Informatyzacja sądów – korzyść dla przedsiębiorców

Tagi: , , , , , , ,
Informatyzacja

Rys. Łukasz Jagielski

Za nami m.in. elektroniczne postępowanie upominawcze, zdalny wgląd do elektronicznej księgi wieczystej czy nagrywanie rozpraw. Przed nami – integracja rejestrów sądowych, dostęp on-line do informacji o stanie spraw oraz system elektronicznego potwierdzania odbioru korespondencji sądowej. Wszystko po to, by przyspieszyć postępowania i usprawnić kontakt z Temidą.

Od kilku lat w Ministerstwie Sprawiedliwości realizowanych jest szereg projektów informatycznych mających na celu wprowadzenie nowych technicznych narzędzi wykorzystywanych w codziennej pracy sędziów i urzędników sądowych. Podejmowane działania – choćby wdrożenie elektronicznego postępowania upominawczego, umożliwienie wglądu do elektronicznej księgi wieczystej, wprowadzenie internetowego systemu zakładania i rejestrowania spółek z o.o. – przełożyły się na realne korzyści dla stron postępowań, w tym przedsiębiorców. Zmniejszył się czas oczekiwania na decyzje procesowe, z kolei przebieg samych postępowań sądowych stał się bardziej przyjazny i – dzięki nagrywaniu rozpraw, czyli tzw. elektronicznemu protokołowi – bardziej transparentny dla obywateli. Wymiar sprawiedliwości także odniósł korzyści, bowiem zredukował wydatki związane chociażby z doręczeniami pism sądowych.

To jednak nie wszystkie projekty resortu sprawiedliwości, które mają na celu usprawnienie procedur sądowych, także z korzyścią dla biznesu.

Rejestry

Ważnym dla przedsiębiorców kierunkiem informatyzacji wymiaru sprawiedliwości jest usprawnienie funkcjonowania rejestrów sądowych, w tym podniesienie jakości wpisywanych do nich danych.

Switch, sieć

Fot. jdurham / MorgueFile

Z początkiem 2013 r. ruszyła wymiana danych pomiędzy rejestrem karnym a sądem rejestrowym. Na mocy znowelizowanej ustawy o Krajowym Rejestrze Karnym i Krajowym Rejestrze Sądowym, sądy rejestrowe za pośrednictwem systemu teleinformatycznego otrzymują informację, czy osoba podlegająca wpisowi nie jest skazana za jedno z przestępstw uniemożliwiających taki wpis. Z początkiem lipca br. otrzymają one również dane z rejestru dłużników niewypłacalnych – o osobach, które sąd upadłościowy pozbawił prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji członka rady nadzorczej, reprezentanta lub pełnomocnika w spółce handlowej, przedsiębiorstwie państwowym, spółdzielni, fundacji lub stowarzyszeniu. Efektem tych usprawnień będzie zwiększenie zaufania społecznego do przedsiębiorców. Obywatel będzie mieć pewność, że podmiot wpisany do KRS-u został uprzednio zweryfikowany przez sąd rejestrowy pod kątem możliwości prowadzenia działalności gospodarczej.

Ministerstwo Sprawiedliwości planuje też, co z pewnością powinno ucieszyć również przedsiębiorców, zastąpienie żądania prowadzącego postępowanie sądu odnośnie przedłożenia przez stronę odpisu z rejestru – obowiązkiem korzystania przez sąd z dostępu do danych rejestrowych. Już obecnie, na mocy ustawy z dnia 13 maja 2011 r. o zmianie ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, samodzielnie pobrane wydruki komputerowe aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do rejestru mają moc dokumentów wydawanych przez Centralną Informację KRS (pod warunkiem, że posiadają cechy umożliwiające ich weryfikację z danymi zawartymi w rejestrze). Rozwiązanie to zastąpiło długotrwałą procedurę korespondencyjnego uzyskiwania odpisów lub osobistego odbioru dokumentów w ekspozyturach Centralnej Informacji. Od grudnia 2013 r. podobne rozwiązanie będzie funkcjonowało także w odniesieniu do odpisów zwykłych z księgi wieczystej.

