Szkolenia KSSIP: w cieniu dużych nowelizacji

Tagi: , ,
Szkolenia KSSIP

Fot. Krzysztof Wojciewski

Jakie szkolenia czekają prawników wymiaru sprawiedliwości w 2014 r.? Oto przegląd najnowszej oferty kursów organizowanych przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury.

Rozpoczynający się kolejny rok szkoleń ustawicznych KSSiP zapowiada się nowatorsko. Stało się tak głównie za sprawą nowelizacji kodeksu postępowania karnego. – Nowelizacja ta ma charakter systemowy, fundamentalny i stawia szereg nowych wyzwań dla organów polskiego sytemu wymiaru sprawiedliwości. W konsekwencji przed nami zadanie realizacji ogromnego projektu sprowadzającego się do kompleksowego przeszkolenia blisko 11,5 tys. osób – mówi sędzia Adam Czerwiński, zastępca dyrektora KSSiP. Tyle bowiem osób liczy grono prokuratorów i sędziów orzekających w sprawach karnych, ich asystentów oraz asesorów prokuratorskich. Wspomniany projekt pochłonie większość z 3,5 mln zł, jakie w 2014 r. KSSiP może przeznaczyć na szkolenia i doskonalenie zawodowe kadr wymiaru sprawiedliwości.

Nieco mniejszy zakres będą mieć szkolenia przybliżające zmiany w kodeksie postępowania cywilnego. W konsekwencji, pozostałe zadania zostały nieco okrojone w porównaniu z ofertą z lat ubiegłych.

Interdyscyplinarnie

Będą jednak oczywiście, znane z poprzednich lat, trzymiesięczne kursy przewidziane dla wszystkich sędziów obejmujących swe pierwsze stanowisko – wspólne dla sędziów orzekających w sprawach cywilnych i karnych. Ich główne tematy to metodyka pracy, prawidłowe stosowanie zasad i procedur, radzenie sobie ze stresem, komunikacja międzyludzka i autoprezentacja, przygotowanie i prowadzenie rozpraw, postępowanie dowodowe, współpraca z biegłymi, sporządzanie wyroków, postanowień i uzasadnień, wpływ rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego na orzecznictwo, unikanie nieuzasadnionych opóźnień w rozpoznawaniu spraw. A także problematyka godności urzędu sędziowskiego, niezawisłości, etyki oraz zachowania właściwych postaw (również w życiu codziennym), stosownych do statusu sędziego.

W szkoleniach oddzielnych, debiutujący sędziowie – cywiliści będą m.in. doskonalić wiedzę z zakresu przygotowania i prowadzenia rozprawy, praktycznych aspektów zasady kontradyktoryjności i dyspozycyjności, postępowania dowodowego, metodyki sporządzania wyroków i uzasadnień, współpracy sądowej, wpływu rozstrzygnięć TK na orzecznictwo (to kontynuacja szkolenia wspólnego).

Szkoleni będą również referendarze pierwszy raz powołani na to stanowisko. Zakres zajęć obejmuje m.in. ich pozycję ustrojową, organizację czasu pracy, prawa stron w sprawach prowadzonych przez referendarzy, postępowania klauzulowe, rejestrowe, wieczystoksięgowe i upominawcze. Powinni oni także ukończyć trzy z czterech szkoleń internetowych (międzynarodowe postępowanie upadłościowe, rachunkowość w prawie gospodarczym, finanse przedsiębiorstw, komunikacja międzyludzka).

Dla sędziów, którzy nie są już debiutantami, także przewidziano szkolenia wspólne dla specjalizacji karnej i cywilnej. Tu warto wymienić ochronę praw człowieka, dyskryminację i walkę z nią, procedury wynikające ze stosowania Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, dopuszczalność drogi sądowej w świetle tej konwencji, skargę konstytucyjną, postępowanie przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka i wykonywanie orzeczeń ETPCz, przyczyny przewlekłości postępowania sądowego.

Dla tych, co w cywilu

Sędziowie-cywiliści (w tym przypadku także asystenci i referendarze) będą przede wszystkim uczestniczyć w szkoleniach dedykowanych zmianom w k.p.c., jakie nastąpiły od 2011 r. Wśród tematów zajęć jest m.in. rola sądu i pełnomocnika w postępowaniu cywilnym, zarządzanie procesem cywilnym, zasada koncentracji materiału procesowego, postępowanie zabezpieczające, sporządzanie uzasadnień. Omówiony zostanie też wpływ zmian w k.p.c. na postępowanie w sprawach z zakresu prawa rodzinnego.

