Rusza darmowa pomoc prawna

3_grafika4a_c_optOd stycznia 2016 r. w ponad 1,5 tys. punktów w całej Polsce obywatele otrzymają bezpłatną i profesjonalną pomoc prawną. Oczekiwany od lat system oparty będzie na współpracy administracji rządowej, samorządu terytorialnego, organizacji non-profit oraz prawniczych samorządów zawodowych.

Od początku 2016 roku na terenie całej Polski zacznie funkcjonować system nieodpłatnej pomocy prawnej udzielanej na etapie przedsądowym. Jest to rezultat wejścia w życie ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 r. o nieodpłatnej pomocy prawnej oraz edukacji prawnej, przygotowanej w Ministerstwie Sprawiedliwości. Ustawa z dnia 25 sierpnia 2015 r. została podpisana przez Prezydenta RP.

Powstanie ponad 1500 punktów, w których profesjonaliści będą świadczyć pomoc prawną. Ogólnopolski system zagwarantuje nieodpłatny dostęp do porad prawnych na poziomie lokalnym i zniweluje zbyt często występującą w Polsce barierę finansową do korzystania z profesjonalnej usługi prawnej.

Nieodpłatna pomoc

Ustawa zakłada, że darmową pomoc prawną (na etapie przedsądowym) otrzymają: młodzież do 26. roku życia; osoby posiadające ważną Kartę Dużej Rodziny; seniorzy po ukończeniu 65 lat; osoby fizyczne, którym w okresie roku poprzedzającego zostało przyznane świadczenie z pomocy społecznej na podstawie ustawy o pomocy społecznej; kombatanci; weterani; zagrożeni lub poszkodowani katastrofą naturalną, klęską żywiołową lub awarią techniczną.

Jednolite standardy udzielania nieodpłatnej pomocy prawnej zapewni fakt, że będzie ona stanowiła zadanie zlecone z zakresu administracji rządowej. Umożliwi to także sprawowanie nadzoru nad jej wykonywaniem oraz zapewni stałe źródło finansowania. Zadanie to będzie finansowane z budżetu państwa. Nieodpłatna pomoc prawna udzielana będzie w punktach określanych przez jednostki samorządu terytorialnego.

Ważnym elementem systemu będą organizacje pozarządowe. Z uwagi na ich doświadczenie i dorobek, przewidziano możliwość powierzenia im do prowadzenia połowy wszystkich punktów nieodpłatnej pomocy prawnej.

Pomocy udzielać będą adwokaci i radcowie prawni, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach również aplikanci adwokaccy lub radcowscy z upoważnienia, odpowiednio, adwokata lub radcy prawnego udzielających nieodpłatnej pomocy prawnej. Natomiast w punktach prowadzonych przez organizacje pozarządowe porad będą mogli udzielać także doradcy podatkowi oraz absolwenci wyższych studiów prawniczych (posiadający co najmniej trzyletnie doświadczenie).

Nieodpłatna pomoc prawna będzie udzielana w punktach nieodpłatnej pomocy prawnej w przeciętnym wymiarze pięciu dni w tygodniu przez co najmniej cztery godziny dziennie.

Pomoc prawna będzie polegała na:

  • udzieleniu informacji o obowiązującym stanie prawnym, przysługujących uprawnieniach lub spoczywających obowiązkach,
  • przedstawieniu propozycji sposobu rozwiązania problemu prawnego,
  • pomocy w sporządzeniu projektu pisma w zakresie niezbędnym do udzielenia pomocy prawnej (nie obejmuje pism procesowych w postępowaniach przygotowawczym lub sądowym i pism w postępowaniu sądowo-administracyjnym – wówczas osoba uprawniona może wnioskować o ustanowienie pełnomocnika z urzędu),
  • sporządzeniu projektu pisma procesowego o zwolnienie od kosztów sądowych lub o ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Edukacja prawna

Ustawa przewiduje także działania polegające na kształtowaniu świadomości prawnej obywateli. Zgodnie z jej zapisami, organy administracji publicznej, realizując pozostające w ich właściwości zadania z zakresu edukacji prawnej społeczeństwa, będą zobligowane do podejmowania działań edukacyjnych zmierzających do zwiększenia świadomości prawnej społeczeństwa.

Zadania będące przedmiotem omawianej problematyki będą mogły być realizowane przez organizacje pożytku publicznego, a także uczelnie prowadzące studia wyższe na kierunku prawo, samorządy zawodowe adwokatów, radców prawnych, notariuszy, komorników sądowych oraz doradców podatkowych – wyłonione w trybie otwartego konkursu ofert.