Paragrafy z sieci

Wizerunek sędziego otoczonego ogromną biblioteką oraz setkami dokumentów powoli się zmienia. Dziś wystarczy komputer i dostęp do  Internetu, by praktycznie wszystkie przepisy prawne mieć pod ręką. Jak i gdzie szukać tych najbardziej przydatnych?

Internet w pracy sędziego stał się niezbędnym narzędziem. Sieć oferuje dostęp nie tylko do setek serwisów prawniczych i forów internetowych, ale też zbiorów tekstów aktów normatywnych, orzeczeń sądowych czy komentarzy. Tymczasem większość polskich sędziów, choć korzysta z komputera, to jednak ogranicza się do powszechnie używanych baz aktów prawnych takich jak lex czy legalis. Niesłusznie. – Musimy stale poznawać nowe przepisy prawa i myśleć w kategoriach prawa europejskiego. Choć większość przepisów jest już zaimplementowana na prawo polskie, to jednak cały czas powstają nowe dyrektywy, trybunały europejskie wydają nowe orzeczenia – Wiesław Czerwiński, sędzia Wojewódzkiego Sądu administracyjnego w Bydgoszczy przekonuje, że korzystnie ze stron www to dla współczesnego sędziego konieczność. – Nie dość, że dzięki internetowi mam większy dostęp do przepisów prawa z całego świata, to jeszcze sieć ułatwia mi codzienną pracę – dodaje Włodzimierz Brazewicz, sędzia Sądu Okręgowego w gdańsku delegowany do Sądu Apelacyjnego w gdańsku.

Na bieżąco z przepisami wspólnotowymi

Sędzia Brazewicz prawem międzynarodowym zajmuje się od 2001 r. Specjalizuje się w obrocie prawnym z zagranicą w sprawach karnych, prowadzi z tego tematu, jak i z procedury karnej, zajęcia z aplikantami. W macierzystym sądzie odpowiedzialny jest także za działalność punktu kontaktowego Europejskiej Sieci Sądowniczej do spraw karnych. – Stale przeglądam takie strony jak np. Eurojust, strony Komisji Europejskiej czy Rady Europy – mówi. – Do tego dochodzą znajomości, jakie poprzez serwisy internetowe zawieram z sędziami i prawnikami z innych krajów. Dzięki nim, w razie potrzeby, zawsze mogę skorzystać z nieformalnej pomocy czy rady kolegów.

Internet sprawił, że prawnicy z różnych krajów Europy uzyskali doskonałe narzędzie wymiany doświadczeń i informacji. Dzięki dostępowi do sieci każdy prawnik może też być na bieżąco ze zmieniającymi się paragrafami. – Obecne czasy wymuszają na polskich sędziach stałe poszerzenie wiedzy na temat przepisów prawa, być może nie z całego świata, ale na pewno prawa europejskiego. W trakcie postępowania strony bardzo często powołują się na prawodawstwo unijne lub pewne dyrektywy, o których usłyszały w telewizji lub przeczytały w gazecie – twierdzi sędzia Maciej łukaszewicz z Sądu Rejonowego w Białymstoku. By dotrzeć do odpowiednich przepisów i sprawdzić zasadność takich ogólnych wniosków, sędzia musi często zapoznać się z ogromną liczbą dokumentów. – Bez internetu byłoby to bardzo utrudnione. Sieć ułatwia mi pracę, zwłaszcza, że coraz więcej międzynarodowych aktów prawnych jest dostępnych w formie elektronicznej – mówi Maciej Łukaszewicz. – W internecie korzystam z możliwości zapoznania się z najnowszymi dyrektywami unijnymi, z orzecznictwem Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości czy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Narzędzie bardzo użyteczne

Sieć i wyroki
Globalna sieć stała się tak ważna, że w ostatnich latach nawet Sądy Najwyższe w poszczególnych stanach USA wskazują na nią, jako źródło informacji przy wydawaniu wyroków.

W 2008 r. roku sędziowie Connecticut Supreme Court powołali się na…. Wikipedię – darmową, redagowaną przez internautów encyklopedię. Sprawa dotyczyła prawnej możliwości zawierania małżeństw tej samej płci. Przeciwnicy takiego rozwiązania argumentowali, że nie ma potrzeby sankcjonowania w prawie związków homoseksualnych, gdyż osoby o takiej orientacji stanowią nikły odsetek mieszkańców. Sędzia Richard Palmer w swoim wyroku stwierdził, że nie można wysnuwać takiego wniosku, gdyż, jak podaje Wikipedia, na temat liczebności homoseksualistów nie ma żadnych badań statystycznych.

Jeden z amerykańskich dzienników postanowi zbadać dogłębniej sprawę powoływania się sędziów na Wikipedię. Okazało się, że w ostatnich latach aż 247 decyzje amerykańskich sędziów zostały podjęte na podstawie zasobów popularnego serwisu internetowego.

