Kontrakt zawodowego piłkarza

Daniel_Go_da_zdjecieNa przestrzeni dziejów sport znacznie rozwinął się, czego konsekwencją był jego podział na amatorski i zawodowy. Ten drugi staje się coraz prężniej rozwijającą się gałęzią gospodarki o istotnym znaczeniu społecznym.

Doskonałym przykładem jest piłka nożna – najpopularniejsza dyscyplina sportowa w Polsce, która co roku przynosi coraz większe przychody polskim klubom sportowym, związkom oraz samym zawodnikom. Jeżeli zaś mowa o piłce nożnej, jako o dochodowej gałęzi gospodarki, należy zwrócić uwagę, iż wymaga ona swoistych norm prawnych, które będą umiejętnie regulować tę specyficzną dziedzinę.

Prawo piłkarskie

Każda z dyscyplin jest na tyle wyjątkowa, iż wymaga uregulowań dostosowanych do konkretnej kategorii sportu, co polski ustawodawca przewidział w Ustawie o sporcie z 25 czerwca 2010 r., przekazując kompetencje do ustanawiania reguł organizacyjnych polskim związkom sportowym. Jednym z nich jest Polski Związek Piłki Nożnej, powołany między innymi w celu organizowania i prowadzenia współzawodnictwa piłki nożnej.

Statut Polskiego Związku Piłki Nożnej w art. 36 §1 pkt 9 przekazuje Zarządowi kompetencje do „uchwalania i wydawania wszelkiego rodzaju przepisów, postanowień, regulaminów i wytycznych normujących uprawianie sportu piłki nożnej na terenie Rzeczypospolitej Polskiej oraz przepisów gry zgodnych z przepisami FIFA i UEFA”. Na tej podstawie została podjęta uchwała z 27 marca 2015 roku – „Minimalne wymagania dla standardowych kontraktów zawodników w sektorze zawodowej piłki nożnej”. W głównej mierze precyzuje ona zakres dopuszczalnego oraz minimalnego stosunku umownego pomiędzy polskim klubem piłkarskim a profesjonalnym zawodnikiem uprawiającym piłkę nożną.

Bardzo istotny jest również inny akt – „Regulations on the Status and Transfer of Players” – uchwalony przez komitet wykonawczy FIFA na podstawie statutu tej organizacji. Należy jednak pamiętać, że kontrakt na profesjonalne uprawianie piłki nożnej podlega także regulacjom prawa powszechnie obowiązującego, a szczególnie Kodeksowi cywilnemu.

Skuteczna umowa

Skupmy się jednak na uchwale Zarządu Polskiego Związku Piłki Nożnej, gdyż to ona wylicza w sposób szczegółowy kryteria, które musi spełniać każdy kontrakt na profesjonalne uprawianie piłki nożnej, aby został zawarty skutecznie. Według uchwały, profesjonalny kontrakt piłkarski to „umowa zawarta pomiędzy Klubem a Zawodnikiem w sektorze zawodowej piłki nożnej”. Ta definicja nie rozstrzyga jednak o rodzaju umowy, która jest zawierana, zatem może to być zarówno umowa cywilnoprawna, jak i umowa o pracę. W praktyce spotyka się nawet umowy cywilnoprawne zawarte z zawodnikiem prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą. Szczegółowe regulacje PZPN wydają się intencjonalnie milczeć na ten temat, pozostawiając tę kwestię do wyboru stron zawierających umowę.

Co konieczne

Kontrakt przede wszystkim powinien określać wszelkie prawa i obowiązki ustalone pomiędzy klubem a zawodnikiem, związane z profesjonalnym uprawianiem piłki nożnej. Taki zapis uchwały ma przede wszystkim zapobiegać podpisywaniu z zawodnikami „umów wizerunkowych”, które osobno miałyby regulować kwestię udostępniania wizerunku sportowca klubowi, za co zawodnik otrzymałby wynagrodzenie.

Pod rygorem nieważności kontrakt musi zawierać zarówno wynagrodzenie indywidualne, jak i dodatkowe, w tym wynagrodzenie uzależnione od wyniku sportowego osiągniętego przez klub. Wynagrodzenie podstawowe ma być podane za cały okres obowiązywania kontraktu. Gdyby strony nie ustaliły wysokości wynagrodzenia podstawowego za dowolny okres trwania kontraktu, jest on wtedy ważny tylko dla tego okresu, który jest wyraźnie objęty wynagrodzeniem. Uchwała wskazuje również (pod rygorem nieważności!) konieczność podania wynagrodzenia w kwocie brutto.

Kontrakt będzie bezwzględnie nieważny, gdy zabraknie jeszcze jednego bardzo istotnego składnika umowy – długości obowiązywania. Data rozpoczęcia i zakończenia kontraktu musi być podana jako konkretny dzień. Niedopuszczalne jest na przykład wskazanie zdarzenia, które rozpoczynałoby bieg stosunku umownego. Minimalny okres kontraktu to czas do końca sezonu rozgrywkowego (sezon liczy się od 1 lipca do 30 czerwca kolejnego roku), zaś maksymalna długość to 5 lat (dla kontraktów z zawodnikami poniżej 18. roku – 3 lata).

