Deregulacja z sukcesem

Tagi: , ,

19 kwietnia br. Sejm przyjął ustawę o zmianie ustaw regulujących wykonywanie niektórych zawodów, tzw. pierwszą transzę deregulacji. Ułatwi ona dostęp do pięćdziesięciu zawodów, w tym m.in. notariusza, komornika, adwokata, radcy prawnego oraz syndyka. W głosowaniu ustawę poparło 368 posłów.

Przyjęta przez Sejm ustawa (obecnie oczekuje na rozpatrzenie poprawek Senatu), powszechnie zwana „deregulacyjną”, stanowi realizację zapowiedzi z expose premiera z listopada 2011 r. dotyczącej zmniejszenia liczby zawodów regulowanych. Polska, ograniczając dostęp do 380 z nich, była pod tym pod względem rekordzistą w Europie. Zadanie przygotowania stosownych rozwiązań przypadło Ministrowi Sprawiedliwości.

Celem deregulacji jest ułatwienie dostępu do zawodów, zwłaszcza dla młodych osób oraz tych, którzy chcą się przekwalifikować. Ma się również zwiększyć liczba miejsc pracy.

Korzyścią deregulacji dla przeciętnego obywatela będzie przede wszystkim wzrost konkurencji w zawodach nią objętych, a w efekcie – większa jakość świadczonych na rynku usług oraz dalsza specjalizacja wykonujących je profesjonalistów. Nie bez znaczenia będzie też spodziewany spadek cen niektórych z nich.

Przyjęta ustawa to dopiero początek procesu otwierania dostępu do zawodów regulowanych. Druga i trzecia transza deregulacji obejmie bowiem blisko 200 zawodów. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że idea deregulacji ma również zdecydowanych krytyków. Kwestionują oni, by była to właściwa droga do realizacji deklarowanych zamierzeń, twierdzą także, że wprowadzane zmiany przyniosą obniżenie poziomu świadczonych na rynku usług.

Zawody prawnicze

Pierwsza transza deregulacji objęła zawody prawnicze, w tym zawód adwokata, radcy prawnego, notariusza, syndyka, urzędnika sądowego, urzędnika prokuratury oraz komornika.

W przypadku zawodu adwokata i radcy prawnego, po pierwsze, nastąpi poszerzenie katalogu osób uprawnionych do wpisu na listy adwokatów i radców prawnych bez konieczności odbycia odpowiedniej aplikacji i złożenia egzaminów zawodowych. Po drugie, dojdzie do poszerzenia katalogu osób uprawnionych do przystąpienia do tych egzaminów bez wymogu odbycia aplikacji. Po trzecie, skrócono okres stażu umożliwiającego przystąpienie do wyżej wspomnianych egzaminów bez wymogu odbycia aplikacji, a także odstąpiono od części testowej egzaminów zawodowych.

W przypadku notariuszy zniesiony zostanie wymóg posiadania obywatelstwa polskiego, co dostosuje polskie przepisy do wymogów stawianych przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Ustawa nakłada także na notariuszy obowiązek sprawowania patronatu nad aplikantami niezatrudnionymi oraz wprowadza możliwość powoływania notariusza na okres trzech lat, zamiast odbycia asesury. Nastąpi też poszerzenie kategorii podmiotów uprawnionych do przystąpienia do egzaminu notarialnego bez wymogu odbycia aplikacji notarialnej, a także skrócenie okresu wymaganej w tym przypadku praktyki prawniczej.

Trener, przewodnik, pośrednik nieruchomości

Pierwsza transza, prócz zawodów prawniczych, objęła także m.in. zawód trenera sportowego, przewodnika turystycznego, pilota wycieczek, taksówkarza, pracownika ochrony, detektywa, rzeczoznawcy majątkowego, a także zarządcy oraz pośrednika nieruchomości.

Ustawa zawiera szereg rozwiązań ułatwiających dostęp do wspomnianych zawodów. Dla przykładu, w przypadku przewodnika turystycznego miejskiego, terenowego i górskiego, a także pilota wycieczek, zostanie zniesiony wymóg ukończenia kosztownego kursu oraz zdania egzaminu. W przypadku taksówkarza nastąpi likwidacja obowiązku przeprowadzania egzaminu w gminach liczących nie więcej niż sto tysięcy mieszkańców, zaś w gminach większych – pozostawienie w gestii samorządu decyzji co do przeprowadzania takiego egzaminu. W przypadku instruktora sportu oraz trenera klasy I, II oraz mistrzowskiej dotychczasowe warunki wykonywania tych zawodów zostaną ograniczone do wymogu pełnoletniości oraz legitymowania się średnim wykształceniem. Na skutek postulatów środowiska trenerskiego, ustawodawca zdecydował się również wprowadzić dodatkowy wymóg niekaralności za przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu, wolności, wolności seksualnej i obyczajności, rodzinie i opiece, a także korupcji w sporcie.

Przyjęta 19 kwietnia 2013 r. ustawa oczekuje na rozpatrzenie poprawek Senatu i wejdzie w życie po 30 dniach od jej ogłoszenia – z wyjątkiem np. regulacji dotyczących zawodu pracownika ochrony fizycznej, pośrednika i zarządcy nieruchomości, przewodnika turystycznego i pilota, a także detektywa, w przypadku których vacatio legis trwać będzie do 1 stycznia 2014 r.

Kolejne etapy

Druga transza deregulacyjna, otwierająca dostęp do kolejnych 89 zawodów, jest już po uzgodnieniach międzyresortowych i została wysłana pod obrady rządu. Obejmie ona przede wszystkim zawody budowlane, transportowe oraz finansowe, w tym m.in. agenta celnego, agenta ubezpieczeniowego, biegłego rewidenta, doradcy podatkowego czy maklera papierów wartościowych. Projekt trzeciej ustawy deregulacyjnej, obejmującej 103 zawody, ma wkrótce trafić do konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych.

W Ministerstwie Sprawiedliwości trwają również prace nad tzw. deregulacją systemową, czyli projektem założeń ustawy o konsultacjach publicznych rządowych projektów aktów normatywnych oraz o ocenie skutków regulacji. Celem tych rozwiązań jest zwiększenie efektywności konsultacji publicznych w procesie legislacyjnym, podniesienie jakości oceny skutków regulacji rządowych projektów legislacyjnych oraz większa transparentność stanowienia prawa. Zmiany mają zapobiec m.in. zbyt dużej ilości uchwalanych ustaw, licznym nowelizacjom, a tym samym spowodować zwiększenie jakości powstających przepisów.