Awantura o podpis

Waldemar Szmidt - Dyrektor Departamentu Sądów Organizacji i Analiz Wymiaru Sprawiedliwości w MS

Uchwała Sądu Najwyższego w sprawie legalności przeniesień sędziów na inne miejsca służbowe podpisywanych przez podsekretarzy stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości burzy przez lata sankcjonowany porządek. Jest też wątpliwą podstawą uchylania się od orzekania przez przeniesionych sędziów – przekonuje sędzia Waldemar Szmidt, dyrektor w MS. Sytuacja, w której wszystkie przepisy prawa odpowiadałyby regule clara non sunt interpretanda mówiącej o bezprzedmiotowości wykładni kwestii oczywistych jawi się obserwatorowi życia publicznego w naszym kraju jako zdarzenie z kategorii życzeń pobożnych. Nie inaczej jest wobec interpretacji przepisów regulujących przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe, które wskutek uchwały Sądu Najwyższego z 17 lipca 2013 r. w sprawie IIICZP

Okiem Kowalskiego

Raport Courtwatch

W sądach z roku na rok zaobserwować można pozytywne zmiany odczuwalne dla obywateli. Wciąż jednak zdarzają się zjawiska niepożądane, jak nieuzasadnione ograniczanie jawności rozpraw, spóźnienia rozpraw czy niewłaściwa kultura ich prowadzenia. Jakie uwagi do jakości pracy sędziów ma przysłowiowy Kowalski? Spośród wielu możliwych optyk, za pomocą których oceniane są polskie sądy, niezwykle ważną, choć często pomijaną, jest optyka obywatelska. Zgodnie z nią poprawność proceduralna postępowania w sądzie jest równie ważna co odpowiedź na pytanie, czy sąd oferuje obywatelowi rzetelne rozstrzygnięcie sporu w atmosferze szacunku i godności, czy jest raczej instytucją o nadmiernej liczbie procedur, posługującą się niezrozumiałą terminologią prawniczą, z wyniosłymi

Co z tą sprawnością?

Sprawny proces, zegar

Analiza statystyk dotyczących orzecznictwa prowadzi do przekonania, że w Polsce – mimo wysokich nakładów budżetowych na sądownictwo – w zbyt wielu przypadkach obywatele mają do czynienia ze „sprawiedliwością spóźnioną”. Tymczasem niedostateczna sprawność postępowań to dla interesantów sądów najważniejsza przyczyna, dla której niejednokrotnie wystawiają oni niskie oceny całemu wymiarowi sprawiedliwości. Autorem celnej maksymy, że „sprawiedliwość spóźniona to niesprawiedliwość” (Justice delayed is justice denied) jest William Ewart Gladstone, czterokrotny premier Wielkiej Brytanii w latach 1868-1894. W Polsce prawo do szybkiego rozstrzygnięcia sprawy stanowi podstawę postępowania sądowego. Art. 45 Konstytucji wskazuje, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez

Egzamin z kontradyktoryjności

Język sali sądowej

Zanim 8 listopada 2012 r. projekt ustawy wprowadzającej nowy model postępowania karnego wpłynął do Sejmu, już budził sprzeczne opinie co do możliwości realizacji jej podstawowego celu – skrócenia czasu postępowań. Po roku sejmowych prac, którym towarzyszyły burzliwe dyskusje w środowisku prawniczym, 17 października 2013 r. ustawa została podpisana przez prezydenta. Określana jako rewolucyjna, nowelizacja Kodeksu postępowania karnego wejdzie w życie za półtora roku, tj. 1 lipca 2015 r. Mimo intensywnych prac prowadzonych na etapie sejmowym nie udało się jednak usunąć wszystkich wątpliwości środowiska prawniczego odnośnie wprowadzanych rozwiązań. Wciąż wielu przedstawicieli nauki oraz zawodów prawniczych z dystansem odnosi się do nowej

Sądowa obraza sprawiedliwości

Witold Kulesza - doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Uniwersytetu Łódzkiego

Strasburg rozstrzygnięciem w sprawie Katynia zanegował prawo do ochrony dobra, jakim jest pamięć zbiorowa o zbrodniach wojennych oraz uczucia krewnych ofiar tych zbrodni – pisze profesor Witold Kulesza. Orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 21 października 2013 r. w sprawie śledztwa katyńskiego prowadzonego przez Rosję powiela koszmarny prawniczy paradoks, jaki stał się udziałem procesu głównych zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Oba sądy zajmowały się tą samą sprawą Zbrodni Katyńskiej i tak samo uchyliły się od sformułowania w swych wyrokach zarówno jej prawnokarnej kwalifikacji, jak i określenia konsekwencji, które powinna ponieść Rosja jako państwo odpowiedzialne za jej popełnienie.

