Prawnie z Ukrainą

Tagi:

shutterstock_208035238_optMinistrowie sprawiedliwości Polski i Ukrainy przyjęli program współpracy przewidujący konsultacje m.in. w zakresie uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych, współpracy w sprawach karnych, pomocy ofiarom przestępstw, implementacji do prawa krajowego norm UE. To kolejna inicjatywa strony polskiej na rzecz usprawnienia współpracy prawnej z Ukrainą.

 

Ważnym etapem we współpracy ministerstw obu krajów było zawarcie w 1999 r. w Kijowie „Memorandum o współpracy prawnej pomiędzy Ministerstwem Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej, Ministerstwem Sprawiedliwości Republiki Estońskiej, Ministerstwem Sprawiedliwości Republiki Litewskiej, Ministerstwem Sprawiedliwości Republiki Łotewskiej oraz Ministerstwem Sprawiedliwości Ukrainy”. Na podstawie tego memorandum MS zawarło dotychczas dwa programy współpracy resortów obu państw. Ostatni z nich – „Program współpracy między Ministerstwem Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej i Ministerstwem Sprawiedliwości Ukrainy w latach 2014–2016” – ministrowie podpisali 29 maja 2014 r. w Warszawie.

Od wykonywania wyroków po prawo europejskie

Dokument ma znaczący wymiar praktyczny. W ramach programu przewidziano regularne spotkania ekspertów resortów sprawiedliwości, które obejmą np. konsultacje w zakresie: uznawania i wykonywania orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych, współpracy w sprawach karnych (w tym odnośnie do przekazywania osób skazanych), pomocy ofiarom przestępstw, alternatywnych metod rozwiązywania sporów (w tym mediacji), dostępu do informacji publicznej, implementacji do prawa krajowego norm prawa Unii Europejskiej, upadłości konsumenckiej, świadczenia bezpłatnej pomocy prawnej, prowadzenia rejestrów przez sądy, praktycznych aspektów wykonywania wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, współpracy służb penitencjarnych. Najbliższe zaplanowane przedsięwzięcie to konsultacje w sprawach cywilnych na szczeblu ekspertów obu ministerstw, które odbędzie się w Warszawie w czwartym kwartale br.

Program stanowi kolejną prawną podstawę do aktywizacji współpracy między resortami sprawiedliwości obu państw. Ponadto wpisuje się on w kontekst priorytetów Polski jako państwa członkowskiego UE, w tym intensyfikacji współpracy z Ukrainą w ramach Partnerstwa Wschodniego. Nie bez znaczenia jest fakt, że współpraca ta, w szczególności w zakresie zapoznawania się przez stronę ukraińską z doświadczeniami i standardami polskiego resortu sprawiedliwości, będzie przyczyniała się do umacniania na Ukrainie demokracji oraz rządów prawa.

Długoletnia współpraca

Rzeczpospolita Polska 2 grudnia 1991 r. jako pierwsze państwo w Europie uznała niepodległość Ukrainy. Zwieńczeniem pierwszych działań w zakresie współpracy ministerstw sprawiedliwości Polski i Ukrainy było podpisanie w 1993 r. w Kijowie dwustronnej „Umowy między Rzeczypospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych” (Dz. U. z 1994 r. nr 94, poz. 465). Umowa reguluje całokształt zagadnień związanych ze współpracą w sprawach prawnych. Stanowiła ona nadto podstawę do zawarcia z Ukrainą porozumienia o decentralizacji obrotu prawnego, którego zapisy pozwoliły na przeniesienie standardów bezpośredniego porozumiewania się sądów obowiązujących w Unii Europejskiej na obszar współpracy także z tym państwem.

Model ten został osiągnięty poprzez podpisanie w styczniu 2011 r. w Warszawie „Porozumienia między Ministerstwem Sprawiedliwości Rzeczypospolitej Polskiej a Ministerstwem Sprawiedliwości Ukrainy na podstawie artykułu 3 ustęp 3 Umowy między Rzecząpospolitą Polską a Ukrainą o pomocy prawnej i stosunkach prawnych w sprawach cywilnych i karnych” (Monitor Polski z 2012 r., poz. 884, tom 1). Jednak największą korzyścią z wejścia tego porozumienia w życie było zdecydowane skrócenie czasu trwania postępowań sądowych. Dzięki temu możliwe było wyeliminowanie pośrednictwa organów centralnych w przekazywaniu korespondencji sądowej w ramach pomocy prawnej.

Przykładowo, przed wejściem w życie porozumienia wniosek sądu w Przemyślu o doręczenie dokumentów kierowany do sądu we Lwowie był wysyłany do Ministerstwa Sprawiedliwości w Warszawie, które następnie przekazywało go do Ministerstwa Sprawiedliwości Ukrainy. Dopiero stamtąd trafiał on, za pośrednictwem terenowego oddziału ukraińskiego ministerstwa, do właściwego sądu we Lwowie. Wejście w życie porozumienia decentralizującego obrót wyeliminowało pośrednictwo organów centralnych, przez co sąd w Przemyślu może przesłać wniosek bezpośrednio do Lwowa. Dopełnieniem porozumienia o decentralizacji obrotu jest także stosowanie przez sądy wzorów dwujęzycznych formularzy wniosków o dokonanie konkretnych czynności przez sąd drugiego państwa, podobnych do funkcjonujących w państwach Unii Europejskiej.

Podkreślenia wymaga, iż pogłębianie na przestrzeni ostatnich dwudziestu trzech lat współpracy prawnej i instytucjonalnej z Ukrainą przekłada się na realną poprawę sytuacji prawnej polskich obywateli oraz przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w tym kraju.