Już wkrótce, w ramach prac nad Zintegrowanym Systemem Informacji o Nieruchomościach, nastąpi także integracja ksiąg wieczystych prowadzonych w systemie informatycznym z danymi wpisywanymi w ewidencji gruntów i budynków.

Kontakt z sądem

Informatyzacja

Fot. Erkin Sahin / Stock.xchng

Informatyzacja sądownictwa to także działania wpływające na ułatwienie i przyspieszenie kontaktu strony z sądem. W tym zakresie resort prowadzi trzy szeroko zakrojone projekty – elektronicznej informacji o sądach i sprawach, elektronicznego biura podawczego oraz elektronicznego potwierdzenia odbioru.

W ramach „Elektronicznej informacji o sądach i sprawach”, począwszy od sądów apelacyjnych, poprzez okręgowe, aż do rejonowych, wdrożone zostaną internetowe portale umożliwiające uzyskanie przez uczestnika postępowania informacji na temat stanu jego sprawy (zob. np. Portal Informacyjny Sądów Apelacji Wrocławskiej) – w takim zakresie, w jakim dane te odnotowywane są w programie repertoryjno-biurowym używanym przez pracowników sekretariatów sądowych. W efekcie zainteresowany, np. przedsiębiorca dochodzący roszczeń w sądzie, będzie mógł sprawnie i szybko uzyskać interesujące go dane lub wydruki, zamiast korzystać z tradycyjnych metod komunikacji za pośrednictwem telefonu bądź korespondencji pocztowej. Każdy portal obejmie dane z całej apelacji, zaś użytkownik, który dokona procesu weryfikacji, uzyska dostęp do swoich spraw ze wszystkich sądów z obszaru danej apelacji.

Drugą z inicjatyw mającą ułatwić komunikację obywateli z sądem jest Elektroniczne Biuro Podawcze, po wdrożeniu którego możliwe będzie składanie do sądu, w każdej sprawie, pism procesowych w postaci elektronicznej. Osoba zainteresowana będzie mogła złożyć pismo po założeniu konta użytkownika w systemie teleinformatycznym sądu i zweryfikowaniu swojej tożsamości, np. z wykorzystaniem mechanizmu elektronicznej Platformy Usług Administracji Publicznej (ePUAP). EBP umożliwi także, w razie potrzeby, opłacenie pisma procesowego. Z kolei przeciwnik procesowy nie będzie zobowiązany do złożenia odpowiedzi na pismo w postaci elektronicznej, będzie jednak mógł to uczynić. Strona korzystająca z drogi elektronicznej zyska ułatwiony dostęp do informacji z sądu, znacznie szybciej też, bo za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, otrzyma korespondencję sądową.

Kolejny z ministerialnych projektów, tym razem kilkakrotnie skracający czas doręczania korespondencji sądowej oraz zapobiegający celowemu przedłużaniu postępowania przez stronę, to Elektroniczne Potwierdzenie Odbioru (EPO). Elektronizacja tzw. sądowej zwrotki wyeliminuje problem zaginięć na poczcie obecnych papierowych potwierdzeń oraz docierania ich do sądu ze znacznym opóźnieniem. Po wprowadzeniu EPO pracownicy sekretariatów sądowych, w miejsce dołączania do korespondencji pocztowej obecnych zwrotek, wprowadzać będą do systemu teleinformatycznego tzw. elektroniczny formularz potwierdzenia odbioru, zawierający wszystkie dane identyfikacyjne przesyłki. Przesyłka fizyczne przekazywana będzie do właściwego urzędu pocztowego, zaś urząd otrzyma dostęp do systemu obsługującego formularz potwierdzenia odbioru. Doręczający przesyłki sądowe listonosz wyposażony zostanie w urządzenie, na ekranie którego adresat złoży własnoręczny podpis. Listonosz po powrocie do urzędu pocztowego przekaże dane objęte treścią EPO do systemu teleinformatycznego – wraz z umieszczeniem tych danych w systemie będą one dostępne w sądzie i będą mogły być wykorzystane dla potrzeb procesowych.