Podobnie jest w Polsce. Po wpisaniu na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych słowa „Wikipedia” ukazuje się lista kilkunastu wyroków. Wiedza zaczerpnięta z portali internetowych wykorzystywana jest też w orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej. Jak twierdzą eksperci, ilość takich przypadków może rosnąć. Internetowa encyklopedia staje się bowiem coraz bardziej powszechna.

Największym cyfrowym systemem wyszukiwania informacji prawnej na świecie jest komercyjny, wynaleziony w USA system lEXIS. Jego europejski odpowiednik to CElEX – bezpłatna, ofi cjalna baza danych zawierająca cały dorobek prawny Unii Europejskiej.

Wiele cennych informacji mogą dostarczyć także strony Międzynarodowego Stowarzyszenia Sędziów (International Association of judges – www.iaj-uim.org) czy Międzynarodowego Stowarzyszenia Sędziów i Prokuratorów MEDEl (www.medelnet. org). W pierwszym z serwisów znajdziemy przede wszystkim tematykę dotyczącą kwestii niezawisłości i niezależności wymiaru sprawiedliwości. Drugi z serwisów to zbiór informacji na temat wydarzeń oraz inicjatyw dotyczących wymiaru sprawiedliwości na świecie.

Ciekawą inicjatywą jest European Judical Training Network (www.ejtn.net), sieć zrzeszająca instytucje odpowiedzialne za szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości we wszystkich państwach UE. Na jej stronie internetowej można znaleźć m.in. katalog zawierający listę szkoleń skierowanych do sędziów i prokuratorów z całej Europy, w tym również z Polski.

W internecie można też znaleźć sporo polskich stron przeznaczonych dla prawników. Prawnik.pl to serwis adresowany do sędziów, adwokatów, radców prawnych, aplikantów i wszystkich, dla których niezbędny jest dostęp do przepisów i wykładni prawa. Znaleźć tu można przepisy prawa polskiego publikowane w dzienniku Ustaw, Monitorze Polskim oraz w dziennikach resortowych, także orzeczenia SN, NSA i wojewódzkich sądów administracyjnych. Użyteczna może się też okazać wyszukiwarka www.pomocprawna.info, w której bazach danych znajdują się indeksy ponad 2 mln dokumentów o tematyce prawniczej z blisko 200 serwisów internetowych (pełen wybór ciekawych linków – patrz ramka na dole).

Angielski i ostrożność to podstawa

Internet w mojej pracy

, sędzia Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto (orzeka w Wydziale Gospodarczym do Spraw Upadłościowych i Naprawczych):
Dzięki Internetowi mogę szybko dotrzeć do najnowszego orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz na bieżąco śledzić prace legislacyjne w odniesieniu do interesujących mnie aktów prawnych. Szkoda jednak, że obowiązujące w Polsce prawo nie pozwala na szersze wykorzystanie ogromnego potencjału, jakim jest komunikacja elektroniczna. Sędziowie upadłościowi w USA przesyłają do swoich sekretariatów orzeczenia drogą elektroniczną – w istocie są one wydawane z chwilą wprowadzania ich do systemu. To znaczne ułatwienie, zwłaszcza w sprawach upadłościowych, w których sędzia komisarz wydaje dziesiątki lub nawet setki takich orzeczeń w tygodniu.

Marcin Łochowski, cywilista, rzecznik prasowy Sądu Okręgowego Warszawa – Praga:

Korzystam z Internetu właściwie tylko wtedy, gdy potrzebuję znaleźć informacje dotyczące krajowych podmiotów i spółek, np. ich adresów. Gdy mam wątpliwości dotyczące prawa międzynarodowego czy europejskiego, korzystam z krajowych baz aktów prawnych. Jeśli chodzi o sięganie do prawa państw obcych, to w praktyce taka konieczność pojawia się jedynie przy sprawach dotyczących europejskiego nakazu zapłaty. Pomocą służy wówczas internetowa strona Europejskiego Atlasu Sądowniczego w Sprawach Cywilnych, zwłaszcza przy sporządzaniu dokumentów w obcym języku.

Najczęściej używanym językiem w internecie jest język angielski. Według „Mapy świata internetu” opublikowanej przez CNN, angielskim posługuje się kilkaset milionów internautów. Większość stron zawierających najciekawsze i najbogatsze zbiory prawnicze opracowana jest w tym właśnie języku. Prawdziwie profesjonalne serwisy prawnicze po polsku można tymczasem policzyć na palcach jednej ręki.

