Niekonstytucyjność przepisu: skutek ex nunc, skutek ex tunc

Posiedzenie Trybunału Konstytucyjnego

Praktyka sądów związana z wykonywaniem wyroków Trybunału Konstytucyjnego nie jest jednolita. Różnice te stają się szczególnie widoczne, gdy przyjrzeć się stanowisku prezentowanemu w niektórych kwestiach przez Sąd Najwyższy oraz Naczelny Sąd Administracyjny. Problemy dotyczą zwłaszcza czasowych skutków wyroków trybunalskich, ich wpływu na wznowienie postępowania sądowego oraz konsekwencji odroczenia przez TK utraty mocy obowiązującej niekonstytucyjnego przepisu. Źródłem wątpliwości są przepisy samej Konstytucji. Zgodnie z art. 190 ust. 3, orzeczenie TK wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak TK może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Z kolei art. 190 ust. 4 mówi, że orzeczenie TK o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego stanowi podstawę do wznowienia

Tagi: , , ,

EPU po poprawkach

E-sąd

Mimo olbrzymiej popularności i ukrócenia samowoli dłużników uchylających się od regulowania wierzytelności, elektroniczne postępowanie upominawcze nie zawsze było wykorzystywane zgodnie z jego celem. Wprowadzane właśnie zmiany w funkcjonowaniu e-sądu wzmocnią pozycję obywateli, których sprawy rozstrzygane są w tym systemie. Elektroniczne postępowanie upominawcze (EPU) – jako jedno z postępowań odrębnych stypizowanych w ramach Kodeksu postępowania cywilnego – zostało wprowadzone ustawą z dnia 9 stycznia 2009 r. Jego wdrożenie miało umożliwić szybsze rozpoznawanie roszczeń dochodzonych dotychczas wyłącznie w trybie postępowania „papierowego”, obsługiwanego w sądach tradycyjnych. EPU było zatem powieleniem rozwiązań przyjętych już wcześniej – z tym jednak zastrzeżeniem, że zostało wkomponowane w nowe ramy, uwzględniające współczesne możliwości techniczne, jakie przyniosły systemy elektronicznego przysyłania danych. Rozwiązania

Tagi: , , ,

Sposób na przepołowienie

Przestępca, złodziej

Przestępstwa i wykroczenia łączy przede wszystkim represyjny charakter tych czynów, różne są natomiast ich znamiona oraz konsekwencje karne. Istnieją jednak sytuacje, kiedy czyny jakościowo podobne raz traktowane są jak przestępstwa, innym razem – jak wykroczenia. Przepołowienie, bo o nim mowa, zawiera wiele niedoskonałości, których wyeliminowanie jest przedmiotem zaproponowanych przez MS zmian. Przepołowienie występuje na dwóch obszarach systemu prawa karnego: w Kodeksie karnym skarbowym oraz na granicy Kodeksu karnego i Kodeksu wykroczeń. Dla proponowanej przez Ministerstwo Sprawiedliwości reformy istotny jest drugi z tych obszarów – regulacje dotyczące pierwszego, ze względu na autonomiczny charakter k.k.s. oraz mniejsze kontrowersje związane z funkcjonowaniem w nim przepołowienia, pozostaną bez zmian.

Tagi: , , ,

Zarządzanie sprawiedliwością: konieczność planowania i koordynacji

Zarządzanie strategiczne

Polska Temida od wielu lat cierpi z powodu braku jednolitej, stałej wizji rozwoju. W codziennej pracy sądów i prokuratur przekłada się to na gorszą sprawność funkcjonowania systemu i niechęć do kolejnych zmian. Narzędziem służącym wypracowaniu wspólnej strategii dla wymiaru sprawiedliwości stanie się, znana podmiotom biznesowym, Zrównoważona Karta Wyników. Sądownictwo od blisko 25 lat jest przedmiotem nieustającej reformy. Wprowadzane zmiany nie zawsze były skoordynowane, a ich efekty nie przekładają się dziś na dostatecznie sprawne działanie sądów, prokuratury i więziennictwa. Od lat postulowana jest też potrzeba stworzenia dokumentu strategicznego dla wymiaru sprawiedliwości – tak, aby zaplanowane cele i działania synchronizowały funkcjonowanie całego systemu. Ustawa z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej stanowi, że dział „sprawiedliwość” obejmuje

