Wybór pionów dyscyplinarnych w Izbach Adwokackich

Tagi:

Dorota_KramarczykŚrodowisko adwokatów jest ostatnio zaangażowane w dyskusję na temat skutków prawnych zbliżających się w niektórych izbach adwokackich wyborów do organów dyscyplinarnych. Część tej dyskusji przeniosła się na łamy prasy (Dziennik Gazeta Prawna).

Zamieszanie w tej sprawie powstało w związku z planowanymi zgromadzeniami izb, wyprzedzającymi zwołanie Krajowego Zjazdu Adwokatury, który jako organ adwokatury został wyposażony przed rokiem w nowe kompetencje.

Otóż ustawa z 7 listopada 2014 r. o zmianie ustawy – Prawo o adwokaturze oraz niektórych innych ustaw (Dz. U 2014 poz. 1778) znowelizowała m. in. ustawę z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615, 1064, 1224 i 1255) i wprowadziła następujące zmiany:

  1. Rzecznik Dyscyplinarny Adwokatury i rzecznicy dyscyplinarni izb adwokackich stali się organami odpowiednio adwokatury oraz izb adwokackich (art. 9 ust. 1 i art. 39 pkt 3a Prawa o adwokaturze w nowym brzmieniu);
  2. wybór powyższych organów został powierzony odpowiednio Krajowemu Zjazdowi Adwokatury i zgromadzeniom izb adwokackich (art. 56 pkt 1 i art. 40 pkt 2 Prawa o adwokaturze w nowym brzmieniu);
  3. Krajowemu Zjazdowi Adwokatury dodano kompetencję ustalania liczby członków i zastępców członków Wyższego Sądu Dyscyplinarnego Adwokatury oraz sądów dyscyplinarnych izb adwokackich (art. 56 pkt 3a ustawy), jednocześnie zmieniając w tym zakresie przepisy art. 51 ust. 1 i art. 63 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze, które określały tę liczbę;
  4. zmodyfikowano kompetencję Krajowego Zjazdu Adwokatury, określoną w art. 56 pkt 6 lit.a ustawy, w sprawie uchwalania regulaminów dotyczących trybu wyborów do organów adwokatury i organów izb adwokackich oraz działania tych organów, przez wyraźne wyłączenie regulaminów, o których mowa w art. 58 pkt 12 lit.i, czyli regulaminu działania rzeczników dyscyplinarnych.

Zbliżają się terminy zgromadzeń niektórych izb adwokackich, a w ich ramach wyborów rzeczników dyscyplinarnych i członków sądów dyscyplinarnych.

Tymczasem jeszcze nie zwołano Krajowego Zjazdu Adwokatury – organu, który powinien podjąć uchwałę w sprawie ustalenia liczby członków i zastępców członków sądów dyscyplinarnych izb adwokackich oraz znowelizować przepisy wewnętrzne adwokatury, w zakresie umożliwiającym wybór rzeczników dyscyplinarnych przez zgromadzenia izb. Te fakty wzbudziły niepokój środowiska i wątpliwości, czy zgromadzenia izb adwokackich będą mogły wybierać zarówno rzeczników, jak i sędziów sądów dyscyplinarnych na dotychczasowych zasadach, czy konieczne jest wpierw zwołanie Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu adwokatury oraz czy jeśli poszczególne okręgowe rady adwokackie zdecydują się na wybór pionu dyscyplinarnego na dotychczasowych zasadach, będzie on ważny?

Jak sytuacja przedstawia się w samorządzie radców prawnych

Ustawa nowelizująca, która doprowadziła do zamieszania w samorządzie adwokackim, objęła również ustawę z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 507, 1064, 1224 i 1255). Jednak samorządu radców prawnych zmiany niemal nie dotknęły, gdyż nie zmieniły się kompetencje poszczególnych organów samorządowych w odpowiednim zakresie. Zmienił się co prawda status rzecznika dyscyplinarnego, który stał się organem samorządu (art. 42 ust. 1 ustawy o radcach prawnych w nowym brzmieniu), jednak uprawnienie Krajowego Zjazdu Radców Prawnych do określania liczby członków organów samorządu (w tym okręgowych sądów dyscyplinarnych) obowiązywało już przed nowelizacją.

Czy obawy o ważność wyborów są zasadne

Publikowane wypowiedzi przedstawicieli samorządu zawodowego adwokatów skupiają się na analizie przepisów przejściowych ustawy nowelizującej Prawo o adwokaturze, która stała się problematyczna w wykonaniu. Pojawiały się również wątpliwości odnoszące się do braku nowego regulaminu dotyczącego trybu wyborów do organów adwokatury i organów izb adwokackich.

