Na wokandzie

W najnowszym numerze

Wydarzenia
Wokanda
Dobre praktyki
Studia i kariera
Opinie
Książki prawnicze
Felieton

Dostęp do informacji w sądzie

Jakim szczególnym zasadom archiwizacji podlegają elektroniczne dokumenty? Jakie obowiązki nakłada ustawodawca w zakresie prowadzenia archiwów elektronicznych? W dobie elektronizacji obrotu prawnego zagadnienia te stają się kluczowe również dla instytucji wymiaru sprawiedliwości. Zgodnie z art. 53 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów powszechnych dla każdej sprawy rozpoznawanej przez sądy powszechne oraz Sąd Najwyższy tworzy się akta. Akta powstają i są przetwarzane przy użyciu technik informatycznych, co oznacza możliwość prowadzenia akt sądowych w formie dokumentacji elektronicznej (ustawa z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne ).
Publikowanie w Internecie wyroków i orzeczeń, choć raczej nie przyczyni się do zwiększenia świadomości prawnej obywateli, to z pewnością wpłynie na poprawę jakości orzecznictwa oraz wzbogaci warsztat pracy adeptów prawa. Takie działanie realizowałoby postulat szerokiego dostępu do informacji publicznej.Sądowe orzeczenia umieszczane w internetowych bazach danych dostępnych bezpłatnie dla nieograniczonego kręgu adresatów stały się narzędziem, bez którego większość prawników nie wyobraża już sobie efektywnej pracy. Tymczasem teoretycy i praktycy prawa kształtują swoje wyobrażenie o dostępie do krajowego orzecznictwa sądowego głównie za sprawą komercyjnych, odpłatnych baz danych. Coraz częściej podmioty władzy publicznej eliminują komercyjne „ogniwo” w informacyjnym łańcuchu, udostępniając informacje o swojej działalności we własnym zakresie. Taka aktywność nie jest jednak zjawiskiem oczywistym.
Czy utrzymywanie odrębnej strony internetowej sądu oraz strony Biuletynu Informacji Publicznej jest konieczne? Jakie treści winien zawierać sądowy BIP? I dlaczego informacja publiczna publikowana w Internecie ma tak kluczowe znaczenie? Oto wnioski z porównania przepisów prawa i sądowej praktyki. Dostęp do wiedzy o otaczającym świecie i przeróżnych zdarzeniach rozgrywających się w przestrzeni publicznej ma ogromne znaczenie. Współczesny standard demokratycznego państwa nie ogranicza się do gwarantowania rozpowszechniania informacji (tradycyjnej „wolności słowa”), ale daje też prawo do uzyskiwania informacji o działalności państwa. Konstytucja w art. 61, uszczegółowionym w ustawie z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej: u.d.i.p.), przyznała obywatelom prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej nie czyniąc żadnego wyjątku wobec władzy sądowniczej. Obowiązek sądu informowania o swojej działalności stał się „wartością dodaną” do podstawowej funkcji wymiaru sprawiedliwości, jaką jest rozstrzyganie konfliktów prawnych.
Ograniczenie wymogu składania przez strony postępowania sądowego papierowych wydruków z e-rejestrów, a także zrównanie rangi takich dokumentów wydawanych w postaci papierowej i elektronicznej – oto niektóre z istotnych kwestii wartych pilnego uregulowania w przepisach dotyczących rejestrów sądowych.Rejestry publiczne są zwykle postrzegane jako instytucje prawne, dzięki którym możliwe jest zmniejszenie kosztów transakcji handlowych. Ułatwiają pozyskanie informacji o kontrahencie i przedmiocie wymiany, a ze względu na fakt, że są legitymowane przez władzę państwową, zmniejszają ryzyko, iż dane uzyskane przez uczestnika obrotu prawnego są nieprawdziwe lub nierzetelne. W procedurze cywilnej dostęp do danych zawartych w rejestrach publicznych dotyczy dwóch płaszczyzn. Pierwsza związana jest z postępowaniem dowodowym, druga obejmuje kwestie związane z reprezentacją podmiotów działających w sprawie.