Strategia otwarta na sądy

3. Rada3_optW lutym br. podpisano Strategię Modernizacji Przestrzeni Sprawiedliwości w Polsce na lata 2014-2020. Od maja prezesi oraz dyrektorzy sądów apelacyjnych i okręgowych biorą udział w warsztatach poświęconych temu dokumentowi. Jednocześnie przy Ministrze Sprawiedliwości powstała rada społeczna, której zadaniem jest monitorowanie wdrażania strategii.

 

Z praktyki wynika, że wiele spośród dokumentów o charakterze strategicznym tworzonych przez władze publiczne różnego szczebla – zamiast wdrażania – spoczywa głęboko w urzędniczych szufladach. Często są one tworzone same dla siebie lub na potrzeby dysponentów dodatkowych środków. Stąd ani proces ich tworzenia, ani wdrażania nie uwzględnia najważniejszych aktorów – osób i instytucji, na pracę których dany dokument faktycznie wpływa. Ze strategią dla wymiaru sprawiedliwości jest zgoła inaczej.

Warsztaty w sądach

Już na etapie prac nad strategią istotne stało się dotarcie do jak najszerszego grona jej interesariuszy, z uwzględnieniem najważniejszego ogniwa – sądów. Uznając potrzebę kontynuacji zainicjowanej wówczas rozmowy ze środowiskiem sędziowskim, po podpisaniu strategii przez Ministra Sprawiedliwości oraz Prokuratora Generalnego, rozpoczęto cykl spotkań dla kierownictw sądów apelacyjnych i okręgowych. Warsztaty strategiczne, w których udział biorą prezesi i dyrektorzy, a także rzecznicy prasowi sądów, odbywają się w każdej apelacji.

Pierwszy punkt warsztatów to wprowadzenie do strategii, w ramach którego omawiane są podstawowe założenia dokumentu, z naciskiem na jego wizję zdefiniowaną jako „cieszące się zaufaniem instytucje państwa w przestrzeni sprawiedliwości”. Prowadzący spotkania tłumaczą, że strategia jest dokumentem elastycznym, niezwiązanym z terminem urzędowania określonego Ministra Sprawiedliwości. Jej cele zostały opisane tak, by wytyczały podstawowe kierunki rozwoju wymiaru sprawiedliwości. Wypracowany w środowisku interesariuszy strategii konsensus co do tych kierunków oraz swoboda w zakresie określania metod ich realizacji gwarantują ciągłość strategii. Stabilizatorem są tu również środki z funduszy europejskich, których alokacja w wymiarze sprawiedliwości jest definiowana w oparciu o kluczowe priorytety zapisane w dokumencie strategicznym. Ważna jest też systemowa podbudowa w postaci departamentu odpowiedzialnego za koordynację wdrażania strategii.

W czasie warsztatów członkowie kierownictwa sądów dzielą się dobrymi praktykami, przedstawiają inicjatywy projektowe (można je zgłaszać bezpośrednio na adres: projekty@ms.gov.pl, poprzez wypełnienie formularza dostępnego na stronie http://ms.gov.pl/pl/dzialalnosc/strategia), a także dowiadują się, w jaki sposób wykorzystać kontrolę zarządczą do realizowania celów strategii. Najistotniejsze kwestie, jakie podnosili sędziowie podczas warsztatów to m.in. sposób konsultowania przez MS projektów aktów prawnych z sądami, problemy z doręczeniami korespondencji sądowej, współpraca sądów w ramach apelacji, promowanie mediacji, efektywność wsparcia administracyjnego dla sędziów czy też postulat likwidacji barier architektonicznych w sądach.

Jednym z podnoszonych podczas szkolenia zagadnień jest komunikacja społeczna sądów. Temat ten ma strategiczne znaczenie ze względu na zdiagnozowaną niską ocenę jakości pracy sądów oraz niskie zaufanie społeczne do sędziów (patrz artykuł „Medialne ABC”, str 26 – przyp. red.). Prowadzący warsztaty informują o inicjatywie Ministra Sprawiedliwości i Przewodniczącego Krajowej Rady Sądownictwa, w ramach której w czerwcu br. powstał zespół roboczy złożony z przedstawicieli MS i KRS, mający wypracować zbiór standardów komunikacyjnych dla wszystkich sądów powszechnych.

Warsztaty stanowią też okazję do rozmowy o budowaniu zaufania do sądów poprzez współpracę międzyinstytucjonalną. Przejawia się ona poprzez realizowanie wspólnych projektów z organizacjami pozarządowymi, jednostkami samorządu terytorialnego, szkolnictwem itp. Interesującym przykładem takich inicjatyw jest m.in. projekt Sądu Okręgowego w Lublinie, dzięki któremu młodzież szkolna uczy się stosowania mediacji w rozwiązywaniu konfliktów szkolnych. Z kolei we Wrocławiu funkcjonuje efektywny system kierowania skazanych do wykonywania prac społecznie użytecznych.

Kontrola społeczna

Warsztaty dla środowiska sędziowskiego to nie jedyna inicjatywa resortu związana z implementacją strategii. Minister Sprawiedliwości w kwietniu br. podpisał zarządzenie w sprawie powołania Rady Społecznej ds. Wdrażania Strategii Modernizacji Przestrzeni Sprawiedliwości. Działalność Rady ma służyć dialogowi ze środowiskiem reprezentującym obywatelski sposób myślenia o wymiarze sprawiedliwości. Rada ma stanowić narzędzie społecznej kontroli nad realizacją strategii.

Jej zadaniem będzie m.in. opracowywanie propozycji projektów modernizujących wymiar sprawiedliwości, ewaluacja tych projektów, a także opiniowanie powstających w MS projektów aktów prawnych. W skład Rady wchodzą przedstawiciele organizacji pozarządowych, m.in. Fundacji Court Watch Polska, Stowarzyszenia Interwencji Prawnej, Instytutu Prawa i Społeczeństwa INPRIS, Fundacji Rozwoju Kapitału Ludzkiego.