Sądy w statystyce

ISWS

Ministerstwo uruchomiło portal internetowy Informator Statystyczny Wymiaru Sprawiedliwości. ISWS to dostępne dla każdego źródło statystyk na temat sprawności funkcjonowania polskiej Temidy. Uruchomiony w październiku 2013 r. portal (www.isws.ms.gov.pl) jest inicjatywą umożliwiającą każdemu zainteresowanemu wyrobienie poglądu na temat kondycji sądów powszechnych, a także weryfikację obiegowych opinii na ten temat. Prezentowane w portalu dane ułatwiają odbiorcy analizę efektywności i skuteczność wymiaru sprawiedliwości. Porównania i rankingi Na uwagę zasługuje w szczególności zawartość zakładek „Porównania krajowe” i „Porównania międzynarodowe”. Dzięki publikowanym w nich danym można w prosty sposób sprawdzić, jak funkcjonuje wymiar sprawiedliwości na wybranym obszarze terytorialnym oraz porównać go z innymi obszarami pod względem

Profesjonaliści o pomocy najmłodszym pokrzywdzonym

Wręczenie certyfikatów przyjaznych pokoi przesłuchań

Jubileuszowa, dziesiąta konferencja „Pomoc dzieciom – ofiarom przestępstw” była okazją do wymiany doświadczeń między sędziami, prokuratorami, biegłymi psychologami oraz kuratorami pracującymi z pokrzywdzonymi nieletnimi. Konferencja, organizowana przez Ministerstwo Sprawiedliwości, Urząd Miasta Stołecznego Warszawy oraz Fundację Dzieci Niczyje, odbyła się w dniach 21-22 października 2013 r. w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie. Tak jak w poprzednich latach, jej tematem przewodnim była pomoc dzieciom, które doświadczyły różnych form przemocy i wykorzystywania, a także ochrona praw dzieci uczestniczących w procedurach prawnych. Tradycyjnie, program konferencji przewidywał sesje plenarne, wykłady i warsztaty w mniejszych grupach. Ta konferencja bowiem kładzie szczególny nacisk na praktyczne przygotowanie osób mających kontakt z

Niebezpieczni pod kontrolą

Więzienie, drut kolczasty

W tym roku na wolność wyjdą pierwsi groźni przestępcy, którym w wyniku moratorium z 1989 r. karę śmierci zastąpiono karą 25 lat pozbawienia wolności. Prace nad rozwiązaniami umożliwiającymi izolację oraz terapię takich osób dobiegły końca. Parlament nad wspomnianymi rozwiązaniami procedował w ekspresowym tempie. Projekt ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób wpłynął do Sejmu 17 lipca 2013 r. Prace w komisjach trwały nieco ponad trzy miesiące i 23 października 2013 r. Sejm uchwalił ustawę. 13 grudnia 2013 r. podpisał ją prezydent, jednocześnie „z uwagi na argumenty wskazujące na ryzyko nieposzanowania praw i wolności

Deregulacja: obywatel ma głos

Deregulacja

Odpowiadając na duże zainteresowanie społeczne procesem uwalniania zawodów regulowanych, Ministerstwo Sprawiedliwości opracowało narzędzie, dzięki któremu obywatele mogą przekazywać dostrzeżone przez siebie problemy w dostępie do tych profesji. Na stronie internetowej MS udostępniono specjalną ankietę, która jest pierwszym i kluczowym elementem tzw. IV transzy deregulacji. Prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości proces deregulacji dostępu do zawodów podzielony został na trzy ustawy (tzw. transze), z których pierwsza, obejmująca m.in. zawody prawnicze (notariusz, komornik, adwokat, radca prawny), weszła w życie 23 sierpnia 2013 r. (cześć przepisów obowiązuje od 1 stycznia 2014 r.). Drugi projekt ustawy jest obecnie przedmiotem prac w Sejmie w Nadzwyczajnej Komisji ds. związanych z

Prawa ręka informatyzacji

Klawiatura

Prezes Rady Ministrów z dniem 30 września 2013 r. na wiosek prof. Jacka Gołaczyńskiego odwołał go z funkcji Podsekretarza Stanu w MS. Profesor nadal, obecnie w randze pełnomocnika ministra, nadzoruje proces informatyzacji wymiaru sprawiedliwości. Jacek Gołaczyński funkcję wiceministra pełnił przez ponad półtora roku. Wcześniej przez lata związany był z resortem, najpierw jako szef zespołów powoływanych do realizacji projektów informatyzacji sądownictwa i elektronizacji procedur sądowych, następnie jako koordynator krajowy wdrożeń informatycznych w wymiarze sprawiedliwości. Profesor jest autorem koncepcji i jednym z inicjatorów wprowadzenia do porządku prawnego instytucji elektronicznego postępowania upominawczego, która ukróciła praktyki dłużników skutecznie uchylających się od regulowania drobnych zobowiązań. W