Egzekucja sądowa

Płyta główna, komputer

Fot. ppdigital / MorgueFile

Szereg realizowanych w MS projektów informatycznych dotyczy usprawnienia jednego z kluczowych postępowań warunkujących sprawność obrotu gospodarczego – postępowania egzekucyjnego. Najbardziej doniosła zmiana dotycząca tego postępowania zakłada – zgodnie z założeniami projektu nowelizacji k.p.c., k.c. i innych ustaw, która ma wejść w życie w 2014 r. – składanie wniosków i oświadczeń w postępowaniu egzekucyjnym wyłącznie w drodze elektronicznej.

Planuje się również, by komornik mógł dokonywać sprzedaży ruchomości w drodze licytacji elektronicznej, gdy wierzyciel złoży wniosek o dokonanie sprzedaży w takim trybie, a zajęte ruchomości zostaną oddane pod dozór osobie innej niż dłużnik. Komornik ogłosi informację o takiej licytacji także przez obwieszczenie w systemie teleinformatycznym, wymieniając sposób, termin i warunki przeprowadzenia sprzedaży. Osobie ofiarującej najwyższą cenę w chwili zakończenia licytacji komornik natychmiast po jej zakończeniu udzieli przybicia w systemie teleinformatycznym. Licytantom zawiadomienie zostanie przesłane drogą elektroniczną. Nabywca będzie obowiązany zapłacić cenę nabycia do godz. 12 dnia następnego po zawiadomieniu o udzieleniu przybicia. Cenę nabycia również będzie można uiścić za pośrednictwem systemu obsługującego elektroniczną licytację.

Z uwagi na specyfikę procedury dochodzenia wierzytelności bankowych, przewiduje się także pełną informatyzację postępowania w przedmiocie nadania bankowemu tytułowi egzekucyjnemu sądowej klauzuli wykonalności. Rozszerzona zostanie też możliwość tworzenia i wykorzystania elektronicznych tytułów wykonawczych znanych obecnie z elektronicznego postępowania upominawczego. W efekcie, jeżeli tytułem egzekucyjnym jest orzeczenie sądu albo referendarza sądowego w postaci elektronicznej, postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności wydawane będzie bez spisywania odrębnej sentencji, przez umieszczenie klauzuli wykonalności w systemie teleinformatycznym i opatrzenie jej podpisem elektronicznym przez skład sądu albo referendarza sądowego.

Wprowadzona zostanie również możliwość elektronicznego zajęcia rachunku bankowego. Zawiadomienia i powiadomienia, o których mowa w art. 889 § 1 pkt 1, 889 § 3, 891oraz 8931 § 1 k.p.c., będą przesyłane do banku i komornika przez system teleinformatyczny obsługujący zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.

Co nas jeszcze czeka?

Sam proces informatyzacji nie zastąpi sprawiedliwego prawa, pomoże jednak sądom wymierzać jakościowo lepszą sprawiedliwość. Patrząc na kierunki rozwoju technologii informatycznej w innych niż sądownictwo dziedzinach, nie sposób nie dojść do przekonania, że kolejnym krokiem w informatyzacji wymiaru sprawiedliwości winno być dostosowanie istniejącej oraz wdrażanej technologii do popularnych dziś urządzeń mobilnych.

Nic nie stoi na przeszkodzie, by posiadacze coraz bardziej zaawansowanych technologicznie telefonów komórkowych, w tym przedsiębiorcy, wykorzystywali je również jako terminale dostępu do elektronicznych usług oferowanych przez wymiar sprawiedliwości.