Mediacja to rozmowa, która przez zrozumienie prowadzi do rozwiązania

Agata_Okej_mediacje2W marcu 2016 r. Wydział ds. Pokrzywdzonych i Promocji Mediacji w Departamencie Współpracy Międzynarodowej i Praw Człowieka Ministerstwa Sprawiedliwości zakończył działania projektowe w ramach realizacji Projektu nr 6 Propagowanie alternatywnych metod rozwiązywania sporów (Program Operacyjny Budowanie potencjału instytucjonalnego i współpraca w obszarze wymiaru sprawiedliwości / Poprawa skuteczności wymiaru sprawiedliwości) finansowanego ze środków Norweskiego Mechanizmu Finansowego 2009-2014 oraz środków krajowych.

Projekt realizowany był we współpracy z Norweską Administracją Sądów (Norwegian Courts Administration, NCA), która polegała na wymianie doświadczeń oraz dobrych praktyk w formie wizyt eksperckich (udziału norweskich sędziów w działaniach projektowych) i konsultacji tematycznych. Budżet Projektu wynosił 720 000 euro, a okres realizacji trwał od marca 2014 r. do kwietnia 2016 r.

Z uwagi na to, iż jednym z wyzwań dla wymiaru sprawiedliwości w Polsce jest zbyt długi czas postępowań sądowych (w wyniku stale rosnącej ilości spraw wpływających do sądów, przy jednoczesnym ograniczonym wykorzystaniu polubownych metod rozwiązywania sporów, w tym mediacji), celem Projektu było wsparcie efektywności wymiaru sprawiedliwości poprzez promowanie metod ADR (ang. alternative dipsute resolution). W konsekwencji, realizacja działań projektowych miała na celu podniesienie poziomu wiedzy na temat mediacji oraz częstsze wykorzystywanie polubownej metody rozwiązywania sporów, jaką jest mediacja.

Głównymi działaniami projektowymi były: przeprowadzenie kompleksowego badania-diagnozy stanu mediacji w Polsce, organizacja szkoleń dla sędziów, prokuratorów, mediatorów i funkcjonariuszy Policji oraz organizacja kampanii informacyjnej o mediacji.

Badanie dotyczące mediacji w Polsce (prowadzone w okresie grudzień 2014 r.-sierpień 2015 r.) zostało podzielone na 3 obszary tematyczne: rozpoznanie potrzeb szkoleniowych sędziów, prokuratorów i mediatorów; określenie medialnej strategii komunikacyjnej; diagnoza stanu stosowania mediacji oraz przyczyn zbyt niskiej, w stosunku do oczekiwanej popularności mediacji. Wyniki z pierwszych dwóch obszarów tematycznych zostały odebrane w lutym 2015 r. i posłużyły jako materiał bazowy do zaplanowania struktury realizacji pozostałych dwóch działań – szkoleń i kampanii informacyjnej. Wyniki z obszaru trzeciego wskazują rekomendacje przyszłych działań popularyzujących mediację (w postaci trzech scenariuszy: upowszechnienie mediacji do roku 2020, do roku 2030 i po roku 2030). Wśród wspomnianych działań znajdują się między innymi: organizowanie międzyśrodowiskowych szkoleń o mediacji dla profesjonalistów kierujących sprawy do mediacji oraz pracujących w punktach pierwszego kontaktu z osobą w sporze; wprowadzenie obowiązkowych sesji informacyjnych o mediacji na etapie postępowania sądowego; nałożenie obowiązku informowania stron sporu o możliwości skorzystania z mediacji przez pełnomocników; wprowadzenie tematyki mediacji z elementami praktycznymi do programów aplikacji prawniczych oraz do programów studiów psychologicznych, pedagogicznych, resocjalizacyjnych, socjologicznych; wzmocnienie funkcji koordynatora ds. mediacji w sądach; wprowadzenie obowiązku informowania w pozwie o podjęciu próby polubownego rozwiązania sporu przed skierowaniem sprawy do sądu.