Na straży praw rodziny

Anna Andrzejewska

Minister Sprawiedliwości Marek Biernacki ustanowił swojego pełnomocnika ds. konstytucyjnych praw rodziny. Została nim Anna Andrzejewska, socjolog i działaczka organizacji pozarządowych. Zadaniem, jakie postawił Minister Sprawiedliwości przed pełnomocnikiem, jest upowszechnianie problematyki ochrony praw rodziny oraz analiza tworzonego i obowiązującego prawa z perspektywy jego wpływu na sytuację rodzin. – Priorytetem tych działań będzie opracowanie rozwiązań służących wzmocnieniu sądownictwa rodzinnego, w tym szerszemu korzystaniu w tego rodzaju sprawach z dobrodziejstw instytucji mediacji – mówi Anna Andrzejewska, która urząd pełnomocnika pełni od 6 września 2013 r. Anna Andrzejewska ma 38 lat, ukończyła socjologię w Instytucie Stosowanych Nauk Społecznych UW. Jest jedną z inicjatorek powstania oraz

Na wokandzie ETPCz

Siedziba ETPCz w Strasburgu.

Trybunał we wspomnianym okresie wydał 8 wyroków, naruszenie postanowień Konwencji stwierdzając w trzech spośród nich. Dotyczyły one tak prawa do życia w aspekcie proceduralnym (Przemyk przeciwko Polsce, wyrok z 17 września 2013 r.), jak i prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego (El Kashif przeciwko Polsce, wyrok z 19 listopada 2013 r. oraz Wereda przeciwko Polsce, wyrok z 26 listopada 2013 r.). W kolejnych trzech rozpatrywanych sprawach (Brzuszczyński przeciwko Polsce, wyrok z 17 września 2013 r., Matusik przeciwko Polsce, wyrok z 1 października 2013 r., Błaja News Sp. z o.o. przeciwko Polsce, wyrok z 26 listopada 2013 r.) Trybunał nie dopatrzył się nieprawidłowości

Karne (r)ewolucje

Od lewej: prof. Piotr Hofmański, od grudnia 2013 r. przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej, oraz prof. Andrzej Zoll, przewodniczący Komisji ustępującej kadencji

Od opracowania nowego modelu procesu karnego, przez stypizowane przestępstwa stalkingu, po projekt nowelizacji Kodeksu karnego – oto dorobek czterech lat pracy Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego pod przewodnictwem prof. Andrzeja Zolla. W listopadzie 2013 r. minęła jej dotychczasowa kadencja. Ostatnie posiedzenie plenarne działającej przy Ministrze Sprawiedliwości Komisji w kadencji 2009–2013 odbyło się 5 listopada ub.r. W tym dniu prof. dr hab. Andrzej Zoll, przewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, przekazał na ręce ministra Marka Biernackiego projekt nowelizacji części ogólnej i szczególnej Kodeksu karnego, będący zwieńczeniem prac mijającej kadencji. Profesor podsumował również dokonania Komisji, informując, że w ostatnich czterech latach opracowała ona projekty

Budżet wciąż rosnący

Plan wydatków sądownictwa powszechnego wg ustawy budżetowej – lata 2003-2014

Projekt budżetu sądów na 2014 r., pomimo trudnej sytuacji gospodarczo-ekonomicznej państwa, zakłada zwiększenie wydatków. Na działalność orzeczniczą oraz zapewnienie warunków do sprawnej pracy sądów przewidziano o 250 mln zł więcej niż rok wcześniej. Utrzymująca się kryzysowa sytuacja gospodarczo-ekonomiczna, której widoczną konsekwencją w sektorze finansów publicznych stała się w ostatnich miesiącach nowelizacja ustawy budżetowej na 2013 r., sprawia, że projekt budżetu na 2014 r. jest kolejnym planem finansowym sporządzonym w warunkach istotnych ograniczeń po stronie wydatkowej. Powyższe determinuje również kształt projektu planu wydatków sądownictwa powszechnego. Odnotować jednak należy, że zarówno ograniczenie planu wydatków sądownictwa w ramach nowelizacji budżetu na 2013 r.,