Tagi: , , ,

Korzyść czy strata? Sześć miesięcy po reorganizacji

Sąd Rejonowy w Płońsku

Ostatnia reforma struktury sądownictwa powszechnego w żaden sposób nie ograniczyła dostępu obywateli do sądu. Doprowadziła natomiast do lepszego wykorzystania potencjału kadry orzeczniczej oraz zmniejszyła różnice w jej obciążeniu. Oto analiza skutków połączenia 79 sądów rejonowych z większymi jednostkami. Prawie pół roku, które upłynęło od momentu wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 5 października 2012 r. w sprawie zniesienia niektórych sądów rejonowych, wydaje się właściwym czasem dla podjęcia próby wstępnej oceny tej inicjatywy. Jest to istotne szczególnie wówczas, gdy zważy się mnogość zarzutów formułowanych wobec Ministra Sprawiedliwości oraz skalę zagrożeń, czy wręcz wizję klęski wymiaru sprawiedliwości, jaką miała wywołać reorganizacja sądownictwa. Przyczyny Reforma struktury organizacyjnej sądownictwa powszechnego przygotowywana była w MS

Tagi: , , , ,

Więcej rodziny, mniej państwa

Debata kwartalnika „Na wokandzie”

Czy sądy zbyt pochopnie odbierają dzieci rodzinom? Jak w sytuacji konfliktu matki i ojca prawidłowo zabezpieczyć prawa dziecka? Czy rozwody przenieść do sądów rejonowych oraz znieść w nich orzekanie o winie? O konieczności zmian w praktyce orzeczniczej oraz przepisach prawa rodzinnego i opiekuńczego debatują eksperci. – Witam uprzejmie na debacie kwartalnika „Na wokandzie” i dziękuję, że zechcieli Państwo znaleźć dla nas czas. W ostatnich miesiącach pada wiele postulatów odnośnie wprowadzenia zmian w przepisach regulujących stosunki rodzinne. Czy widzicie Państwo taką konieczność? – Jerzy Słyk, doktor nauk prawnych, pracownik Instytutu Wymiaru Sprawiedliwości, adiunkt w Katedrze Prawa Rodzinnego i Prawa Nieletnich UKSW: Tematem bardzo chwytliwym, który pojawił się,

Tagi: , , , ,

Deregulacja z sukcesem

19 kwietnia br. Sejm przyjął ustawę o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, tzw. pierwszą transzę deregulacji. Ułatwi ona dostęp do pięćdziesięciu zawodów, w tym m.in. notariusza, komornika, adwokata, radcy prawnego oraz syndyka. W głosowaniu ustawę poparło 368 posłów. Przyjęta przez Sejm ustawa (obecnie oczekuje na rozpatrzenie poprawek Senatu), powszechnie zwana „deregulacyjną”, stanowi realizację zapowiedzi z expose premiera z listopada 2011 r. dotyczącej zmniejszenia liczby zawodów regulowanych. Polska, ograniczając dostęp do 380 z nich, była pod tym pod względem rekordzistą w Europie. Zadanie przygotowania stosownych rozwiązań przypadło Ministrowi Sprawiedliwości. Celem deregulacji jest ułatwienie dostępu do zawodów, zwłaszcza dla młodych osób oraz tych, którzy chcą

Tagi: , ,

Sędzia europejski – nie tylko z nazwy

Temida

Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz Artur Wewióra z Sądu Rejonowego dla Łódzi-Śródmieścia zostali zwycięzcami 11. edycji konkursu „Sędzia Europejski” zorganizowanego przez polską sekcję Międzynarodowej Komisji Prawników. Ideą konkursu jest utrwalanie najwyższych standardów orzeczniczych oraz promowanie wśród polskich sędziów wiedzy o orzecznictwie unijnym. Własne uzasadnienia wyroków (maksymalnie trzy) mógł zgłosić każdy polski sędzia. Łącznie wpłynęły orzeczenia od ok. 20 osób. Oceniało je jury w składzie: prezes Sądu Najwyższego Lech Paprzycki (przewodniczący), prezes Trybunału Konstytucyjnego Andrzej Rzepiński, sekretarz TK Dorota Hajduk, adwokat Marek Zieliński, sędzia Sądu Najwyższego w stanie spoczynku Maria Teresa Romer oraz prof. Zbigniew Lasocik – przewodniczy Polskiej Sekcji Komisji Prawników. Konkurs rozstrzygnięto 12 kwietnia br. w gmachu

