Elektroniczny protokół – projekt badawczy w zakresie transkrypcji treści nagrań audio-wideo z posiedzeń sądowych

Protokoły elektroniczne, a więc nagrania z posiedzeń jawnych sądu, stały się faktem w procedurze cywilnej. Obecnie w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu trwają prace nad wyborem optymalnego oprogramowania i sprzętu niezbędnych do przepisywania określonych fragmentów takich nagrań.

Ustawą z dnia 29 kwietnia 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego do polskiego porządku prawnego, wzorem regulacji państw europejskich , została wprowadzona nowa postać protokołu sądowego. Zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisów, zasadą jest utrwalanie przebiegu posiedzenia jawnego za pomocą urządzeń i środków technicznych umożliwiających rejestrację dźwięku albo obrazu i dźwięku.

W sprawach, w których przebieg posiedzenia sądowego (jak również danej czynności procesowej) utrwalany jest w postaci zapisu audio lub audio-wideo, zrezygnowano zarówno z instytucji tradycyjnego, pisemnego protokołu, jak i „urzędowej” transkrypcji nagrania. Celem zapisu audio lub audiowideo jest bowiem przede wszystkim zapewnienie wiernego utrwalenia przebiegu czynności protokołowanej. Można zatem stwierdzić, że nagranie będzie zastępować tradycyjny pisemny protokół.

Nagranie jako protokół sądowy

Protokół składa się jednak z dwóch połączonych ze sobą części, czyli zapisu audio-wideo lub audio oraz pisemnej części sporządzonej przez protokolanta pod kierunkiem przewodniczącego. Ta ostatnia część ma zawierać jedynie te informacje, które dotyczą podejmowanych przez strony czynności procesowych oraz przez sąd – czynności sądowych .

Podstawą przyjętej koncepcji protokołu z posiedzenia sądowego było założenie, że dotychczasowy protokół pisemny i pisemna transkrypcja całego nagrania audio, istniejąca obok protokołu sądowego w postaci elektronicznej, nie są potrzebne do orzekania w sprawie.

Transkrypcja całego nagrania może przyczynić się do znacznego wydłużenia postępowania oraz oczywiście rodzić dodatkowe koszty postępowania sądowego. W celu dokonania oceny przydatności transkrypcji oraz metod jej przeprowadzania, należało sięgnąć do doświadczeń innych państw. I tak, w trakcie realizacji projektu badawczego pod nazwą „Elektroniczny Sąd: administracja sądowa w oparciu o technologie informatyczne (E-court)” finansowanego ze środków Komisji Europejskiej, w latach 2001-2003 dokonano analizy sposobów utrwalania posiedzeń sądowych oraz, w przypadku zapisu audio, także przekładu tego zapisu.

W projekcie, oprócz polskiego Ministerstwa Sprawiedliwości, uczestniczyło Ministerstwo Sprawiedliwości Włoch, Uniwersytet w Amsterdamie, Uniwersytet Paul’a Sabatier w Tuluzie oraz wiodące europejskie firmy informatyczne, tj. Projekt Automation (Włochy), Sema Group (Hiszpania), Crypthomatic (Dania) i Intrasoft (Luksemburg). W trakcie przeprowadzonego eksperymentu ustalono, iż wprowadzenie nagrywania przebiegu posiedzenia jawnego pozwala skrócić czas jego trwania aż o 1/3 w stosunku do tradycyjnego protokołowania, gdzie nawet najsprawniejszy protokolant potrzebuje czasu, by dokonać zapisu. Zaskakujące były jednak wyniki w zakresie dotyczącym transkrypcji. Okazało się, że transkrybent potrzebował średnio od trzech do czterech godzin, by sporządzić transkrypcję zaledwie jednej godziny zapisu . Tym samym osiągnięta oszczędność czasu okazała się jedynie pozorna, gdyż wymagała późniejszego zaangażowania osoby celem sporządzenia transkrypcji nagrania.

Na uwagę zasługuje jednak i ta okoliczność, że projekt ten nie zakładał specjalnego przeszkolenia transkrybentów, ani wzbogacenia ich pracy przez specjalnie do tego dedykowane oprogramowanie. Nie rozważano wówczas także możliwości wykorzystania potencjału firm specjalizujących się w przepisywaniu nagrań.

