Nowe prawo dla konsumentów

Klawiatura

Fot. Janaka Dharmasena / stockvault

30 maja br. Sejm przyjął przygotowaną w Ministerstwie Sprawiedliwości ustawę o prawach konsumenta. Regulacja porządkuje i poszerza obowiązki informacyjne sprzedawców, ujednolica zasady odstępowania od umów, skutkuje też zmianami w k.c. dotyczącymi odpowiedzialności za jakość rzeczy sprzedanej.

Ustawa została skierowana do Prezydenta RP. Wejdzie w życie po upływie sześciu miesięcy od dnia ogłoszenia. Główne jej cele to wdrożenie do prawa polskiego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE w sprawie praw konsumenta oraz uporządkowanie i zintegrowanie przepisów dotyczących odpowiedzialności za jakość rzeczy sprzedanej (w szczególności przepisów stanowiących transpozycję dyrektywy Parlamentu i Rady 1999/44/WE o sprzedaży konsumenckiej, wdrożonej do polskiego porządku prawnego w 2002 r. ustawą o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej).

Korzyści dla konsumentów

Nowa ustawa gwarantuje konsumentom otrzymanie od przedsiębiorcy, na etapie przed zawarciem umowy, wyczerpujących informacji istotnych w kontekście jej zawierania. Uprawnienie to będzie przysługiwało konsumentowi nie tylko w odniesieniu do umów zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa oraz na odległość, ale również w odniesieniu do umów zawieranych w sposób tradycyjny, np. w sklepie.

Ustawą wprowadzono przepisy, które ułatwią konsumentowi zorientowanie się co do rzeczywistych kosztów zawieranej umowy. Przedstawienie zawczasu takich informacji będzie obowiązkiem przedsiębiorcy. Co więcej, w przypadku płatności dokonywanej przez konsumenta kartą kredytową, przedsiębiorca nie będzie mógł pobierać od niego opłat wyższych niż te, które sam ponosi w związku z zastosowaniem tego sposobu płatności. Przepisy ustawy zabraniają również pobierania od konsumentów zawyżonych opłat za korzystanie z infolinii udostępnianych przez przedsiębiorców na potrzeby kontaktowania się w sprawach związanych z zawartymi umowami.

Ustawa wydłuża termin na odstąpienie od umowy zawieranej poza lokalem lub na odległość, bez podania przyczyn, do 14 dni (obecnie jest to 10 dni). Precyzyjnie uregulowano sposób obliczania tego terminu, w tym w sytuacji, gdy przedsiębiorca nie poinformuje konsumenta o przysługującym mu prawie odstąpienia (w takim przypadku prawo odstąpienia wygaśnie dopiero po upływie roku od upływu podstawowego, 14-dniowego terminu; obecnie dzieje się tak po upływie trzech miesięcy od wydania rzeczy). Konsument zostanie również zwolniony z obowiązku poniesienia kosztów zwrotu rzeczy z tytułu skorzystania z prawa odstąpienia, jeżeli wcześniej nie zostanie poinformowany przez przedsiębiorcę o obowiązku poniesienia takich kosztów.

Ustawa przywraca do obrotu konsumenckiego konstrukcję „wady” rzeczy sprzedanej, tradycyjnie funkcjonującą w Polsce, znaną i zrozumiałą dla konsumentów (obecnie w obrocie konsumenckim, na podstawie ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej, funkcjonuje konstrukcja „niezgodności towaru z umową”). Zwiększa się także swoboda konsumenta co do wyboru uprawnienia, z jakiego może skorzystać w przypadku wadliwości nabytej rzeczy – przywrócona zostaje możliwość żądania obniżenia ceny bądź odstąpienia od umowy od razu po stwierdzeniu wady, bez konieczności wysunięcia w pierwszym rzędzie żądania naprawy bądź wymiany rzeczy. Ustawa wydłuża do 5 lat odpowiedzialność sprzedawcy z tytułu rękojmi za wady nieruchomości.

Nowe prawo przywraca stosowanie przepisów Kodeksu cywilnego odnośnie gwarancji konsumenckiej. Oznacza to, że jeżeli przedsiębiorca, który udziela gwarancji, nie określi dokładnie jej treści, konsument będzie mógł powołać się na uprawnienia związane z gwarancją przewidziane w Kodeksie cywilnym. Jednocześnie wydłużony został do dwóch lat okres gwarancji w przypadku, gdy gwarant nie określi tego terminu inaczej. Tak określony termin jest skorelowany z ustawowym terminem odpowiedzialności sprzedawcy z tytułu rękojmi.

Korzyści dla przedsiębiorców

Przepisy dyrektywy w sprawie praw konsumenta, które znalazły odzwierciedlenie w nowouchwalonej ustawie, wymuszają wprowadzenie jednolitych rozwiązań we wszystkich państwach członkowskich EU. Powinno to zwiększyć zaufanie przedsiębiorców do systemów prawnych innych państw, obniżyć koszty związane z dostępem do rynków tych państw (w szczególności koszty związane z obsługą prawną), a w konsekwencji – ułatwić przedsiębiorcom działalność transgraniczną.

Ponadto, ustawa jasno definiuje, jakie informacje, kiedy i w jaki sposób przedsiębiorca powinien przekazać konsumentowi. Omawiane przepisy porządkują również zasady dotyczące wykonywania przez konsumenta prawa odstąpienia od umowy, wprowadzają też unormowania dotyczące korzystania z rzeczy przez konsumenta w okresie, w którym możliwe jest odstąpienie od umowy.

Co więcej, obecnie przedsiębiorca, który sprzedaje towary, odpowiada za ich jakość według dwóch odrębnych reżimów – za wady rzeczy (w stosunku do kupujących, którzy nie są konsumentami – rękojmia) i za niezgodność towaru z umową (wobec konsumentów). Oznacza to znaczne komplikacje oraz zwiększone koszty prowadzenia działalności gospodarczej. Nowa ustawa ujednolica zasady odpowiedzialności w obrocie konsumenckim oraz pozostałych rodzajach obrotu.

Ustawa wprowadza nadto szczegółowe regulacje dotyczące dochodzenia roszczeń regresowych związanych z wadliwością rzeczy sprzedanej w łańcuchu sprzedawców. Rozwiązania te ułatwią sprzedawcy finalnemu dochodzenie zwrotu kosztów poniesionych przez niego w związku z wykonaniem przez konsumenta uprawnień z tytułu rękojmi – od tego z poprzednich sprzedawców (dostawców), którego działanie spowodowało wadę rzeczy.