Książki prawnicze

Co roku wydawcy wprowadzają na polski rynek kilka tysięcy publikacji książkowych skierowanych do prawników. Są wśród nich zarówno pozycje nowe, jak i kolejne wydania uznanych tytułów. W tej rubryce chcielibyśmy przybliżyć książki prawnicze, które ukazały się lub w najbliższym czasie ukażą na rynku wydawniczym. Z nadzieją, że omawiane publikacje staną się użyteczne w Państwa pracy.

Metodologia pracy sędziego
Marcin Kokoszczyński, Grzegorz Wierczyński – „System informacji prawnej w pracy sędziego”

Fot. Wolters Kluwer Polska

Marcin Kokoszczyński, Grzegorz Wierczyński – „System informacji prawnej w pracy sędziego”
Według informacji pochodzących od jednego z producentów systemów informacji prawnej, przeciętny użytkownik wykorzystuje zaledwie 20-30 proc. możliwości takich programów. Już tylko to stwierdzenie wskazuje na celowość sięgnięcia po książkę będącą wspólnym dziełem sędziego Marcina Kokoszczyńskiego oraz dr. Grzegorza Wierczyńskiego – kierownika Pracowni Informatyki Prawniczej Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego. Jest to pierwsza publikacja poświęcona korzystaniu przez sędziów z elektronicznych źródeł informacji o prawie i ma stanowić pomoc w pracy z tego rodzaju systemami. Została pomyślana jako „praktyczny suplement” do metodyk pracy sędziego, otrzymaliśmy jednak pracę będącą czymś więcej niż dedykowaną sędziom instrukcją obsługi programów Lex, LexPolonica czy Legalis. Autorzy prezentując praktyczne zastosowanie poszczególnych aplikacji nie zapominają o sygnalizowaniu problemów związanych z elektroniczną informacją prawną, choćby w zakresie błędów pojawiających się w tego rodzaju publikacjach.
Książka, poza wspomnianymi walorami, stawia ważne pytania o praktyczne aspekty korzystania z systemów informacji prawnej. Łatwość w dostępie do piśmiennictwa i orzecznictwa zaczerpniętych z coraz doskonalszych wyszukiwarek, przynajmniej teoretycznie, nie musi wcale służyć dobremu stosowaniu prawa. Posiłkując się nimi możemy bowiem np. ulegać pokusie rutyny ograniczającej umiejętność dostrzeżenia indywidualnego charakteru sprawy czy powodującej konstruowanie uzasadnienia orzeczenia zawierającego nie argumenty zdolne przekonać stronę, ale listę judykatów potwierdzających słuszność zajętego stanowiska. Dopóki jednak systemy informacji prawnej będziemy traktować wyłącznie jako użyteczne narzędzie, dopóty podobne pokusy nie powinny stanowić realnego zagrożenia.
Wydawca: Wolters Kluwer Polska, s. 141, cena 99 zł

Prawo cywilne
Bartosz Rakoczy – „Odpowiedzialność za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego”

Fot. LexisNexis

Bartosz Rakoczy – „Odpowiedzialność za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego”
Problematyka odpowiedzialności za zajmowanie lokalu bez tytułu prawnego związana jest ze stosowaniem w zasadzie jednego tylko przepisu – art. 18 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Jest jednak o czym pisać. Mamy tu bowiem m.in. sporny charakter odpowiedzialności osób zajmujących lokal bez tytułu, kwestię natury roszczenia właściciela „o odszkodowanie” czy wreszcie wątpliwości związane z określeniem momentu wykonania przez gminę obowiązku dostarczenia lokalu socjalnego.
Autor monografii, dr hab.Bartosz Rakoczy związany z UMK w Toruniu i Uniwersytetem Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, odpowiada na praktyczne pytania związane z interpretacją przepisu oraz z powodzeniem analizuje sytuację konfliktu widocznego na styku obrony praw lokatorów i ochrony własności. Jak zauważa, zwiększenie ochrony jednej ze stron powoduje ograniczenie drugiej, niekiedy w nadmiernym stopniu.
Pracę rozpoczyna omówienie konstytucyjnych podstaw ochrony praw lokatorów. Poznajemy również ewolucję norm wyrażających relacje między lokatorami i właścicielami lokali. Zasadnicze rozważania, dotyczące określenia zakresu podmiotowego odpowiedzialności, znajdziemy w kolejnych dwóch rozdziałach – z ciekawymi uwagami na temat sytuacji lokatorów, którzy nigdy nie posiadali tytułu do lokalu, oraz charakteru odszkodowania, którego właściciel lokalu może dochodzić od gminy na podstawie art. 417 k.c. W książce przedstawiono też zagadnienia procesowe łączące się z dochodzeniem roszczeń od lokatora i gminy, która nie wywiązała się z obowiązku dostarczenia lokalu socjalnego.
Książka napisana jest przystępnie. Formułując własne poglądy jej autor nie zapomniał też o rzetelnej prezentacji stanowisk innych przedstawicieli doktryny.
Wydawca: LexisNexis, s. 188, cena 69 zł

