Doing Business 2013: sukces polskich sądów

Tagi: , , ,
Logo raportu Doing Business

Fot. Archiwum

Najnowszy raport „Doing Business” wskazuje, że Polska jest światowym liderem reform w obszarach warunkujących prowadzenie działalności gospodarczej, w tym reform w wymiarze sprawiedliwości. To efekt dostrzeżenia przez Bank Światowy realnych zmian zachodzących w sądownictwie.

W tegorocznej edycji „Doing Business” Polska awansowała o siedem pozycji, na 55. miejsce na liście krajów przyjaznych biznesowi (ze wszystkich 185 krajów). Oznacza to największy skok wśród wszystkich badanych państw. Po wielu latach reform w wymiarze sprawiedliwości, metodolodzy Banku Światowego, w oparciu o wyniki z ankiet wypełnianych przez respondentów, zauważyli pozytywny wpływ zachodzących zmian na gospodarkę. Warto podkreślić, że wskaźniki, w których zauważono największą poprawę, leżą we właściwości Ministerstwa Sprawiedliwości. Chodzi tu konkretnie o rozpoczynanie działalności gospodarczej, dochodzenie należności, prawo upadłościowe, a także rejestrację tytułu własności.

Skuteczny lobbing

Metodologia samego raportu skupia się na analizie odpowiedzi respondentów (przedsiębiorców) z największego gospodarczego ośrodka w kraju, w przypadku Polski – z Warszawy. W dotychczasowej praktyce te właśnie odpowiedzi przeważały nad oficjalnymi danymi dostarczanymi przez poszczególne resorty.

Powyższa konkluzja stała się pierwszym krokiem do wpłynięcia na zmianę postaw osób przeprowadzających badanie. Minister Sprawiedliwości Jarosław Gowin odbył szereg spotkań z przedstawicielami Banku Światowego, wynikiem których była wizyta metodologów Doing Business w Polsce. W trakcie warsztatów i spotkań roboczych przedstawiciele Ministerstwa oraz eksperci zewnętrzni przekonywali o realnym wpływie wprowadzanych reform na funkcjonowanie biznesu w Polsce.

Pracowano także nad upowszechnieniem wśród respondentów badania informacji, że odnosi się ono wyłącznie do ściśle określonych przez Bank Światowy kazusów z praktyki gospodarczej. W tym celu zorganizowano cykl spotkań z interesariuszami wypełniającymi kwestionariusz „Doing Business”. Pokazały one, że dialog ekspertów Ministerstwa Sprawiedliwości z przedsiębiorcami i prawnikami specjalizującymi się w kwestiach obrotu gospodarczego nie tylko pozwala na owocną wymianę poglądów, ale jest też cennym źródłem informacji o kolejnych koniecznych do podjęcia przez resort działaniach. Osoby na co dzień mierzące się z przepisami prawa dużo dokładniej widzą ich mankamenty, niejednokrotnie potrafią też wskazać prostą drogę do ich naprawienia.

Ostatnią fazą pracy MS było dostarczenie metodologom „Doing Business” szeregu informacji o wprowadzonych reformach, wraz z uzupełniającymi danymi statystycznymi.

Księgi, upadłość, należności

Wskaźnikiem raportu, w którym Polska odnotowała bardzo wysoki wzrost, jest czas rejestrowania tytułu własności (de facto czas oczekiwania na wpis do księgi wieczystej). To efekt zakończonej w 2010 r. informatyzacji ksiąg wieczystych, a także pracy referendarzy sądowych skutecznie wykorzystujących nowe narzędzia, w tym wprowadzenie w 2011 r. możliwości zadaniowego rozliczania czasu pracy tej grupy zawodowej (awans z miejsca 89. na 62.).

Skokowy wzrost zanotowano także w obszarze prawa upadłościowaego i naprawczego. Zmiana wskaźnika nastąpiła głównie dzięki zmianie podejścia metodologów Banku Światowego wobec obowiązującej w Polsce procedury, a tym samym dostrzeżenia przez nich ścieżki układowej (awans z miejsca 87. na 37.).

Efektem współpracy MS ze środowiskiem przedsiębiorców jest awans w kategorii „dochodzenie należności” (z miejsca 68. na 54.). Ten wskaźnik od lat budzi największe kontrowersje i jest podstawą popularnego twierdzenia, że „proces w Polsce trwa tysiąc dni”. To twierdzenie o tyle chybione, że nie dotyczy procesu, a dochodzenia należności. Proces zaś nie trwa 1000 dni, a 480 dni (w Warszawie). W badaniu ocenie podlega wyselekcjonowany kazus dotyczący sprawy toczonej pomiędzy przedsiębiorcami w Warszawie z tytułu umowy sprzedaży. Podkreślić należy, że takich spraw co roku – w porównaniu do ogólnego wpływu do sądów spraw gospodarczych – jest stosunkowo niewiele.

Warto zauważyć, że bezpośredni wpływ na lepszą ocenę sprawności dochodzenia należności z umów miała też zmieniona w maju 2012 r. procedura gospodarcza. Wstępne oceny efektów nowelizacji pokazują, że przy właściwej współpracy sądu ze stronami postępowanie może przebiegać znacznie sprawniej. Eksperci Banku Światowego odnotowali także rosnący, pozytywny wpływ elektronicznego postępowania upominawczego na sprawność całego sądownictwa gospodarczego, a także działania MS zmierzające do zwiększenia liczby komorników.

Początek drogi

Pomimo awansu na 55. miejsce w rankingu „Doing Business”, Polska nadal przegrywa w nim znacząco z wieloma krajami uznawanymi za bardziej przyjazne przedsiębiorcom (w tym zaskakująco wysoko ocenionymi Gruzją, Kazachstanem i Czarnogórą). Wciąż niską, 124. lokatę, zajmujemy jeśli chodzi o czas potrzebny na założenie działalności gospodarczej. Kwestii nie poprawił tu nowoczesny system S-24, pozwalający zarejestrować spółkę z o.o. w Internecie – eksperci Banku Światowego oczekują także na obniżenie kwoty kapitału koniecznego do założenia takiej spółki.

W kwestii ułatwienia warunków prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce wiele jeszcze pozostaje do zrobienia, w tym ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości. Lektura „Doing Business 2013” pokazuje jednak, że podejmowane działania reformatorskie przynoszą skutek. Nie mniej istotna jest świadomość, że raport opiera się na ankietach przesłanych przez przedsiębiorców i praktyków prawa – tym samym awans w rankingu jest odzwierciedleniem realnych, pozytywnych zmian.