Doświadczenia uzyskane w trakcie realizacji tego projektu zostały wykorzystane przy konstruowaniu regulacji prawnej w polskim k.p.c. dotyczącej transkrypcji zapisu posiedzenia. Zgodnie z tą regulacją transkrypcja ma charakter wyjątkowy i będzie dokonywana jedynie w zakresie ściśle określonych fragmentów nagrania. Ewentualne przepisanie określonego fragmentu nagrania ma ułatwić oprogramowanie służące do pracy nad nagraniem.

Znalezienie nagranego fragmentu wypowiedzi osoby przesłuchiwanej podczas posiedzenia jawnego nie będzie wymagało obejrzenia (przesłuchania) całości protokołu w postaci elektronicznej (a więc zapisu audio lub audio-wideo), a jedynie wybranego fragmentu. Na zasadzie podobnej do przejrzenia tradycyjnego pisemnego protokołu, możliwym będzie zapoznanie się z wybranym fragmentem zapisu, by znaleźć wypowiedź danej osoby. Aktualnie każdy program do odtwarzania plików audio umożliwia przemieszczanie się po przeglądanym pliku w obydwie strony, na ogół przy różnych prędkościach wybieranych przez użytkownika, a także funkcję pauzy.

Wrocław testuje oprogramowanie

Obecnie w Sądzie Apelacyjnym we Wrocławiu, we współpracy z Sądem Okręgowym we Wrocławiu oraz partnerem technologicznym NextiraOne, trwa realizacja pilotażowego projektu badawczego. Jego celem jest weryfikacja skuteczności oraz wybór oprogramowania oraz sprzętu niezbędnego do szybkiej i sprawnej transkrypcji zapisu audio lub audio-wideo rozprawy sądowej (pod pojęciem „transkrypcja” należy rozumieć zapisanie tekstu mówionego na podstawie ścisłej odpowiedniości głosek i znaków pisma) oraz zapewnienia funkcjonalności systemu umożliwiającego wykorzystanie technologii rozpoznawania mowy w ramach czynności sądowych, np. sporządzania uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia bądź utrwalenia części pisemnej protokołu sądowego. W dalszej kolejności rezultaty podjętych działań zostaną zaprezentowane przedstawicielom środowiska prawniczego w Polsce.

Działania podjęte w ramach wspomnianej weryfikacji obejmą również zbadanie kompatybilności proponowanych rozwiązań technicznych ze standardami systemu prawnego w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem takich kwestii jak dokładność zapisu, bezpieczeństwo przechowywanych danych, poufność oraz oszczędność czasu. Podstawę niniejszego testu będzie stanowić 50 godzin zapisu audio-wideo przykładowych rozpraw sądowych, które zostaną sporządzone za pomocą urządzeń umożliwiających wielokanałowe nagrywanie w czasie rzeczywistym.

Głównym ośrodkiem, w którym przeprowadzony zostanie program pilotażowy, będzie Sąd Okręgowy we Wrocławiu. Sąd ten zlokalizowany jest w tym samym budynku co wrocławskie sądy rejonowe. Budynek jest wyposażony w nowoczesną sieć LAN oraz zapewnia komputerowe stanowisko pracy dla każdego sędziego i urzędnika sądowego. Użytkownicy przeszli

Podstawowe szkolenie komputerowe i są zaznajomieni z pakietem MS Office. Sąd ten posiada wykwalifikowany personel odpowiedzialny za obsługę sprzętu elektronicznego, w tym specjalistę w dziedzinie oprogramowania, zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy. Stosowanie nowych technologii nie spotyka się z niechęcią ze strony pracowników.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu był już jednostką testującą dla innych projektów w dziedzinie IT. Niektóre sale sądowe zostały wyposażone w czterokanałowy system nagrywania w czasie rzeczywistym. Sąd nie został jednak wyposażony w system archiwizacji nagrań audio-wideo. Lokacja ta zapewnia idealne warunki do testowania oprogramowania w naturalnym środowisku. Po zweryfikowaniu efektywności i użyteczności projektowanych rozwiązań, stosowne prezentacje przeprowadzone zostaną w innych, wskazanych przez Ministerstwo Sprawiedliwości, sądach.