Minister Biernacki: cele i priorytety

Marek Biernacki - MInister Sprawiedliwości

Marek Biernacki ma 54 lata, urodził się w Sopocie. Ukończył studia prawnicze na Uniwersytecie Gdańskim. W latach 80. działał w podziemnej „Solidarności”. W latach 1989-1997 był pracownikiem naukowym WPiA UG (Katedra Historii Państwa i Prawa Polskiego), w tym w latach 1991-1996 r. pełnił funkcję likwidatora majątku PZPR w Gdańsku – wygrywając kilka procesów o rewindykację dóbr przejętych przez SdRP, partię-spadkobiercę PZPR. Od 1997 r. minister Biernacki pełni mandat posła na Sejm RP – III, V, VI oraz, obecnie, VII kadencji. Uczestniczył m.in. w pracach Komisji ds. Służb Specjalnych, współtworzył instytucje świadka koronnego i świadka incognito, był współautorem ustawy o IPN, przewodniczył też Komisji śledczej do zbadania okoliczności porwania i zabójstwa Krzysztofa Olewnika. W latach 1999-2001 był ministrem spraw wewnętrznych

Tagi:

Psycholog w niespecyficznej roli: odtwarzanie sylwetki samobójcy

Sylwetka osoby

Jedną z możliwości wykorzystania wiedzy biegłego psychologa na użytek procesu jest wnioskowanie odnośnie właściwości psychospołecznych uwikłanych w niego osób – w sposób pośredni, bez osobistego z nimi kontaktu. Tego typu ekspertyzy mogą być szczególnie przydatne w postępowaniach dotyczących samobójstw i zaginięć. Przydatność wiedzy psychologicznej do wyjaśniania i rozstrzygania zagadnień związanych z przestępstwem, jego okolicznościami i osobą sprawcy, czy też oceną działania stron uwikłanych w proces cywilny, nie jest już dzisiaj kwestionowana. Wręcz przeciwnie, wymiar sprawiedliwości w coraz szerszym zakresie korzysta z opinii biegłych psychologów na różnych etapach postępowania. Także w sprawach nietypowych, w których dotychczas nie posiłkowano się ich ekspertyzami. Zadania dla psychologa Tradycyjnie rolę biegłego psychologa spostrzega się jako polegającą na przeprowadzeniu badania psychologicznego osób uwikłanych w postępowania

Tagi: , ,

Na wokandzie ETPCz

Siedziba Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Prezentujemy omówienie najciekawszych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zapadłych między marcem a majem 2013 r. – ze szczególnym uwzględnieniem rozstrzygnięć w sprawach polskich. W ciągu ostatnich trzech miesięcy Trybunał ogłosił jedynie pięć wyroków w sprawach przeciwko państwu polskiemu: dwa dotyczące warunków odbywania kary pozbawienia wolności (Zarzycki przeciwko Polsce oraz Olszewski przeciwko Polsce), jeden dotyczący poszanowania prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego w kontekście przymusowej hospitalizacji skarżącej oraz braku odszkodowania z tego tytułu (Baran przeciwko Polsce), jeden odnoszący się do problematyki długości stosowania tymczasowego aresztowania oraz przeludnienia w jednostce penitencjarnej (Kurkowski przeciwko Polsce) oraz jeden odnośnie prawa do rzetelnego procesu w zakresie dostępu do Naczelnego Sądu Administracyjnego (Kozłowski przeciwko Polsce). Analizując wskazane

Tagi: ,

Zmiany w statusie urzędnika

Posiedzenie zespołu do spraw opracowania założeń projektu ustawy o pracownikach sądów i prokuratury

Jak poprawić warunki pracy największej, bo liczącej ok. 30 tys. osób, grupy pracowników wymiaru sprawiedliwości? W Ministerstwie Sprawiedliwości powstał zespół, który ma przygotować założenia nowelizacji ustawy o pracownikach sądów i prokuratury. Pierwsze posiedzenie zespołu odbyło się 24 maja br. (prace toczą się z mocy zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw opracowania założeń projektu ustawy o pracownikach sądów i prokuratury). Uchwalona w 1998 r. i dwukrotnie nowelizowana ustawa wymaga zasadniczych zmian. Pracownicy administracyjni wymianu sprawiedliwości, w sądach m.in. protokolanci, sekretarze sądowi, starsi sekretarze czy księgowi, wskazują na brak jasnej koncepcji zawodu urzędnika, oczekując m.in. wprowadzenia efektywnych systemów motywowania oraz powiązania wysokości ich wynagrodzeń z rzeczywistym nakładem świadczonej pracy. Z kolei przedstawiciele Ministerstwa wskazują

Tagi: , , , ,