Jak chronić najmłodszych?

Tagi: , ,

Fot. Krzysztof Wojciewski

VI Ogólnopolska Konferencja „Pomoc dzieciom – ofiarom przestępstw”, która odbyła się 26 i 27 października 2009 r. w warszawskim Pałacu Kultury i Nauki, zgromadziła blisko 600 ekspertów z kraju i zagranicy. Współorganizatorami spotkania, obok Ministerstwa Sprawiedliwości, było Biuro Polityki Społecznej Urzędu m.st. Warszawy oraz Fundacja Dzieci Niczyje.

Sędziowie, prokuratorzy, policjanci, kuratorzy, pracownicy służb społecznych, psychologowie i psychiatrzy mieli możliwość poznać obowiązujące standardy pracy z najmłodszymi ofiarami przestępstw oraz metody pomocy dzieciom skrzywdzonym. Wystąpienia krajowych i zagranicznych ekspertów – m.in. prof. Kevina Browne’a ze Światowej Organizacji Zdrowia, Theo Notena z holenderskiego oddziału ECPAT International (organizacji działającej na rzecz zwalczania dziecięcej prostytucji, pornografii oraz handlu dziećmi) czy Zsofii Farkas z węgierskiego oddziału Terre des hommes (organizacji zajmującej się ochroną praw dzieci) były punktem wyjścia do dyskusji podczas licznych sesji plenarnych i warsztatów.

Uczestnicy mogli wybierać spośród 23 sesji i prezentacji o różnorodnej tematyce – od ochrony dzieci przed cyberprzemocą, przestępstwami seksualnymi czy przemocą w rodzinie i szkole, przez rozmaite formy pomocy dzieciom (pomoc psychologiczna online, telefony zaufania dla dzieci, interwencja kryzysowa policji), aż po stricte prawne aspekty ochrony praw najmłodszych. Organizatorzy tegorocznej konferencji szczególnie duży nacisk położyli na omówienie praktycznych rozwiązań w zakresie pomocy dzieciom.

Obecny podczas uroczystego otwarcia Konferencji, Minister Sprawiedliwości Krzysztof Kwiatkowski, odwołując się do art. 72 Konstytucji RP przypominał o szczególnej ochronie praw dzieci, przysługującej małoletnim z uwagi na ich niedojrzałość psychiczną i fizyczną. Marek Michalak, rzecznik praw dziecka, dodał: – Dziecko, nawet jeśli jest sprawcą przestępstwa, jest także ofiarą. Ofiarą systemu, który go nie ochronił. Ofiarą dorosłych, którzy mu w porę nie pomogli.

Fot. Krzysztof Wojciewski

Eksperci zgodnie podkreślali, że profesjonalną pomoc dzieciom powinna cechować współpraca między instytucjami publicznymi i organizacjami pozarządowymi, do których trafiają małoletnie ofiary przestępstw. – Oglądając nagrania z certyfikowanych pokoi przesłuchań dzieci widzę, jak często sami sędziowie mają problem ze zrozumieniem perspektywy dziecka. Mówią do niego „odbiorę od ciebie twoje dane”, zamiast „jak masz na imię”. A mały świadek, słysząc tak poważny zwrot, zamyka się w sobie, bo nie chce, żeby ktokolwiek mu coś odbierał. Podczas tej konferencji sędziowie i prokuratorzy, uczestnicząc w warsztatach z psychologami, uczą się rozumieć dzieci – powiedział prok.

z Ministerstwa Sprawiedliwości.

Z badań przedstawionych podczas Konferencji przez Kingę Dębiec, doktorantkę Uniwersytetu Śląskiego, wynika, że aż 48 proc. badanych sędziów, prokuratorów oraz policjantów nie dysponuje fachową wiedzą na temat wiarygodności małych świadków przestępstw, z kolei tylko 8 proc. pracowników ośrodków wychowawczych wie, jakie procedury należy stosować w sprawach nieletnich. Dlatego, w celu ujednolicenia praktyki postępowania z małoletnimi pokrzywdzonymi lub świadkami przestępstw, eksperci z Fundacji Dzieci Niczyje opracowali Kartę Praw Dziecka – Ofiary/Świadka Przestępstwa. Dokument zawiera katalog praw dzieci uczestniczących w postępowaniu karnym. Choć nie jest dokumentem wiążącym, to jego dystrybucja do instytucji wymiaru sprawiedliwości oraz wszelkich organizacji zajmujących się pomocą dzieciom ma się przyczynić do pełnego respektowanie ich praw w postępowaniu przed sądem.

Pierwszą Ogólnopolską Konferencję „Pomoc dzieciom – ofiarom przestępstw” otworzył w październiku 2004 r. ówczesny minister sprawiedliwości Andrzej Kalwas. Od tego czasu rokroczne spotkania dla profesjonalistów pozwalają przeanalizować i opisać aktualny stan zagrożeń najmłodszych oraz podsumować rozwiązania, których celem jest zmiana sytuacji dziecka poszkodowanego przestępstwem. To największe w Polsce wydarzenie dotyczące problematyki pomocy dzieciom – świadkom oraz ofiarom przestępstw.

Przyjazne przesłuchanie
Podczas VI Ogólnopolskiej Konferencji „Pomoc Dzieciom – Ofiarom przestępstw” wręczono kolejne Certyfikaty Przyjaznych Pokoi Przesłuchań Dzieci. Tradycja honorowania instytucji, które w sposób profesjonalny podchodzą do przesłuchań małoletnich ofiar i świadków przestępstw, narodziła się w 2007 r.W całym kraju funkcjonuje dziś ponad 200 pokojów przesłuchań dzieci. Prowadzą je komendy i komisariaty policji, sądy, organizacje pozarządowe oraz samorządy. Wszystkie pokoje powstały w ciągu ostatnich kilku lat. – Ich poziom jest jednak wciąż bardzo zróżnicowany – podkreślił Piotr Kluz, wiceminister sprawiedliwości, wręczając certyfikaty.

Właśnie ze względu na te różnice, Ministerstwo Sprawiedliwości nagradza najlepiej zorganizowane pokoje. Przyznane podczas konferencji certyfikaty trafiły do trzynastu instytucji – powiatowych centrów pomocy rodzinie, sądów rejonowych, ZOZ-ów, komend policji i ośrodków interwencji kryzysowej. Tym samym liczba certyfikowanych pokoi w całym kraju wzrosła do 35.

Zgodnie ze standardami wypracowanymi przez Ministerstwo Sprawiedliwości oraz Fundację Dzieci Niczyje (obie instytucje działają w ramach Koalicji na rzecz Przyjaznego Przesłuchiwania Dzieci), certyfikowany pokój przesłuchań musi:

– być prowadzony jest przez jednostkę posiadającą osobowość prawną,
– być pomieszczeniem zapewniającym dziecku intymności – poprzez wyciszenie drzwi, utrzymanie wnętrza w stonowanej kolorystyce oraz wyposażenie w materiały pomocne w uzyskaniu informacji, tj. kredki, papier, zabawki,
– umożliwiać prowadzenie przesłuchania zgodnie z potrzebami instytucji wymiaru sprawiedliwości, a więc być wyposażone w urządzenia rejestrujące, tj. kamerę i mikrofon o odpowiednich parametrach technicznych,
– dysponować informacjami o instytucjach oferujących nieletnim ofiarom i świadkom przestępstw pomoc psychologiczną, terapeutyczną oraz prawną;