelizacji części ogólnej k.k., w założeniu mająca wpłynąć na ograniczenie stosowania kar izolacyjnych wobec sprawców drobnych przestępstw, może przynieść skutki odwrotne do zakładanych. W sposób zasadniczy odbiega ona od propozycji Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego. Komisja Kodyfikacyjna kadencji 2009-2013 w dniu 5 listopada 2013 r. przekazała Ministrowi Sprawiedliwości projekt nowelizacji Kodeksu karnego. Już wtedy było oczywiste, że względy polityczne przemawiają za wstrzymaniem się w najbliższym czasie z nowelizacją części szczególnej kodeksu. Członkowie Komisji ze zrozumieniem odnieśli się do planu, by dalsze prace legislacyjne dotyczyły wyłącznie nowelizacji części ogólnej. Od tamtego czasu, do przyjęcia przez rząd 8 maja br. gotowego projektu nowelizacji,

Sędzia na trudne czasy

45. pap_19810210_03G_fmt

„Obyś żył w ciekawych czasach” – brzmi popularne powiedzenie. Okres aktywności zawodowej sędziego Antoniego Filcka obfitował w sytuacje i ciekawe, i skomplikowane. Wieloletni sędzia Sądu Najwyższego, w latach 1981-1983 prezes Izby Cywilnej SN, w wolnej Polsce w pierwszym niekomunistycznym składzie Trybunału Konstytucyjnego. Świat prawniczy zapamiętał go jako uczciwego człowieka. Stan wojenny był czasem próby dla środowiska sędziowskiego, sprzyjającym postawom konformizmu i odchodzenia od zasad etyki. Antoni Filcek piastował wówczas funkcję prezesa Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. – Wielu sędziów, doskonałych prawników, było wtedy zwalnianych, relegowanych do innych sądów. Zrobiło się sztywno, chłodno, nie do zniesienia – przypomina tamte czasy Gabriela Filcek, ówcześnie sędzia Sądu Wojewódzkiego w Białymstoku, prywatnie – żona

Jestem publicznością

47. FKW_0948A_fmt

Rozmowa z Heleną Kowalik, reporterką sądową. Andrzej Dryszel: – Wymierzanie sprawiedliwości jest medialne. Powstają na ten temat mniej lub bardziej wymyślone reportaże, seriale, rozmaite inscenizacje, także z udziałem prawdziwych sędziów i mecenasów. Czy to poprawia świadomość prawną obywateli? Helena Kowalik: – Nie, bo to, co dzieje się w sali sądowej, stanowi tylko pretekst do pokazywania intrygi mającej zaskakiwać widzów i obfitować w zwroty akcji. Proces jest podawany w pigułce, dlatego widzowie nabierają przeświadczenia, że naprawdę toczy się w błyskawicznym tempie. Niejednokrotnie widziałam w salach sądowych irytację publiczności, ludzie szeptali: dlaczego sędzia jeszcze tak się dopytuje, czemu jest taki wścibski, po co mu zeznania kolejnych osób, przecież w telewizji pokazują,

Książki prawnicze

43. Profilowanie krymi_fmt

Co roku wydawcy wprowadzają na polski rynek kilka tysięcy publikacji książkowych skierowanych do prawników. Są wśród nich zarówno pozycje nowe, jak i kolejne wydania uznanych tytułów. W tej rubryce przybliżamy tytuły, które ukazały się lub w najbliższym czasie ukażą na rynku wydawniczym. Z nadzieją, że omawiane publikacje staną się użyteczne w pracy Czytelnika.   Bogdan Lach – „Profilowanie kryminalistyczne”   Profilowanie nieznanych sprawców znalazło już swoje miejsce w masowej wyobraźni jako niezawodny klucz do tajemnicy najbardziej nawet skomplikowanych i mrocznych przestępstw. Takie zbeletryzowane i „hollywoodzkie” widzenie tej dziedziny wiedzy – wykorzystującej przede wszystkim psychologię, kryminologię i wiktymologię – czyni z niej obszar sekretny, dostępny tylko dla nielicznych. Bogdan

IT w sądach Korony

Witold Pawlak

Widok sędziego z laptopem umożliwiającym wgląd w e-dokumenty z akt czy zapisy audio z rozpraw jest już codziennością. Przyszłość brytyjskich sądów to procesy, w których praca „na papierze” zostanie zredukowana do minimum – pisze sędzia. Pamiętam reportaż telewizyjny z Polski sprzed roku, w którym relacjonowano przebieg procesu w głośniej sprawie dotyczącej zabójstwa generała Papały. Orzekający w tej sprawie byli niemal niewidoczni, zasłonięci stosami akt, w równym rzędzie ułożonymi na stole sędziowskim. Ten obraz skojarzył mi się z książką „Bleak House” Karola Dickensa, której akcja osnuta jest wokół sądowego sporu toczonego pomiędzy członkami jednej rodziny. Spór ten, ze względu na odwlekające się jego zakończenie, doprowadził do bankructwa