Jednak właściwym punktem odniesienia powinien być charakter analizowanych unormowań. Warto bowiem zauważyć, że przepisy art. 40 pkt 2, art. 56 pkt 1, art. 56 pkt 3a, jak i art. 56 pkt 6 lit. a Prawa o adwokaturze, należą do kategorii norm kompetencyjnych. Zatem zmiana zakresu ich oddziaływania sama przez się nie wpływa na konieczność wydania nowych regulacji wewnętrznych, jeżeli dotychczasowe są wystarczające do wykonania tych kompetencji.

Kompetencja Krajowego Zjazdu Adwokatury do uchwalania regulaminów dotyczących trybu wyborów do organów adwokatury i organów izb adwokackich, wynikająca z art. 56 pkt 6 lit. a Prawa o adwokaturze, po nowelizacji ustawy nie uległa żadnej zmianie. Dokonano jedynie poprawki legislacyjnej, odnoszącej się do drugiego członu tego przepisu, czyli regulaminów działania tych organów, przez wyraźne wyłączenie regulaminu działania rzeczników dyscyplinarnych, o którym mowa w art. 58 pkt 12 lit. i ustawy, nie mającej znaczenia merytorycznego.

Nie ma podstaw do przyjmowania jakoby dotychczasowe przepisy adwokatury, niesprzeczne z ustawą i wykonalne, miały nie obowiązywać nadal w obecnym kształcie.

Przepisy te są zawarte w Regulaminie Krajowego Zjazdu Adwokatury oraz zgromadzeń izb adwokackich, stanowiącym załącznik do Uchwały nr 12 Krajowego Zjazdu Adwokatury z 20 listopada 2010 r., ze zmianami wprowadzonymi uchwałami Nr 11, 12, 13 i 14 Krajowego Zjazdu Adwokatury z 23 listopada 2013 r.

Wybór rzeczników dyscyplinarnych

18-obrony-dla-radcow-c-optRegulamin Krajowego Zjazdu Adwokatury oraz zgromadzeń izb adwokackich w rozdziale III przewiduje tryb wyborów na stanowiska, do organów oraz wyborów delegatów. Wprawdzie w § 2 pkt 6 Regulaminu definicja organu nie obejmuje rzecznika dyscyplinarnego, jednak z uwagi na nowe brzmienie art. 40 pkt 2 ustawy i fakt, że wskazany przepis Regulaminu ma jedynie charakter porządkujący, nie powinno stanowić przeszkody dokonanie wyborów zgodnie z procedurą określoną w tym Regulaminie.

Wybór członków sądów dyscyplinarnych

Regulamin powyższy określa także, zgodnie z obecną kompetencją KZA, liczbę członków Wyższego Sądu Dyscyplinarnego i ich zastępców (§ 39 ust. 3). Nie określa natomiast liczby członków sądów dyscyplinarnych.

Nie ma to jednak wpływu na możliwość zastosowania trybu określonego w aktualnie obowiązującym regulaminie, a zatem nie powinno stanowić przeszkody w dokonaniu przez zgromadzenia izb adwokackich wyboru prezesów sądów dyscyplinarnych, członków i zastępców członków sądów dyscyplinarnych.

Istotny w tej kwestii jest fakt, że minimalna liczba członków sądu dyscyplinarnego, tj. sześciu (prezes, wiceprezes, co najmniej po dwóch członków oraz zastępców członków) wynika bezpośrednio z przepisu art. 51 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze. Dlatego w pełni akceptowalna wydaje się opinia, że aktualnie obowiązujące przepisy ustawy i Regulaminu Krajowego Zjazdu Adwokatury stanowią wystarczającą podstawę prawną do dokonania wyboru prezesów sądów dyscyplinarnych, członków oraz zastępców członków sądów dyscyplinarnych w zakresie niesprzecznym z ustawą. Dokonany na ich podstawie wybór organów adwokatury powinien być skuteczny pod względem prawnym.

Podsumowanie

Pomijając marginalne dla istoty problemu wypowiedzi prasowe, z punktu widzenia stosowania ustawy – Prawo o adwokaturze, nieuchwalenie nowych przepisów Krajowego Zjazdu Adwokatury w zakresie wyboru rzeczników dyscyplinarnych i sędziów sądów dyscyplinarnych nie powinno spowodować skutków prawnych w postaci niemożności skutecznego wykonania kompetencji zgromadzeń izb adwokackich i dokonania wyboru prezesa sądu dyscyplinarnego, rzecznika dyscyplinarnego oraz członków i zastępców członków sądu dyscyplinarnego. Wskazane kompetencje zgromadzenia izby adwokackiej są bowiem określone bezpośrednio w ustawie.