Atrakcyjnie i przystępnie

Broszury przybliżające funkcjonowanie procedur prawnych, spotkania edukacyjne dla młodzieży, zmodernizowana strona internetowa resortu. Narzędzia te posłużą do przybliżenia obywatelom ich praw w sądzie i prokuraturze, a także problematyki wymiaru sprawiedliwości.

Wprowadzenie nowych i atrakcyjnych form działań informacyjno- edukacyjnych to jedno z głównych założeń projektu „Ułatwianie dostępu do wymiaru sprawiedliwości”, współfinansowanego przez Unię Europejską w ramach środków Europejskiego Funduszu Społecznego. Realizacja projektu, rozpoczęta przez Ministerstwo Sprawiedliwości we wrześniu 2008 r., podyktowana jest nienajlepszym wizerunkiem instytucji ochrony prawnej w opinii publicznej. Brak społecznego zaufania wobec sądów i prokuratur potwierdzają wyniki szeregu badań i sondaży, do tego należy dodać niski poziom wiedzy obywateli na temat obowiązującego prawa.

Informator dla najmłodszych

Jednym z zadań w ramach realizowanego projektu jest przygotowanie, druk i dystrybucja materiałów informacyjno-edukacyjnych. Ministerstwo Sprawiedliwości, w oparciu o umowę partnerską z Fundacją „Dzieci Niczyje”, wydało broszurę dla dzieci i młodzieży pt. „Będę świadkiem w sądzie”. Działająca od 1991 r. Fundacja prowadzi szereg programów przeciwdziałania krzywdzie i zagrożeniom dzieci, udziela również bezpośredniej pomocy prawnej i psychologicznej nieletnim oraz ich rodzicom. Pod koniec 2009 roku broszura, w nakładzie przekraczającym 103 tys. egz., trafiła do ponad tysiąca instytucji na terenie całego kraju – przede wszystkim do gimnazjów i szkół podstawowych.

Okraszony kolorowymi rysunkami oraz zawierający szereg praktycznych informacji poradnik „Będę świadkiem w sądzie” pełni rolę przyjaznego informatora przygotowującego dziecko do uczestnictwa w sądowych procedurach. – Dziecko nie rozumie procedur, w których musi uczestniczyć, boi się nieznanej sytuacji oraz konsekwencji oskarżania bliskich mu osób, często czuje się winne zaistniałej sytuacji. Dobre przygotowanie dziecka do stawiennictwa w sądzie pozwoli uniknąć jego wtórnej wiktymizacji, a jednocześnie umożliwi zebranie kompletnego materiału dowodowego – mówi Maria Keller-Hamela, psycholog i członek Zarządu Fundacji „Dzieci Niczyje”.

W związku z dużym zainteresowaniem publikacją, w 2010 r. wydanie broszury zostanie wznowione. Dodatkowy nakład w wysokości ponad 200 tys. egz. trafi tym razem do instytucji wymiaru sprawiedliwości, a także komend policji, ośrodków interwencji kryzysowej, ośrodków pomocy społecznej, organizacji pozarządowych zajmujących się wsparciem dla ofiar przestępstw oraz instytucji uczestniczących w Koalicji na Rzecz Przyjaznego Przesłuchiwania Dzieci. Obecnie trwa przetarg na wyłonienie wykonawcy usługi druku i dystrybucji drugiego wydania.

Prawa obywatela w użytecznych broszurach

Kolejną publikacją, która powstała w ramach realizacji projektu i w maju br. trafiła do sądów oraz prokuratur w całym kraju, jest opracowana przez Uniwersytecką Poradnię Prawną WPiA UJ broszura „Prawa i obowiązki obywatela w sądzie i prokuraturze”. Wydawnictwo składa się z trzech odrębnych publikacji, każda poświęcona jest innemu rodzajowi postępowania – procedurze karnej, cywilnej oraz sądowoadministracyjnej. – Oprócz podstawowych wiadomości na temat organów wymiaru sprawiedliwości, w broszurach znajdują się szczegółowe informacje o prawach i obowiązkach obywatela. Mają one ułatwić podsądnemu odnalezienie się w konkretnej roli procesowej – świadka, oskarżonego bądź powoda – na poszczególnych etapach postępowania – opowiada Ł ukasz Bobek z Uniwersyteckiej Poradni Prawnej.

