Quo vadis radcowie i adwokaci?

Seminarium pt. „Przyszłość reform dotyczących zawodów prawniczych”

Fot. Krzysztof Wojciewski

Dyskusja o reformie komercyjnych zawodów prawniczych jest potrzebna. Pytanie, w jakim kierunku powinna zmierzać. Zagadnienie to było przedmiotem debaty przedstawicieli Ministerstwa Sprawiedliwości oraz samorządów adwokackiego i  radcowskiego, którą zorganizował Instytut Spraw Publicznych.

23 marca br. w siedzibie Instytutu Spraw Publicznych w Warszawie, w ramach realizowanego przez ISP programu „Obywatel i Prawo”, odbyło się seminarium pt. „Przyszłość reform dotyczących zawodów prawniczych”. Wśród uczestników spotkania znaleźli się m.in.

, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, Maciej Bobrowicz, prezes Krajowej Rady Radców Prawnych, Andrzej Michałowski reprezentujący Naczelną Radę Adwokacką, a także

z Instytutu Prawa i Społeczeństwa INPRIS. Moderatorem spotkania był

, Przewodniczący Rady Ekspertów Programu „Obywatel i Prawo”. Inaugurując spotkanie Wiaderek podkreślił, że w toczącej się debacie na temat zawodu radcy i adwokata na pierwszym miejscu należy postawić pytanie o jakość oferowanej w Polsce pomocy prawnej oraz jej dostępność dla obywateli.

Jeden w miejsce dwóch

Uregulowania sprzed ponad 25 lat nie przystają do dzisiejszych czasów, zarówno od strony modelu samorządów prawniczych, jak i sposobu funkcjonowania zawodu radcy i adwokata. Taki argument za koniecznością prowadzenia dyskusji na temat zmiany Ustawy o zawodzie adwokata przedstawił minister

. Zapewnił jednocześnie, że działania, które podjęło Ministerstwo Sprawiedliwości w celu przygotowania projektu nowelizacji tej ustawy, wstrzymane w lutym br. na skutek braku porozumienia ze środowiskami prawniczymi, były próbą wypracowania w Polsce nowoczesnego modelu wykonywania zawodu adwokata. Co najważniejsze, jak podkreślił minister, zmiany powinny zmierzać w kierunku wzmocnienia prawniczych zawodów zaufania publicznego. – Doszliśmy do wniosku, że to wzmocnienie powinno zakładać stworzenie, w miejsce dwóch historycznie podzielonych zawodów, jednej silnej profesji adwokata – mówił podczas spotkania minister Czaja.
Istotną kwestią poddaną przez ministra pod dyskusję było pytanie, czy zawód adwokata mógłby być w Polsce wykonywany w stosunku pracy. Jak podkreślił

, nie jest to rozwiązanie odosobnione w innych krajach europejskich.

Nic na siłę

Odnosząc się do idei połączenia zawodów prawniczych, Maciej Bobrowicz, prezes Krajowej Rady Radców Prawnych, wyraźnie zaznaczył, że ewentualne połączenie samorządów adwokackiego i radcowskiego przebiegać może jedynie w oparciu o zgodę obu środowisk.

Zgodnie z niedawną ankietą przeprowadzoną na zamówienie KRRP przez OBOP, prawie połowa radców prawnych opowiada się za koncepcją połączenia zawodów, przeciwnych pomysłowi jest 27 proc. radców. Bobrowicz podkreślił, że Krajowa Rada Radców Prawnych wyraża gotowość współpracy z Ministerstwem Sprawiedliwości i samorządem adwokackim w zakresie zgodnych ze społecznymi oczekiwaniami zmian stanu prawnego regulującego świadczenie pomocy prawnej w Polsce.

W lutym 2010 r. własny sondaż przeprowadziła także Naczelna Rada Adwokacka. Na jego wyniki podczas seminarium powołał się mecenas Andrzej Michałowski. Jak się okazało, wśród adwokatów w ostatnich czterech latach wyraźnie spadło zainteresowanie procesem integracji zawodów prawniczych. Jeszcze w 2006 r. przeciwnych tej koncepcji było 56 proc. przedstawicieli środowiska adwokackiego, obecnie liczba sceptyków wzrosła o dalsze 20 proc. – Projekt ministerstwa odwrócił tendencje w adwokaturze. Nikt nie lubi, kiedy władza publiczna urządza mu świat po swojemu – komentował Michałowski. Dla samych obywateli, jak wskazały przedstawione badania, nie ma większego znaczenia, czy pozostanie jeden, czy dwa zawody prawnicze.

W oczekiwaniu na inicjatywę samorządów

Uczestnicy debaty w ISP wskazywali na konieczność podniesienia poziomu wiedzy prawnej polskiego społeczeństwa. Mówiono o wprowadzeniu edukacji prawniczej do szkół średnich, jak również o zwiększeniu bezpłatnego dostępu do informacji prawnych. Jak zauważył na zakończenie spotkania Ł ukasz Bojarski, wszelkie zmiany dotyczące modelu zawodów prawniczych w Polsce powinny być dokonywane z uwzględnieniem przede wszystkim interesu społeczeństwa, w drugiej zaś kolejności – dobra samorządu prawniczego.

Zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Sprawiedliwości, wstrzymanie prac nad projektem nowelizacji Ustawy o zawodzie adwokata podyktowane jest oczekiwaniem na wypracowanie przez oba samorządy prawnicze – radcowskiego i adwokackiego – wspólnej koncepcji poszerzenia dostępu obywateli do profesjonalnych usług prawnych.