Egzekucja
Andrzej Marciniak – „Sądowe postępowanie egzekucyjne”

Fot. LexisNexis

Andrzej Marciniak – „Sądowe postępowanie egzekucyjne”
Jednym z tematów, który od dawna zajmuje publicystów, praktyków prawa i przede wszystkim wierzycieli, jest nieskuteczność postępowań egzekucyjnych. Tym razem głos zabrał prof. Andrzej Marciniak, kierownik Katedry Postępowania Cywilnego II Uniwersytetu Łódzkiego. W jego ocenie, pojawiające się w mediach wypowiedzi publicystyczne na temat egzekucji sądowej często charakteryzuje brak znajomości rządzących nią zasad. Towarzyszy im kształtowanie społecznego obrazu problematyki wykonywania prawomocnych orzeczeń, w którym znajdujemy przyzwolenie na lekceważenie prawa. Brak wiedzy na temat zagadnień egzekucyjnych prowadzi też do błędnych wniosków o przyczynach stanu, w którym na wyegzekwowanie należności czekamy długo, a wynik postępowania jest niepewny.
Profesor Marciniak nie wskazuje „złotego środka” na niedomagania systemu. W swojej pracy kładzie natomiast nacisk na realia egzekucji, m.in. stwierdzając, że nawet „najdoskonalszy system prawa egzekucyjnego i najlepiej zorganizowany system organów egzekucyjnych nie przyniesie oczekiwanych rezultatów, jeżeli dłużnik nie dysponuje odpowiednim majątkiem”. Autor wychodzi z przekonania, że pogłębiona znajomość postępowania egzekucyjnego może przysłużyć się ograniczeniu związanych z nim negatywnych zjawisk. Założenie to konsekwentnie realizuje – omawiając całość problematyki, systematyzując pojęcia i proponując ich syntetyczne definicje.
Książka składa się z trzech części. W pierwszej omówiono „filozofię” postępowania egzekucyjnego, jego zasady oraz stosunek do cywilnego postępowania rozpoznawczego i postępowania egzekucyjnego w administracji. Kolejne części poświęcono szczegółowym problemom egzekucji świadczeń pieniężnych oraz szczególnym rodzajom egzekucji.
Książka stanowi kompendium wiedzy niezbędnej dla praktyka, warto zatem, by trafiła przede wszystkim do komorników sądowych i sądów sprawujących nad nimi nadzór.
Wydawca: LexisNexis, s. 479, cena 79 zł

Prawo prywatne
Teresa Mróz – „Zgoda małżonka na dokonanie czynności prawnej w ustroju majątkowej wspólności ustawowej”

Fot. Wolters Kluwer Polska

Teresa Mróz – „Zgoda małżonka na dokonanie czynności prawnej w ustroju majątkowej wspólności ustawowej”
Jak czytamy we wprowadzeniu, impulsem do podjęcia tematyki zgody małżonka na dokonanie czynności prawnej było dostrzeżenie przez Autorkę doniosłości prawnej zgody jako wartości pozytywnej samej w sobie oraz potrzeba odniesienia się do zmian w przepisach k.r.o. o zasadach zarządu majątkiem wspólnym.
Dr hab. Teresa Mróz, profesor Uniwersytetu w Białymstoku, Kierownik Zakładu Prawa Handlowego, w tej interesującej monografii porusza zagadnienie istotne zarówno na tle prawa rodzinnego, jak i procedury cywilnej i postępowania egzekucyjnego. Konstrukcja zgody małżonka na dokonanie określonych w ustawie czynności stanowi bowiem kompromis między często sprzecznymi wartościami – tj. dobrem rodziny, swobodą kontraktową, samodzielnością małżonków, ale również pewnością obrotu oraz interesem wierzyciela zainteresowanego jak najszerszym zaspokojeniem swoich roszczeń, również kosztem majątku wspólnego małżonków. Autorka przede wszystkim ukazuje zgodę jako „element konstrukcyjny” majątkowej wspólności ustawowej. W książce znajdziemy omówienie poszczególnych czynności wymagających zgody współmałżonka (czynności zależnych), z uwzględnieniem problematyki szczególnie istotnej z punktu widzenia życia gospodarczego, a dotyczącej nieruchomości czy przedsiębiorstw. Pracę zamyka rozdział poświęcony sądowej ingerencji w czynność zarządu majątkiem wspólnym. Najbardziej wartościową częścią monografii, w mojej ocenie, są rozważania poświęcone charakterowi prawnemu zgody małżonka rozumianej jako oświadczenie woli szczególnego rodzaju – akceptacji innego oświadczenia woli. Książka zasługuje na polecenie praktykom prawa prywatnego. Z uwagi na ujęcie tematu m.in. na tle modelowych rozwiązań z zakresu ustrojów majątkowych małżeńskich w wybranych obcych porządkach prawnych, może też stanowić pomoc w rozważaniach teoretycznych.
Wydawca: Wolters Kluwer Polska, s. 249, cena 99 zł

Prawo karne
Piotr Kardas. Zbieg przepisów ustawy w prawie karnym. Analiza teoretyczna

