Przede wszystkim praktyka

Od ekonomii i finansów, przez zagadnienia związane z psychologią czy etyką, po zasady organizacji pracy w wymiarze sprawiedliwości. KSSiP od dwóch lat, przy udziale środków europejskich, realizuje szkolenia pomocne w codziennej pracy sędziów i prokuratorów.

W styczniu 2009 r. Krajowa Szkoła Sądownictwa i Prokuratury rozpoczęła realizację cyklu szkoleń dofinansowanych z funduszy UE. Zajęcia służą doskonaleniu zawodowemu pracowników wymiaru sprawiedliwości, w szczególności sędziów, prokuratorów, referendarzy sądowych oraz urzędników sądów i prokuratury.

Długofalowym celem realizowanych zajęć jest poprawa jakości funkcjonowania polskiego wymiaru sprawiedliwości. Autorzy projektu wyszli z założenia, że sędzia lub prokurator, który podniesie swoje kwalifikacje, będzie pracował bardziej efektywnie i kompetentnie, postępowania potoczą się szybciej, zaś działalność instytucji wymiaru sprawiedliwości znajdzie większe uznanie wśród obywateli. Żeby wszystko to mogło się spełnić, pracownicy KSSiP tak dobrali tematy zajęć, aby były pomocne w codziennej pracy uczestników szkoleń. – Programy układano w oparciu o najlepsze praktyki innych krajów Unii Europejskiej. Zależało nam na tym, by szkolenia były jak najlepiej dopasowane do rzeczywistych potrzeb edukacyjnych kadr naszego wymiaru sprawiedliwości – mówi dr Sylwia Morawska, kierownik projektu „Doskonalenie zawodowe pracowników wymiaru sprawiedliwości”.

Mało notatek, dużo ćwiczeń

W zależności od programu, każde szkolenie składa się z dwu- lub trzydniowych sesji. Oprócz zajęć specjalistycznych, KSSiP w ramach programu organizuje też dziesięciomiesięczne kursy języka prawniczego specjalistycznego na poziomie zaawansowanym oraz studia podyplomowe.

Osoby prowadzące szkolenia to pracownicy naukowi i wykładowcy z najlepszych polskich uczelni, autorytety w swych dziedzinach. Szkoła korzysta wyłącznie z trenerów, którzy prowadzą aktywną działalność edukacyjną, przez co potrafią rozpoznać potrzeby uczestników szkoleń i umieją przekazać swą wiedzę w atrakcyjny sposób.

Zagadnień, które są przedmiotem zajęć organizowanych przez KSSiP, nie ma w programie aplikacji ogólnej, sędziowskiej bądź prokuratorskiej, o studiach prawniczych nie wspominając. Bez tej wiedzy trudno byłoby jednak obejść się pracownikom wymiaru sprawiedliwości, a zwłaszcza sędziom. – Duża część szkoleń specjalistycznych, ze względu na program skoncentrowany na zagadnieniach finansowych i ekonomicznych, skierowana jest przede wszystkim do sędziów gospodarczych – mówi dr Sylwia Morawska. Oprócz tematyki ekonomicznej, szkolenia realizowane w ramach projektu „Doskonalenie zawodowe pracowników wymiaru sprawiedliwości” poświęcone są również tzw. kompetencjom miękkim, obejmującym np. zagadnienia związane z kształtowaniem własnego wizerunku, komunikacją interpersonalną czy prowadzeniem mediacji.

Wykładowcy zatrudnieni przy realizacji projektu koncentrują się na przekazywaniu wiedzy praktycznej, przydatnej na sali sądowej czy podczas prowadzenia postępowania przygotowawczego. Uczestnicy szkoleń nie muszą też słuchać długich wykładów i nieustannie robić notatek. Zamiast tego biorą udział w warsztatach i zajęciach praktycznych, pracują w małych, na ogół piętnastoosobowych grupach oraz wcielają się w różne role procesowe.

Co wybrać?

Wśród szkoleń o tematyce gospodarczej poruszane są praktyczne zagadnienia z dziedziny ekonomii, finansów, zarządzania, podstaw przedsiębiorczości, prowadzenia działalności gospodarczej, prawa gospodarczego, prawa spółek, prawa upadłościowego oraz funkcjonowania rynku kapitałowego. Ich zakres merytoryczny jest ściśle sprofilowany, dostosowany do potrzeb kadr wymiaru sprawiedliwości. Wykładowcy i trenerzy poruszają zagadnienia dotyczące m.in. mikro- i makroekonomii, rynku finansowego w dobie kryzysu, ochrony konkurencji i konsumenta, zarządzania ryzykiem, pomocy publicznej, źródeł i zasad finansowania działalności gospodarczej, giełdowych instrumentów pochodnych, księgowości (kreatywnej, agresywnej i podwójnej), rachunkowości, zjawiska prania brudnych pieniędzy czy sposobów kreowania wartości przez organizacje przestępcze. Organizatorzy szkoleń wychodzą z założenia, że pogłębienie wiedzy ekonomicznej jest bardzo potrzebne polskim sędziom i prokuratorom – choćby po to, by mogli ocenić opinie biegłych w sprawach gospodarczych, umieli z nimi polemizować, a także byli jak najlepiej przygotowani do rozstrzygania spraw z zakresu przestępczości gospodarczej.

