Nowa ustawa, pewniejszy konsument

Tagi: ,

fot. arch. 4DBW Sejmie trwają prace nad przygotowanym w M.S. projektem ustawy o prawach konsumenta. Nowa regulacja porządkuje i poszerza obowiązki informacyjne sprzedawców, ujednolica zasady odstępowania od umów, skutkuje też zmianami w k.c. dotyczącymi odpowiedzialności za jakość rzeczy sprzedanej.

Przyczyną przygotowania projektu ustawy o prawach konsumentów jest konieczność transpozycji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów. Drugi z celów to uporządkowanie i zintegrowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności za jakość rzeczy sprzedanej, w szczególności przepisów stanowiących transpozycję dyrektywy 99/44/WE o sprzedaży konsumenckiej, wdrożonej do polskiego porządku prawnego ustawą z dnia 27 lipca 2002 r. o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej.

Transpozycja pierwszej ze wspomnianych dyrektyw wymaga uchylenia ustawy z dnia 2 marca 2000 r. o ochronie niektórych praw konsumentów oraz o odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny, zaś ponowna transpozycja drugiej z dyrektyw – zmian w Kodeksie cywilnym. Nadto, wieloletnie doświadczenia w stosowaniu przepisów ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej pokazały, iż konieczne jest zintegrowanie kilku reżimów odpowiedzialności za jakość rzeczy sprzedanej.

Transpozycja dyrektywy

Nowa ustawa wprowadzi rozbudowany katalog obowiązków informacyjnych dla przedsiębiorców. Celem takiego rozwiązania ma być zapewnienie świadomego podejmowania decyzji przez konsumenta dokonującego zakupów przez internet lub poza lokalem przedsiębiorstwa. Jednocześnie ustawa wprowadza ogólne obowiązki informacyjne dla umów zawieranych w sposób tradycyjny (np. w sklepie). W przypadku umów zawieranych na odległość i poza lokalem przedsiębiorstwa, niedochowanie tych obowiązków – w zależności od rodzaju informacji, których przedsiębiorca nie przekazał konsumentowi – spowoduje konsekwencje w postaci wydłużenia terminu odstąpienia od umowy przez konsumenta oraz zniesienia obowiązku zwrotu kosztów w przypadku takiego odstąpienia, nadto stanowić będzie wykroczenie zagrożone karą grzywny.

Niezwykle istotne jest ujednolicenie rozwiązań regulujących prawo odstąpienia od umowy. Oprócz ujednolicenia zasad zwrotu towarów i wydłużenia do 14 dni terminu na odstąpienie od umowy zawieranej na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa w tzw. czasie do namysłu, ustawa jasno określa, jakie koszty związane z odstąpieniem od umowy ponosi przedsiębiorca i konsument. Podkreślić należy, że dwutygodniowy termin na odstąpienie od umowy dotyczyć będzie teraz umów zawieranych w obu w.w. trybach. Termin ten będzie taki sam w całej Unii Europejskiej.

Zasadniczo, odstępując od umowy konsument nie będzie ponosił kosztów związanych z odstąpieniem, z wyłączeniem bezpośrednich kosztów zwrotu rzeczy. Tych ostatnich kosztów konsument nie poniesie, jeśli przedsiębiorca na etapie zawierania umowy nie poinformuje go o konieczności ich poniesienia lub sam zgodzi się je ponieść. W przypadku umów zawartych poza lokalem przedsiębiorstwa, przedsiębiorca będzie zobowiązany odebrać rzecz w miejscu zamieszkania konsumenta na swój koszt, jeżeli rzecz została dostarczona konsumentowi do tego miejsca, a ze względu na charakter rzeczy nie ma możliwości jej odesłania w zwykły sposób pocztą.

Zmiany w k.c.

Celem zmian wprowadzanych w Kodeksie cywilnym jest przede wszystkim ujednolicenie przepisów dotyczących odpowiedzialności za jakość rzeczy sprzedanej. Aktualnie w Polsce funkcjonują trzy reżimy tej odpowiedzialności – regulacja kodeksowa dotycząca rękojmi za wady, regulacja z ustawy o sprzedaży konsumenckiej dotycząca niezgodności towaru z umową, a także regulacja przewidziana w Konwencji Wiedeńskiej o umowach międzynarodowej sprzedaży towarów (Dz. U. z 1997 r. Nr 45, poz. 287). Nowe przepisy odnośnie odpowiedzialności za jakość rzeczy sprzedanej oparte są na koncepcji wady (rękojmia). Zasadniczą zmianą będzie tu zwiększenie swobody konsumenta co do wyboru uprawnienia, z jakiego może skorzystać w przypadku wadliwości nabytej rzeczy. Wprowadzona zostanie możliwość żądania obniżenia ceny bądź odstąpienia od umowy od razu po stwierdzeniu wady, bez konieczności wysunięcia w pierwszym rzędzie żądania naprawy bądź wymiany rzeczy.

Istotna kodeksowa zmiana dotyczy również zagadnienia ponoszenia ryzyka utraty lub zniszczenia rzeczy w trakcie trwania dostawy. Zgodnie z proponowanym art. 454¹ k.c., miejscem spełnienia świadczenia jest miejsce, do którego przedsiębiorca jest zobowiązany przesłać rzecz konsumentowi. Z kolei, zgodnie z projektowanym art. 548 par. 3 k.c., jeżeli kupującym jest konsument, niebezpieczeństwo przypadkowej utraty lub uszkodzenia rzeczy przechodzi na kupującego z chwilą wydania rzeczy konsumentowi (tylko wówczas, gdy przedsiębiorca nie miał wpływu na wybór przewoźnika przez konsumenta, za chwilę wydania rzeczy uważa się powierzenie rzeczy przewoźnikowi). Powyższe zmiany znacznie ułatwią dokonywanie ustaleń co do strony ponoszącej ryzyko przypadkowej utraty lub zniszczenia rzeczy w przypadku umów tzw. sprzedaży wysyłkowej.

Projekt ustawy trafił do Sejmu i 5 lutego br. odbyło się jego pierwsze czytanie. Prace ustawodawcze muszą się wkrótce zakończyć, gdyż – zgodnie z dyrektywą UE w sprawie praw konsumenta – przepisy wdrażające powinny wejść w życie 13 czerwca 2014 r.