Powołane w treści broszur przepisy prawa wsparte zostały przykładami, jak w praktyce obywatele mogą realizować swoje uprawnienia w sądach i prokuraturach. Dodatkowo w każdej broszurze można znaleźć wzory dokumentów i formularzy przydatnych interesantom. Publikacja ma formę przejrzystego, zrozumiałego dla szerokiego odbiorcy poradnika.

• marzec oraz czerwiec 2010 r. – publikacja dwóch pierwszych numerów kwartalnika „Na wokandzie”, kolejne wydania ukażą się we wrześniu oraz grudniu 2010 r.
• kwiecień – grudzień 2010 r. – przeprowadzenie cyklu spotkań edukacyjnych dla młodzieży szkół średnich i studentów
• maj 2010 r. oraz II połowa 2010 r. – kolportaż broszur „Prawa i obowiązki obywatela w sądzie i prokuraturze”
• II połowa 2010 r. – dodatkowy kolportaż broszur dla młodzieży „Będę świadkiem w sądzie”, pierwsza dystrybucja nastąpiła we wrześniu 2009 r.
• grudzień 2010 r. – uruchomienie zmodernizowanej strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości

Kolejna dystrybucja publikacji „Prawa i obowiązki obywatela w sądzie i prokuraturze” odbędzie się w II poł. 2010 r. i zostanie skierowana do bibliotek, szkół oraz organizacji pozarządowych. Nakład każdej z trzech broszur wynosi 45 tys. egz.

Dla młodzieży – rozmowy z praktykami Kolejnym zadaniem realizowanym w ramach projektu „Ułatwianie dostępu do wymiaru sprawiedliwości” jest cykl spotkań edukacyjnych przeznaczonych dla uczniów szkół średnich oraz studentów. Realizację spotkań rozpoczęto w kwietniu br., do tej pory zajęcia na temat funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości odbyły się m.in. w Uniwersytecie Jagiellońskim, Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Politechnice Koszalińskiej oraz kilkunastu szkołach średnich w całej

Polsce. Do końca roku zostanie przeprowadzonych ponad 100 spotkań. – Zainteresowanie spotkaniami przerosło oczekiwania Ministerstwa, a także możliwości projektu. Zgłosiło się kilkaset szkół średnich, a sama rekrutacja została zamknięta po kilku dniach – mówi Justyna Jambor, koordynator merytoryczny projektu w Biurze Ministra.

Poprzez metody aktywizujące słuchaczy, case studies oraz prezentacje multimedialne, młodzież zapoznaje się z podstawowymi prawami i obowiązkami obywatela w instytucjach wymiaru sprawiedliwości. Dla uczniów szkół średnich przewidziano łącznie 80 jednodniowych spotkań, dla studentów – 39. Dodatkowo, po przeprowadzeniu cyklu spotkań, Ministerstwo opracuje i wyda publikację podsumowującą realizację tego zadania. – Chcemy, by publikacja dotarła m.in. do nauczycieli z pozostałych, nieuczestniczących w spotkaniach szkół średnich, jako przydatny materiał informacyjny do wykorzystania w działalności edukacyjnej – mówi Marek Ł ukaszewicz, dyrektor Biura Ministra Ministerstwa Sprawiedliwości, które realizuje projekt „Ułatwianie Dostępu do Wymiaru Sprawiedliwości”.

Resort on-line

Nowa odsłona dotychczasowej strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości to kolejne zadanie w ramach projektu współfinansowanego przez Unię Europejską. Modernizacja będzie polegała na zwiększeniu funkcjonalności strony dla odbiorców, a przede wszystkim stworzeniu bardziej przyjaznego dostępu dla osób niewidomych i słabowidzących.