Fot. Wolters Kluwer Polska

Piotr Kardas. Zbieg przepisów ustawy w prawie karnym. Analiza teoretyczna
Pod pojęciem zbiegu przepisów ustawy rozumiemy taki stan, w którym czyn sprawcy może być poddany kwalifikacji z dwóch lub więcej przepisów prawa karnego. Zdaniem prof. Piotra Kardasa, w takiej sytuacji „zachwianiu ulega najprostszy i zarazem prakseologicznie najbardziej pożądany schemat stosowania regulacji prawnej do oceny zjawisk społecznych, w którym jednemu zdarzeniu odpowiada jedna normatywna konstrukcja opisana w jednym przepisie”. Analiza zagadnienia zbiegu przepisów wiąże się m.in. z tak trudnymi problemami szczegółowymi jak czyn i jego identyczność, tożsamość i niepodzielność przedmiotu procesu, określenie podstawy i sposobu stosowania reguł kolizyjnych. Jakby tego było mało, wobec braku jednorodności rozwiązań w obrębie całego systemu prawa karnego, sytuacja zbiegu przepisów wymaga „nanoszenia” koncepcji teoretycznych na dogmatyczną siatkę pojęciową związaną z treścią i strukturą normatywną przepisów.
„Zbieg przepisów…” to rozprawa, która zainteresuje przede wszystkim teoretyków prawa karnego, choć jej treść nie zawęża kręgu Czytelników wyłącznie do przedstawicieli nauki. Autor rozprawy, który łączy działalność naukowo-dydaktyczną z wykonywaniem zawodu adwokata, posiadł bowiem umiejętność ukazywania skomplikowanych teoretycznie i budzących spory zagadnień, w świetle konkretnych celów, jakim służą normy prawne dekodowane z poddanych wykładni przepisów. Sędziego, prokuratora czy adwokata powinna zainteresować „procesowa użyteczność” zastosowania omawianych w książce modeli rozwiązywania zbiegów przepisów.
Książka prof. Kardasa, profesora nadzwyczajnego UJ, to kolejna pozycja w serii monografii wydawnictwa Wolters Kluwer Polska. Jej wartość podnosi wyczerpująca prezentacja polskiej i obcej (w szczególności niemieckiej) literatury tematu, często opatrzona uwagami krytycznymi autora. Pozycja zdecydowanie warta polecenia.
Wydawca: Wolters Kluwer Polska, s. 560, cena 129 zł

Czasopiśmiennictwo
Stanisław Milewski, Adam Redzik – „Themis i Pheme. Czasopiśmiennictwo prawnicze w Polsce do 1939 r.”

Fot. Iskry

Stanisław Milewski, Adam Redzik – „Themis i Pheme. Czasopiśmiennictwo prawnicze w Polsce do 1939 r.”
Podobnej książki dotąd nie prezentowaliśmy. Nie porusza skomplikowanego problemu prawnego, niemniej zasługuje na uwagę. Jej tytuł przywołuje greckie boginie sprawiedliwości i wieści, zaś autorzy, często z niebytu, wydobywają i systematyzują historię myśli prawniczej i gorące spory, które były udziałem polskich czasopism prawniczych na przestrzeni dwóch stuleci. Brakowało dotąd na rynku publikacji umożliwiającej poznanie – niezwykle przydatnej choćby każdemu, kto przygotowuje pracę naukową – bazy bibliograficznej takich czasopism jak „Przegląd Sądowy”, „Głos Sądownictwa”, „Czasopismo Sędziowskie” czy „Polski Proces Cywilny”. Książka stanowi jednak nie tylko udaną próbę wypełnienia dotychczasowej luki w badaniach nad czasopiśmiennictwem, w szczególności międzywojennym, ale jest też hołdem złożonym rodzimej myśli prawniczej. Jak słusznie zauważa dr Redzik, warto sięgać do czasopism sprzed 1939 r., bywa bowiem, że doszukujemy się nowatorskich rozwiązań tam, gdzie ich nie ma, zaś rozwiązania rozstrzyganych dziś na nowo problemów znajdowano już przed dziesiątkami lat, na łamach periodyków warszawskich, lwowskich czy wileńskich.
Praca podzielona jest na dwie zasadnicze części. Pierwsza, autorstwa redaktora Milewskiego, omawia okres do początku XX w. Napisana jest ciekawie, zaś autor daje się poznać jako doskonały znawca tematu, w tym historycznych polemik, choćby na temat znaczenia prawa rzymskiego w dawnej Polsce. Drugą, poświęconą czasopismom wydawanym do 1939 r., opracował doktor Redzik. Dzięki ogromowi jego pracy Czytelnik otrzymuje wiedzę o czasopismach, które w tak wielkiej liczbie wzbogacały intelektualne życie prawnicze w II RP, poznaje głównych jego aktorów i tematy najistotniejszych rozpraw.
Książka ta powinna trafić do prawników wszystkich profesji. To pomnik poświęcony ich najwybitniejszym poprzednikom.
Wydawca: Iskry, s. 658, cena 69,90 zł