– Po to, by móc na bieżąco śledzić zmieniające się przepisy prawa międzynarodowego i prawa karnego, od lat prywatnie uczę się języka angielskiego. Jego znajomość pozwoliła mi na czytanie stron internetowych i zapoznawanie się z orzecznictwem sądów zagranicznych, zanim zostanie ono przetłumaczone i dotrze do Polski – opowiada sędzia Włodzimierz Brazewicz z gdańska. – Dobra znajomość języka angielskiego jest dla polskiego sędziego niezbędna. Umożliwia orientację w prawie europejskim, rozporządzeniach, dyrektywach do ustaw – dodaje sędzia Łukaszewicz z Białegostoku.

Internet zastępuje czasochłonne poszukiwania prawniczej wiedzy w tradycyjnych bibliotekach czy księgarniach. Mało tego, coraz więcej przepisów, orzeczeń, komentarzy czy glos publikowanych jest w prawniczych czasopismach branżowych, które ukazują się wyłącznie on-line. Trzeba jednak pamiętać, że nie wszystkie są w pełni wiarygodne. Strony internetowe zapewniają ich twórcom pełną anonimowość, dlatego nietrudno wyobrazić sobie serwis prawniczy prowadzony przez…. piętnastolatka.

Internet może służyć jako źródło profesjonalnych informacji przydatnych w codziennej pracy oraz sposób na nawiązywanie zawodowych kontaktów. Pamiętać jednak należy, że treści w nim publikowane nigdy nie powinny być przyjmowane bezkrytycznie.

Autor jest dziennikarzem.

WWW dla sędziego
www.iaj-uim.org – dostępna w pięciu językach strona Międzynarodowego Stowarzyszenia Sędziów (International Association of Judges), które zajmuje się problematyką m.in. niezawisłości i niezależności wymiaru sprawiedliwości

www.medelnet.org – anglo- i francuskojęzyczna strona Międzynarodowego Stowarzyszenia Sędziów i Prokuratorów MEDEL

www.network-presidents.eu – strona Sieci Prezesów Sądów Najwyższych Unii Europejskiej zawierająca m.in. wielojęzyczną wyszukiwarkę orzeczeń krajowych

www.ejtn.net – anglo- i francuskojęzyczna strona Europejskiej Sieci Szkolenia Kadr Wymiaru Sprawiedliwości EJTN, organizacji zrzeszającej instytucje odpowiedzialne za szkolenie kadr wymiaru sprawiedliwości, na której znaleźć można informacje o szkoleniach dostępnych dla sędziów i prokuratorów z całej Europy, a także systemach sądowych państw europejskich

www.echr.coe.int/echr – strona Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu www.icj-cij.org – strona Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze

http://eur-lex.europa.eu – serwis EURLex czyli pełen dostęp do aktów prawnych Unii Europejskiej

http://ec.europa.eu/civiljustice/ index_pl.htm – serwis Europejskiej Sieci Sądowniczej w sprawach cywilnych i handlowych

http://ec.europa.eu/justice_home/ judicialatlascivil/html/index_pl.htm – Europejski Atlas Sądowniczy w Sprawach Cywilnych poświęcony współpracy sądowej. Za pomocą Atlasu można określić sądy lub organy w każdym kraju UE właściwe w określonych sprawach

http://law.lexisnexis.com/webcenters/ lexisone – bezpłatny serwis amerykańskiego systemu LEX zawierający kazusy z sądów stanowych i federalnych z ostatnich 10 lat, jak również orzeczenia Sądu Najwyższego USA

www.fi ndlaw.com – jeden z najbardziej znanych i najbardziej zasobnych międzynarodowych serwisów internetowych dotyczących prawa. Dzięki umieszczonej na stronie wyszukiwarce można znaleźć przepisy prawne z każdego zakątka świata

www.infolaw.co.uk – daje dostęp do ponad 100 tys. źródeł prawa z Wysp Brytyjskich – przepisów, kodeksów, prasy prawniczej, blogów prowadzonych przez prawników, stron internetowych instytucji, itd.

http://isap.sejm.gov.pl – Internetowy System Aktów Prawnych zawierający aktualizowane na bieżąco opisy bibliografi czne i teksty aktów prawnych opublikowanych w Dzienniku Ustaw oraz Monitorze Polskim

http://lex.pl – polski serwis na temat prawa, orzecznictwa i życia prawników, którego podstawową zaletą jest dostępność treści oraz jej częsta aktualizacja

www.prawnik.pl – kompleksowy serwis prawniczy wydawnictwa Infor, a w nim m.in. bieżące informacje, zbiory regulacji prawa polskiego publikowanych w Dzienniku Ustaw oraz dziennikach resortowych, orzecznictwo SN, NSA i TK

www.dumblaws.com – coś lżejszego, czyli najśmieszniejsze, najdziwniejsze i najbardziej zaskakujące przepisy prawa obowiązujące w Stanach Zjednoczonych oraz innych krajach