Zarys koncepcji

Zadania przewidywane w ramach wspomnianego projektu pilotażowego to:

  • zbadanie aktualnego stanu prawnego w celu zdefiniowania prawnych i operacyjnych wymogów niezbędnych do wykorzystania projektowanych rozwiązań w praktyce; cel ten zostanie osiągnięty w wyniku analizy przepisów prawnych,
  • analiza rynku pracy w Polsce w kontekście zapewnienia w przyszłości odpowiedniej ilości wykwalifikowanych pracowników,
  • utworzenie zespołu osób wyszkolonych w zakresie dokonywania transkrypcji,
  • wybór i dostosowanie istniejącego oprogramowania i urządzeń technicznych do modelu odpowiedniego dla potrzeb polskiego sądownictwa,
  • testowanie wybranego oprogramowania, które będzie wykonywane w rzeczywistym środowisku, w trakcie prawdziwych postępowań sądowych, przy czym potencjalnymi testującymi będą prawnicy, sędziowie oraz pracownicy sądu.

Kolejne etapy projektu obejmą:

  • zdefiniowanie ewentualnego modelu biznesowego dla dostawcy usługi transkrypcji,
  • opracowanie systemu szkoleń dla użytkowników (sędziowie oraz pracownicy sądu),
  • opracowanie systemu szkoleń dla osób dokonujących transkrypcji,
  • ocena efektów implementacji,
  • rozpowszechnienie wśród przedstawicieli środowiska prawniczego informacji o osiągniętych rezultatach za pośrednictwem konferencji,  warsztatów oraz publikacji.

Należy podkreślić, że głównym założeniem projektu badawczego jest zbudowanie modelowego systemu sporządzania transkrypcji oraz wykorzystania jej w celu zapewnienia sprawnego i efektywnego postępowania sądowego oraz wsparciai ułatwienia pracy sędziów i personelu sądowego, a następnie upowszechnienie wiedzy na temat wypracowanych rozwiązań. W związku z powyższym planowane działania obejmą:

  • sporządzenie nagrań z przykładowych rozpraw sądowych (50 godzin),
  • rekrutację i wyszkolenie zespołu osób w zakresie dokonywania transkrypcji, archiizacji zebranych nagrań oraz sporządzania dokumentacji (dostęp do danych powinien zostać ograniczony do prawnie upoważnionych użytkowników, a zakres ich uprawnień powinien stanowić  odzwierciedlenie uprawnień przysługujących osobom biorącym udział w postępowaniu sądowym),
  • dokonanie transkrypcji nagrań przy pomocy oprogramowania wykorzystującego wprowadzanie tekstu za pomocą klawiatury,
  • dokonanie transkrypcji nagrań przy pomocy oprogramowania do rozpoznawania mowy.

Wybór oprogramowania

W ramach realizacji programu badawczego konieczne będzie dokonanie wyboru i testów oprogramowania stanowiącego zsynchronizowany system cyfrowego nagrywania obrazu i dźwięku dla sal sądowych, rejestracji zeznań oraz przeprowadzanych przesłuchań. System musi zapewniać taki standard nagrania audio- video, który umożliwi jego sprawne przechowywanie, przeglądanie i udostępnianie. Musi być tak skonfigurowany, aby był zgodny z każdym środowiskiem i aby funkcjonował jako samodzielne rozwiązanie zarówno dla pojedynczego komputera PC lub laptopa, jak również jako rozwiązanie sieciowe dla instalacji obejmującej więcej niż jedno pomieszczenie.

System musi być również kompatybilny z oprogramowaniem służącym do rejestracji nagrań audio-wideo. Użytkownik musi mieć zapewnioną możliwość synchronizacji nagrania z komentarzem w postaci tekstu, odtwarzania i/lub nadzorowania nagrania, tworzenia kopii zapasowych w sieci lub na urządzeniu zewnętrznym, także w trakcie nagrywania. Wybrany system musi zapewniać sprawne dokonywanie transkrypcji, zarówno przez pojedynczego użytkownika, jak i przez zespół transkrybentów lub stenotranskrybentów pracujących w różnych lokalizacjach. Wymagać to będzie modułu oprogramowania do dzielenia piku audio-video na mniejsze pliki do transkrypcji przez każdego z członków zespołu oraz do sprawnej i bezpiecznej komunikacji między nimi.