Dla sędziów-cywilistów (i ich asystentów) nowością będą szkolenia z zakresu ochrony praw dzieci oraz dotyczące opieki nad dzieckiem pozbawionym rodziny biologicznej. Omówione zostaną takie formy wspierania rodzin jak piecza zastępcza i instytucja asystenta rodziny; a także współpraca sądu opiekuńczego z innymi podmiotami oraz trudności w stosowaniu ustawy o wspieraniu rodzin.

Po raz pierwszy pojawi się problematyka zabezpieczenia społecznego obywateli polskich pracujących w innych państwach UE, szczególnie w aspekcie koordynacji systemów obowiązujących w różnych krajach. Będą również szkolenia z zakresu prawa Unii Europejskiej (jego stosowanie w Polsce, z uwzględnieniem konsekwencji zasady pierwszeństwa prawa unijnego przed krajowym).

Program szkoleń KSSiP obejmuje także zmiany w polskim systemie emerytalnym.

W 2014 r KSSiP daje sędziom orzekającym w sprawach cywilnych możliwość ukończenia studiów podyplomowych z zakresu ekonomii, finansów i rachunkowości. Jest to znaczące rozszerzenie dotychczasowego programu studiów podyplomowych, które w sferze cywilnej, obejmowały jedynie prawo konkurencji.

Kwestie gospodarcze w założeniu mają być przedmiotem szkoleń maksymalnie dopasowanych do potrzeb orzeczniczych sędziów. Chodzi tu o problemy rachunkowości w przedsiębiorstwach, umiejętność czytania i interpretowania dokumentów finansowych, ocenę stanu majątkowego firmy w kontekście jej ewentualnej upadłości, przesłanki odpowiedzialności zarządu w świetle kodeksu spółek handlowych. Takie zajęcia są nader potrzebne – w harmonogramie zajęć na 2014 r. przygotowanym przez KSSiP znalazło się stwierdzenie: „Pojawiają się sygnały o prowadzeniu przez sędziów spraw gospodarczych w sposób przewlekły i niekompetentny”.

Propozycją tylko dla sędziów sądów apelacyjnych są szkolenia w Sądzie Najwyższym obejmujące aktualne problemy orzecznicze. Będą one prowadzone w formie dyskusji i wymiany poglądów z sędziami SN.

Obroniony karny

Dla sędziów debiutujących w sprawach karnych, którzy ukończyli wspólnie z cywilistami obowiązkowe trzymiesięczne szkolenie, KSSiP przygotowała zajęcia na temat czynności sądu w postępowaniu przygotowawczym, przygotowania i przebiegu rozprawy głównej, taktyki i techniki przesłuchania oskarżonych oraz świadków (zwłaszcza w podeszłym wieku, małoletnich, chorych i upośledzonych), oceny wartości zeznań, dopuszczania dowodów z ekspertyz, wyrokowania, wymierzania kary łącznej.

Program przewiduje też omówienie konsekwencji ograniczenia i zniesienia poczytalności, a także postępowań w sprawach wypadków drogowych. Warto również wymienić szkolenia dotyczące regulaminu urzędowania sądów i obiegu dokumentów, przestępczości gospodarczej, toksykologii, prawa karnego wykonawczego, postępowania w sprawach przestępstw komputerowych i informatycznych, karno-skarbowych oraz w sprawach o wykroczenia.

Najważniejszym blokiem szkoleniowym jest jednak gruntowne omówienie zmian wynikających z nowelizacji kodeksu postępowania karnego, tworzącej nowy model tego postępowania w Polsce. Przeszkoleni zostaną wszyscy sędziowie orzekający w sprawach karnych, asystenci, prokuratorzy i asesorzy. Szkolenia te organizowane będą przez najbliższe 18 miesięcy, do 1 lipca 2015 r., kiedy to wchodzi w życie zasadnicza część nowych przepisów – z tym, że KSSiP zamierza przeszkolić jak największą liczbę osób jeszcze w 2014 r.

Ponadto, sędziowie-karniści, prokuratorzy oraz asesorzy z pewną praktyką, będą mogli zapoznać się z zagadnieniami wynikającymi z Konwencji o Ochronie praw człowieka i Podstawowych Wolności, z procedurami postępowania przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, wykonywaniem orzeczeń ETPCz czy stosowaniem skargi konstytucyjnej. Jest to odwzorowanie oddzielnych szkoleń dla sędziów-cywilistów.