Potrzebne szczegóły

Kolejne wskazane w uchwale elementy muszą znajdować się w kontrakcie, ale ich brak nie spowoduje nieważności umowy z mocy prawa. Strony narażą się jednak w ten sposób na sankcje dyscyplinarne. Takim elementem jest oznaczenie stron zawierających kontrakt w sposób wskazany w uchwale, czyli z podaniem m.in. narodowości oraz stałego adresu miejsca zamieszkania zawodnika.

Kontrakt musi ponadto zawierać dane oraz podpisy osób, które uczestniczyły w negocjacjach lub były przy podpisywaniu kontraktu, co oznacza zwłaszcza pośrednika transakcyjnego zarejestrowanego w PZPN. Kontrakt musi także zawierać wynagrodzenie pośrednika transakcyjnego, gdy ten reprezentuje zawodnika, a wynagrodzenie będzie mu wypłacone przez klub.

Uregulowano nawet kwestię języka, którym powinien posługiwać się klub przy czynnościach prawnych z zawodnikiem, który nie włada językiem polskim. Wtedy kontrakt musi być sporządzony w wersji dwujęzycznej – w języku polskim oraz języku zrozumiałym dla zawodnika. Należy wówczas wskazać, która z wersji jest obowiązująca w przypadku rozbieżności pomiędzy nimi.

Sprawy sporne

Daniel_Go_da_Kontrakt_zawodowego_pi_karza_(3)_fot._Daniel_Go_daKonieczne jest także wskazanie prawa, któremu podlega kontrakt, a także jurysdykcji zgodnej z obowiązującymi przepisami FIFA i PZPN. Uchwała wskazuje, iż sprawy sporne, co do ważności, istnienia lub rozwiązania kontraktu, powinny być poddane pod rozstrzygnięcie Izby ds. Rozwiązywania Sporów Sportowych PZPN. Natomiast spory o prawa majątkowe lub prawa niemajątkowe, mogące być przedmiotem ugody, powinny być przedstawione do rozstrzygnięcia przez Piłkarski Sąd Polubowny PZPN. Ponadto Statut Polskiego Związku Piłki Nożnej zobowiązuje swoich członków do uznania jurysdykcji Trybunału Arbitrażowego do Spraw Sportu w Lozannie, a także przestrzegania przepisów i decyzji FIFA. Oznacza to również konieczność uznania decyzji ciał jurysdykcyjnych FIFA, czyli FIFA Player’s Status Commitee oraz FIFA Dispute Resolution Chamber.

Należy także wskazać sposób zachowania poufności, co do treści kontraktu, a także podać adresy e-mailowe stron, na które będzie można kierować korespondencję, wywołując w ten sposób skutek prawny doręczenia.

Wzajemne zobowiązania

Kolejne elementy kontraktu są podzielone na zobowiązania klubu oraz zawodnika. Najważniejszymi zobowiązaniami klubu w stosunku do zawodnika są m.in. zapewnienie zawodnikowi warunków do podnoszenia kwalifikacji sportowych. Oznacza to dbałość o jego formę sportową, dostarczenie zawodnikowi odpowiednich narzędzi i opieki trenerskiej, a także zapewnienie mu treningów zespołowych.

Klub ponadto musi zapewnić zawodnikowi ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków, a także cztery tygodnie wypoczynku w każdym sezonie rozgrywkowym. Sposób rozliczeń podatkowych oraz składek na ubezpieczenie społeczne również jest konieczny do wskazania w kontrakcie.

Z kolei najważniejsze powinności zawodnika wobec klubu, to zobowiązanie do reprezentowania klubu w rozgrywkach piłkarskich na najwyższym możliwym poziomie, przestrzeganie przepisów gry w piłkę nożną, aktywne uczestniczenie w procesie szkoleniowym, zgodnie z instrukcjami sztabu szkoleniowego, prowadzenie zdrowego trybu życia, uczestniczenie w wydarzeniach promocyjnych klubu oraz dbanie o dobre imię klubu. Należy zwrócić uwagę na stosunkowo nieostre sformułowania, kształtujące wzajemne prawa i obowiązki, co jednak jest konieczne mając na uwadze swoistą specyfikę sportu.

Kontrakt należy zawrzeć w formie pisemnej, w trzech jednobrzmiących egzemplarzach. Jeden egzemplarz klub musi wysłać do organu prowadzącego rozgrywki (Ekstraklasa SA w przypadku klubów występujących w rozgrywkach Ekstraklasy; PZPN w przypadku klubów występujących w rozgrywkach I lub II ligi; wojewódzkie związki piłki nożnej dla klubów niższych klas rozgrywkowych) w ciągu 7 dni od dnia zawarcia. To warunek uprawnienia zawodnika do rozgrywek.