Oprócz nowego wyglądu graficznego witryna Ministerstwa zostanie wzbogacona m.in. o system przesyłania, bezpośrednio na ekrany komputerów internautów, nagłówków i fragmentów aktualnie zamieszczanych wiadomości (tzw. kanał informacyjny typu RSS). Na stronie znajdzie się również baza teleadresowa sądów powszechnych, baza komorników sądowych, zmodernizowana już istniejąca baza tłumaczy przysięgłych, jak również baza aktów prawnych tworzonych i obowiązujących umożliwiająca wyszukiwanie żądanych treści. Nowością będzie też galeria fotografii oraz plików audio-video dokumentujących bieżące wydarzenia w resorcie. Podstawowe informacje publikowane na stronie internetowej resortu będą przetłumaczone na język angielski, francuski i niemiecki.

Poprawić świadomość prawną

Zasadność podjęcia powyższych działań informacyjno-

1. Opracowanie i dystrybucja materiałów informacyjno-edukacyjnych nt. wymiaru sprawiedliwości oraz praw obywatela w sądzie i prokuraturze.
2. Spotkania edukacyjne dotyczące funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości dla młodzieży szkół średnich i studentów.
3. Przygotowanie nowego wydawnictwa prezentującego problemy sądownictwa i nowej reformy w tym obszarze (kwartalnik).
4. Rozwój sieci punktów obsługi interesantów w sądach powszechnych.
5. Upowszechnianie informacji na temat alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów.
6. Badanie opinii publicznej m.in. na temat wizerunku wymiaru sprawiedliwości i aktualnego stanu świadomości społecznej w zakresie alternatywnych sposobów rozwiązywania sporów oraz praw osób pokrzywdzonych przestępstwem.
7. Modernizacja strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości.

edukacyjnych znajduje potwierdzenie w wynikach przeprowadzonego na zlecenie Ministerstwa Sprawiedliwości badania opinii publicznej. Uzyskane na przełomie 2008 i 2009 r. odpowiedzi dotyczące postrzegania instytucji ochrony prawnej (reprezentatywna grupa 1542 respondentów) wskazują, że jedynie co czwarta osoba w Polsce deklaruje wiedzę z zakresu funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Ponadto badani wyrażają szczególne zainteresowanie dostępem do praktycznych porad prawnych (25 proc. odpowiedzi), informacjami na temat funkcjonowania instytucji wymiaru sprawiedliwości, w tym zakresu ich działania i godzin urzędowania (23 proc.), a także zawierającym przystępne słownictwo wydawnictwem z zakresu praw obywatela w sądzie i prokuraturze (22 proc.).

O konieczności zwiększenia świadomości prawnej polskiego społeczeństwa mówią też sami przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości. – Podsądni nie znają podstawowych procedur, nie mają też pojęcia o przysługujących im elementarnych prawach. W efekcie, między sędzią a obywatelem tworzy się pewnego rodzaju bariera niezrozumienia. Dlatego działania z zakresu szeroko rozumianej edukacji prawnej są jak najbardziej wskazane, jednak pod warunkiem, że obejmą jak najszerszą grupę obywateli – zauważa sędzia Marcin Ł ochowski z Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ. – Społeczeństwo postrzega sądy i prokuratury jako instytucje zamknięte, działające według nieznanych reguł. Co więcej, powodem często powielanej dziś negatywnej opinii o prokuratorach i sędziach jest zbyt mała wiedza na temat naszej pracy, a także o uregulowaniach prawnych, którym podlegamy – dodaje prokurator Artur Krause z Prokuratury Okręgowej w Toruniu.

Fundusze i realizacja

Budżet projektu „Ułatwianie dostępu do wymiaru sprawiedliwości”, którego okres realizacji przewidziano na lata 2008-2011, opiewa na ponad 28 mln zł. 85 proc. tej kwoty pochodzi z funduszy europejskich (Program Operacyjny Kapitał L udzki), resztę finansuje Ministerstwo Sprawiedliwości.

Na opracowanie, wydruk i dystrybucję materiałów informacyjno-edukacyjnych przewidziana została kwota ponad 4,5 mln zł. Z kolei na przeprowadzenie cyklu spotkań edukacyjnych dla młodzieży i studentów zarezerwowano 1 mln zł. Budżet przewidziany na modernizację strony internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości wynosi ponad 200 tys. zł.

Autor jest socjologiem