Szkolenia KSSIP: w cieniu dużych nowelizacji

Szkolenia KSSIP

Jakie szkolenia czekają prawników wymiaru sprawiedliwości w 2014 r.? Oto przegląd najnowszej oferty kursów organizowanych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury. Rozpoczynający się kolejny rok szkoleń ustawicznych KSSiP zapowiada się nowatorsko. Stało się tak głównie za sprawą nowelizacji kodeksu postępowania karnego. – Nowelizacja ta ma charakter systemowy, fundamentalny i stawia szereg nowych wyzwań dla organów polskiego sytemu wymiaru sprawiedliwości. W konsekwencji przed nami zadanie realizacji ogromnego projektu sprowadzającego się do kompleksowego przeszkolenia blisko 11,5 tys. osób – mówi sędzia Adam Czerwiński, zastępca dyrektora KSSiP. Tyle bowiem osób liczy grono prokuratorów i sędziów orzekających w sprawach karnych, ich asystentów oraz asesorów prokuratorskich.

Mecenas transgraniczny

Adwokaci

Mija 10 lat od przystąpienia polski do Unii Europejskiej. To okazja, aby przypomnieć zasady związane z wolnym przepływem prawników w Unii Europejskiej. Jakie możliwości polskim adwokatom i radcom prawnym oferuje wspólny rynek? Unijny system świadczenia usług przez prawników z krajów członkowskich oparty jest na trzech dyrektywach: Dyrektywie Rady 77/249/EWG z dnia 22 marca 1977 r. w sprawie ułatwienia skutecznego korzystania przez prawników ze swobody świadczenia usług, Dyrektywie Rady i Parlamentu Europejskiego 98/5/WE z dnia 16 lutego 1998 r. w sprawie ułatwienia prowadzenia stałej praktyki prawniczej w innym Państwie Członkowskim niż to, w którym uzyskano kwalifikacje, a także Dyrektywie Rady 89/48/EWG

Zorientowani na klienta

Usługi prawnicze

W czasach, które charakteryzuje szeroko rozumiana konkurencyjność i równouprawnienie, wymogiem świadczenia usług prawnych jest postawa otwartości względem potrzeb i oczekiwań klientów. Co ona oznacza w praktyce? Poniższe uwagi, choć co do zasady kierowane są do przedstawicieli wolnych zawodów prawniczych, w dużym stopniu dotyczą też prawników wymiaru sprawiedliwości. Prawnikom, choć nie tylko im, wydaje się błędnie, że wyznacznikiem zaufania do nich są wyłącznie ich umiejętności – profesjonalizm, a nawet „zimny” profesjonalizm. Tymczasem w społeczeństwie informacyjnym za zadowolenie i satysfakcję klienta, poza kompetencjami zawodowymi usługodawcy, w równym stopniu odpowiadają jego umiejętności komunikacyjne. To właśnie odpowiednie traktowanie klienta (obywatela) i umiejętność budowania z

Strasburg a działania policji

Odznaka policyjna

W przekazie medialnym co jakiś czas pojawia się temat nadużyć, których funkcjonariusze Policji mają dopuszczać się względem zatrzymanych. Takie praktyki, a także wadliwe postępowania wyjaśniające w tych sprawach, mogą stanowić pogwałcenie art. 3 Konwencji zakazującego tortur i traktowania o charakterze nieludzkim bądź poniżającym. Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że jeżeli osoba doznaje obrażeń w chwili zatrzymania czy też będąc pozbawiona wolności przez funkcjonariuszy Policji lub podobnych służb, stanowi to podstawę domniemania, iż osoba taka została poddana złemu traktowaniu (Bursuc przeciwko Rumunii). Jeżeli podczas zatrzymania stan zdrowia konkretnej osoby osoba jest dobry, natomiast w chwili

W drodze po koronę

Psychiatra na sali sądowej

Odbycie praktyki asesorskiej umożliwi praktyczną weryfikację cech osobowościowych kandydata na urząd sędziego. Taki „sędzia na próbę” będzie dodatkowo cieszył się atrybutem pełnej niezależności od władzy wykonawczej. Ministerstwo Sprawiedliwości liczy na konsultacje ze środowiskiem prawniczym założeń projektu powrotu instytucji asesora. Czy decyzja o bezwarunkowym i dożywotnim powierzeniu urzędu sędziego, w założeniu „korony zawodów prawniczych”, może być obarczona marginesem błędu? W obecnych warunkach, gdy w konsekwencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2007 r. zlikwidowano instytucję asesora, nie można tego wykluczyć. W praktyce mogą zdarzać się sytuacje, w których przyszły sędzia – czy to aplikant Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury, czy osoba z praktyką naukową,