Agata_Okej_zdj.-_mediacjeSzkolenia dla sędziów, prokuratorów, mediatorów oraz funkcjonariuszy Policji (organizowane w okresie styczeń-luty 2016 r.) zostały przeprowadzone w 10 miastach wojewódzkich i wzięło w nich udział ok. 1000 osób. Każde szkolenie trwało 3 dni i zostało podzielone na 3 sesje szkoleniowe: pierwsza i druga sesja zostały przeprowadzone w formie warsztatów tematycznych (dot. mediacji cywilnych, rodzinnych i karnych) obejmujących część teoretyczną (wykłady dotyczące idei, zasad i korzyści mediacji w różnych rodzajach spraw) oraz część praktyczną (ćwiczenia, omówienie tzw. case study, gry symulacyjne); trzecia sesja przyjęła postać konferencji podsumowującej, w trakcie której zostały omówione historia i statystyki z zakresu mediacji, formy i sposoby promocji mediacji, praktyczna strona funkcjonowania mediacji (przedstawiona z punktu widzenia sędziego). Przy realizacji przedmiotowych szkoleń, podstawowym założeniem była wymiana doświadczeń i dobrych praktyk oraz wzajemne poznanie perspektywy pracy różnych grup specjalistów (kierujących sprawy do mediacji, informujących strony w sporze o mediacji oraz prowadzących mediację).

Ogólnopolska kampania informacyjna o mediacji (przeprowadzona w okresie luty-marzec 2016 r.) przebiegała na dwóch poziomach: oddziaływania ogólnego na społeczne wzorce konfliktu (gdzie oczekiwanym rezultatem jest trwała zmiana obojętnych lub negatywnych postaw społecznych wobec mediacji) oraz oddziaływania na poszczególne grupy docelowe (gdzie oczekiwanym rezultatem jest wzrost wiedzy o mediacji oraz chęci korzystania z mediacji). Adresatami bezpośrednimi kampanii byli: strony sporów oraz pełnomocnicy stron, przedsiębiorcy, sędziowie, referendarze sądowi, prokuratorzy oraz funkcjonariusze Policji, administracja publiczna (rządowa i samorządowa), pracownicy pomocy społecznej oraz pracownicy organizacji pozarządowych, ogół społeczeństwa. Grupami pośredniczącymi w kampanii były: środowiska i organizacje wspierające mediację (stowarzyszenia mediatorów, organizacje prowadzące mediacje itp.), medialni partnerzy w komunikacji (dziennikarze, twórcy, osoby decydujące o profilu programowym mediów-dyrektorzy programowi, redaktorzy naczelni, właściciele), inni partnerzy społeczni (organizacje przedsiębiorców, korporacje prawnicze, organizacje pozarządowe).

Celem głównym kampanii było zapewnienie wzrostu popularności mediacji jako metody rozwiązywania konfliktów i sporów przy pomocy medialnych kanałów komunikacji. Cel ten był realizowany poprzez dostarczenie opinii publicznej wiedzy ogólnej na temat mediacji, dostarczenie poszczególnym grupom docelowym wiedzy szczegółowej na temat mediacji (istotnej z ich punktu widzenia i ze względu na ich potrzeby), zwiększenie częstotliwości prezentacji w mediach koncyliacyjnych wzorców konfliktu, medialne wsparcie procesu dialogu między środowiskami różnych grup docelowych kampanii, budowanie pozytywnego wizerunku i marki mediacji. Podstawowymi działaniami w ramach kampanii było: zorganizowanie cyklu 16 konferencji w miastach wojewódzkich; publikacja cyklu sponsorowanych artykułów prasowych i ogłoszeń w dziennikach i tygodnikach ogólnopolskich i regionalnych; promocja mediacji w serwisach społecznościowych (Facebook, Twitter, YouTube); stworzenie aplikacji mobilnej (dostępnej w internetowych sklepach Google Play i Apple Store) oraz przeprowadzenie wydarzeń promocyjnych skierowanych do poszczególnych grup docelowych (m. in. konkurs plastyczny dla uczniów szkół gimnazjalnych, quiz wiedzy o mediacji dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych, szkolenia na uczelniach wyższych, wykłady o mediacji gospodarczej dla młodych przedsiębiorców). W ramach realizacji działań projektowych, powstała nowa strona o mediacji www.mediacja.gov.pl, na której, wśród innych materiałów z zakresu mediacji, dostępny jest krótki film informacyjny o mediacji.