Omówione zostaną także reguły ingerowania w prawo do wolności i bezpieczeństwa osobistego (sądowa kontrola legalności pozbawienia wolności, bezzwłoczność procedury, dostęp do akt, kontradyktoryjność i równość stron, prawo do rzetelnego procesu, gwarancje udziału w rozprawie, zasada domniemania niewinności, prawa osób pozbawionych wolności).

Wiążą się z tym szkolenia przybliżające konsekwencje członkostwa w UE dla pracy sędziów, prokuratorów i asesorów, w szczególności zagadnienia stosowania prawa unijnego w rozpoznawanych sprawach, stosowania wykładni w sposób wymagany przez to prawo, uwzględniania zasad jego pierwszeństwa oraz skutku bezpośredniego i pośredniego.

W 2014 r. kontynuowane też będą, we współpracy z Państwową Komisją Badania Wypadków Lotniczych, zapoczątkowane pod koniec 2012 r. szkolenia przybliżające prokuratorom i asesorom metodykę postępowania w sprawach katastrof lotniczych oraz zamachów terrorystycznych (zwłaszcza zabezpieczanie dowodów).

KSSiP będzie w 2014 r. prowadzić również szkolenia dla kuratorów sądowych, przybliżające im problematykę zjawisk patologicznych w społeczeństwie (sekty, narkomania, zagrożenia internetowe, dezorganizacja społeczna, ochrona dziecka przed krzywdzeniem), a także prawa i obowiązki kuratorów.

W kraju i za granicą

W tegorocznym harmonogramie KSSiP silną pozycję mają szkolenia zagraniczne dla sędziów, prokuratorów i aplikantów. Podstawowa formuła to dwu i trzytygodniowe staże (choć są też trzymiesięczne i roczne) mające zapoznawać uczestników z organizacją i funkcjonowaniem prokuratury oraz sądów w Niemczech, a także z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, Trybunałem Sprawiedliwości UE, Europejską Jednostką Współpracy Sądowej. Będą także zagraniczne seminaria na wybrane tematy, najczęściej organizowane w Rumunii. W tym kraju, w ramach współpracy z tamtejszą Najwyższą Radą Sądownictwa i Akademią Prawa Europejskiego, odbędą się seminaria na temat praw procesowych w europejskim prawie karnym, resocjalizacji osób skazanych, mechanizmów dotyczących postępowania karnego, europejskiego nakazu aresztowania, współpracy sądowej w sprawach cywilnych i handlowych, a także korzystania z internetu w celu bardziej skutecznego prowadzenia tej współpracy.

We Francji odbędą się np. szkolenia z zakresu postępowań upadłościowych w UE oraz rozwodów i separacji transgranicznych. Na Słowacji – na temat transgranicznych spraw gospodarczych w Unii i sądowej ochrony ofiar przestępstw. Polscy sędziowie i prokuratorzy wezmą też udział w seminariach prowadzonych w Niemieckiej Akademii Prawa Europejskiego, a także w szkoleniach dotyczących współpracy sądowej między państwami Grupy Wyszehradzkiej organizowanych w Polsce, Słowacji, Czechach i Węgrzech. Podobne szkolenie (zawężone do współpracy sądowej z Polską) odbędzie się też na Ukrainie.

W Czechach, Słowacji, Węgrzech oraz Chorwacji zaplanowano również kursy prawniczego języka angielskiego.

Nauka w sieci

Istotnym elementem oferty na 2014 r. są szkolenia internetowe prowadzone w ramach portalu e-learninowego szkoły.

Dla sędziów i prokuratorów przewidziano szkolenia on-line z zakresu wystąpień publicznych, autoprezentacji, komunikacji interpersonalnej i medialnej, zarządzania jednostkami wymiaru sprawiedliwości, reguł nagrywania rozpraw, a także na temat mediacji, międzynarodowego postępowania upadłościowego, finansów i rachunkowości w prawie gospodarczym, zwalczania piramid finansowych, przestępczości komputerowej, wypadków drogowych. Będą też kursy angielskiego, niemieckiego i francuskiego języka prawniczego, połączone z przybliżeniem systemów prawnych Wielkiej Brytanii, RFN i Francji.

Osoby chcące uczestniczyć w internetowych kursach powinny zarejestrować się na portalu www.e-learning.kssip.gov.pl.