Kolejny z podstawowych bloków tematycznych, w jakim mogą brać udział uczestnicy szkoleń, dotyczy kształtowania tzw. kompetencji miękkich. Przewidziano zajęcia rozwijające umiejętności nawiązywania kontaktów, pozwalające skuteczniej prowadzić postępowania, a także uświadamiające, jak kształtować pozytywny wizerunek sądów i prokuratury. Z założenia mają one ułatwić uczestnikom pracę ze stronami, zwrócić uwagę na etykę zawodu, nauczyć zasad identyfikowania i rozstrzygania konfliktów interesów oraz odwoływania się w argumentacji prawniczej do wartości moralnych.

Specjalnie dla prawników

W ramach zajęć dofinansowanych z funduszy europejskich przewidziano też cykl prawniczych szkoleń specjalistycznych dla sędziów i prokuratorów. Obejmują one wybrane problemy z zakresu zarządzania sprawą, ekonomiki procesowej, organizowania pracy w wymiarze sprawiedliwości oraz zarządzania zasobami ludzkimi. W tym bloku szkoleń prowadzone są również warsztaty z prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.

Ważną częścią programu są również szkolenia przybliżające systemy prawne krajów Unii Europejskiej, omawiane na przykładzie konkretnych spraw sądowych i prokuratorskich. Podczas tych warsztatów uczestnicy poznają prawo angielskie, francuskie, niemieckie oraz wspólnotowe, jak również metody prawnicze w interpretacji prawa wspólnotowego i krajowego oraz problematykę implementacji dyrektyw UE do prawa krajowego.

W ramach tego rodzaju szkoleń szczególnie szeroko potraktowane są zagadnienia z zakresu zagranicznego i unijnego prawa gospodarczego. Przykładowo, wykładowcy poruszają tematy związane z rolą orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, pytaniami prejudycjalnymi, koordynacją systemów ubezpieczeń społecznych w krajach UE, instytucjami i procedurami angielskiego prawa cywilnego gospodarczego, prowadzeniem działalności gospodarczej w Niemczech, prawami i obowiązkami francuskich przedsiębiorców indywidualnych, postępowaniem upadłościowym w Anglii, Francji i RFN. Poszczególne zajęcia prowadzą obcokrajowcy. – Tak dobrana tematyka ułatwi sędziom i prokuratorom współpracę z ich kolegami z państw członkowskich, a to z kolei wpłynie na jakość i szybkość postępowań dotyczących obywateli Polski i innych krajów UE – podkreślają organizatorzy szkoleń.

Od przyszłego roku KSSiP planuje również uruchomienie, w ramach realizacji projektu unijnego, szkoleń e-learningowych. Ich celem jest utrwalenie i pogłębienie wiedzy nabytej przez uczestników zajęć „stacjonarnych”, a także praktyczne wykorzystanie możliwości Internetu w dokształcaniu sędziów i prokuratorów.

Kapitał na przyszłość

Szkolenia w ramach projektu „Doskonalenie zawodowe pracowników wymiaru sprawiedliwości” współfinansowane są z Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Organizatorzy przewidują, że skorzysta z nich ponad 6,5 tys. osób, z czego prawie 5 tys. sędziów i prokuratorów.

Większość szkoleń odbywa się w ośrodku konferencyjnym w Jachrance pod Warszawą. Zajęcia trwają najwyżej osiem godzin dziennie, uczestnicy mieszkają z reguły w pokojach jednoosobowych i mają zagwarantowane trzy posiłki w ciągu dnia. W przypadku studiów podyplomowych realizowanych na Uniwersytecie Warszawskim uczestnicy kwaterowani są w jednym ze stołecznych hoteli. Z kolei szkolenia językowe prowadzone są w miastach, w których znajdują się sądy i prokuratury apelacyjne, a także w Olsztynie, Radomiu, Kielcach i Bydgoszczy. Uczestnictwo w szkoleniach jest bezpłatne.

Tytułem cząstkowego podsumowania projektu warto dodać, iż w okresie od stycznia 2009 r. do czerwca 2010 r. w zajęciach dofinansowanych z funduszy europejskich wzięło udział 2425 osób. Jak dotychczas najwięcej uczestników, a więc 653 osoby, zgromadziły szkolenia przybliżające znajomość systemów prawnych krajów UE.

Ponad połowa uczestników wszystkich szkoleń realizowanych w ramach projektu to sędziowie, 35 proc. – prokuratorzy, zaś 13 proc. – urzędnicy sądowi. Wśród sędziów największą grupę uczestników stanowią sędziowie orzekający w sprawach gospodarczych. Z kolei najliczniejszą grupą wiekową są osoby w wieku 30-40 lat, a więc stosunkowo młode, wciąż jeszcze budujące swoje kariery zawodowe. Wiedza, którą zdobywają na szkoleniach w KSSiP, z pewnością będzie przydatna w ich pracy jeszcze przez długie lata.

Autor jest dziennikarzem specjalizującym się w tematyce prawnej