Konieczny będzie także wybór oprogramowania do rozpoznawania mowy. Rozpoznawanie mowy to technologia pozwalająca komputerowi wyposażonemu w urządzenie do próbkowania dźwięku interpretować mowę ludzką – do celów transkrypcji lub jako alternatywną metodę interakcji z komputerem. Wyróżnia się kilka rodzajów rozpoznawania mowy: rozpoznawanie pojedynczych fonemów, rozpoznawanie izolowanych słów, rozpoznawanie łączonych słów oraz rozpoznawanie mowy ciągłej. Obecnie dla języka polskiego dostępne są programy rozpoznające poprawnie od pięciu do dziewięciu z każdych dziesięciu wypowiedzianych słów, przewiduje się jednak szybki postęp w tej dziedzinie.

Wyzwania techniczne: akustyka

Dla celów projektu przewiduje się wykorzystanie zainstalowanych w Sądzie Okręgowym we Wrocławiu urządzeń realizujących następujące funkcje:

  • rejestrację zeznań poprzez dokonywanie wielośladowych nagrań dźwiękowych z podziałem na strefy (ślady): sędziowie, oskarżyciele, obrońcy, świadkowie – w tym – świadek (świadkowie) zdalny,
  • nagłośnienie przebiegu rozprawy (szczególnie w przypadkach, gdy ilość osób obecnych na rozprawie oraz kubatura sali jest znaczna),
  • integrację systemu dźwiękowego z systemem multimedialnym (projektory, rzutniki, laptopy) oraz liniami telefonicznymi, wideokonferencyjnymi oraz siecią internetową (np. VOIP – wykorzystanie połączeń typu Voice Over Internet Protocol).

Biorąc pod uwagę fakt, że medium niosącym informację w postaci przekazu mówionego jest sala sądowa, oraz – co ma szczególne znaczenie w pomieszczeniach zamkniętych – podlega ona wszystkim prawom akustyki, w pierwszym rzędzie należy rozważyć problemy wynikające z samej charakterystyki pomieszczeń, w których będą instalowane systemy.

Podstawowym czynnikiem determinującym zmienność warunków akustycznych w pomieszczeniu są jego rozmiary, stosunek wysokości, długości i szerokości, a także użyte materiały wykończeniowe. Parametry te, wraz z tzw. chłonnością akustyczną elementów wykończeniowych, mają wpływ na tzw. czas pogłosu danego pomieszczenia. Oczywiście dla celów rejestracji mowy i zrozumiałości wystąpień – a co za tym idzie również nagrań – im niższy czas pogłosu, tym lepiej.

Biorąc pod uwagę powyższe uwarunkowania należy stwierdzić, że w zasadzie nie istnieją dwa identyczne pod względem akustycznym pomieszczenia, chyba że są one idealną kopią stworzoną na podstawie tego samego projektu i wykończone zostały w identyczny sposób. Można zaryzykować stwierdzenie, że jedynie w przypadku niewielkich pomieszczeń, których kubatura nie przekracza 120-150m³, warunki akustyczne – z uwagi na dość niski czas pogłosu – będą podobne pomimo różnic w budowie sal. W przypadku takich niewielkich obiektów można zatem mówić o standaryzacji cech akustycznych pomieszczenia. Oznacza to, że – pomijając najmniejsze sale rozpraw – nie da się wprowadzić standaryzacji, czy też skatalogowania poprzez uśrednienie, cech akustycznych dla wszystkich sal sądowych.

Ponadto, w każdej sali warunki akustyczne będą się zmieniać w zależności od ilości przebywających w niej osób. W przypadku dużych sal (o znacznym czasie pogłosu i niskim współczynniku zrozumiałości mowy) lub przy dużej liczbie uczestników rozprawy, może zajść potrzeba częściowej adaptacji akustycznej sali poprzez ustawienie przenośnych bądź montowanych na stałe ustrojów akustycznych w celu uniknięcia odbić dźwięku od ścian i innych powierzchni akustycznie nieobojętnych.

Kwestia mikrofonów

Kolejnym wyzwaniem technicznym jest ilość osób biorących udział w rozprawie, a co z tym związane, ilość potrzebnych mikrofonów. Im więcej mikrofonów nagrywających, tym większy poziom szumów w nagrywanym dźwięku oraz większa ilość przesłuchów międzykanałowych i zniekształceń fazowych. Dźwięk nagrywany przez mikrofon A trafia jednocześnie do oddalonych od niego mikrofonów B, C, D, E itd. Z uwagi na dystans pomiędzy mikrofonami, dźwięk ze strefy A trafia do pozostałych mikrofonów z opóźnieniem i zniekształceniami.

Wydaje się, że najlepszym wyjściem byłoby użycie jak najmniejszej liczby mikrofonów. Z drugiej strony, pojedynczy mikrofon nie jest w stanie z jednego miejsca skutecznie zbierać przemówień np. czterech osób tak, by rejestrowany głos miał odpowiednią jakość. Z punktu widzenia jakości nagrania, dobór mikrofonów pod względem ich charakterystyki kierunkowej oraz ilość użytych mikrofonów będzie zawsze zależny od rozmiarów sali oraz ilości osób uczestniczących w rozprawie. Jeśli sala wymaga dodatkowo zastosowania nagłośnienia, ilość możliwych kombinacji ulega znacznemu zwiększeniu.

Zasadą jest, że im „trudniejsza akustycznie” sala, tym większa konieczność użycia kierunkowych głośników. Pozwala to na minimalizowanie odbić od ścian i innych powierzchni. Należy zawsze pamiętać, że wszystkie odbicia dźwięku trafiają ponownie do mikrofonów rejestrujących powodując obniżenie parametrów nagrania. Oczywiście, jeśli stosujemy bardziej kierunkowe źródła (głośniki) o mniejszej mocy, należy zwiększyć ich ilość tak, by uzyskać satysfakcjonujący poziom dźwięku i zrozumiałości w obszarze audytorium.

Kolejnym elementem, który będzie determinował warunki akustyczne, jest poziom tła akustycznego. Tło takie jest generowane poprzez rożnego rodzaju źródła, takie jak ruch uliczny, instalacje grzewczo-klimatyzacyjne. A nade wszystko zależy od ilości osób obecnych na sali. W przypadku dogłaśniania przebiegu rozprawy należy wziąć pod uwagę fakt, że poziom ciśnienia dźwięku transmitowanego poprzez głośniki (potocznie nazywany głośnością) powinien być o min. 6-10 dB powyżej poziomu tła. W przypadku pomieszczeń o niewielkiej kubaturze oraz w przypadku spraw, w których rejestracja audiowizualna przebiegu rozprawy dotyczy niewielkiej liczby osób, można pokusić się o zbudowanie niewielkiego, standardowego modelu systemu audio. W przypadku sal o większej czy znacznej kubaturze i dużej liczbie występujących osób, system audio powinien być każdorazowo dostosowywany do konkretnej sali, a nawet rozprawy (w zależności od tego, czy na tej samej sali znajduje się 20 czy 200 osób, warunki akustyczne ulegają znaczącej zmianie). W niektórych wypadkach może też być konieczne zastosowanie przenośnych ustrojów akustycznych dla polepszenia parametrów akustycznych sali. W celu zapewnienia jak najlepszej jakości nagrania oraz przekazu nagłaśnianego – jeśli jest taka konieczność – nastawy powinny być dokonywane przez osoby z odpowiednią wiedzą z zakresu akustyki i elektroakustyki.

Dylematy „audio”

Wyzwaniem natury technicznej jest odpowiednia dystrybucja i obróbka sygnałów audio. Z uwagi na zmienną ilość źródeł (mikrofonów), system powinien być na tyle elastyczny, by istniała możliwość odpowiedniego przekierowywania różnej ilości źródeł dźwięku na odpowiednie kanały rejestratora. Ponadto, w przypadku rozpraw, w których występuje duża ilość uczestników oraz osoby postronne, bardzo ważną rzeczą jest zapewnienie odpowiedniego nagłośnienia sali rozpraw oraz zastosowanie rozwiązań, które uporządkują przebieg rozprawy.

Idealnym rozwiązaniem w tym przypadku jest skierowanie sygnałów dźwiękowych do dwóch stref odbiorczych, jednak z różnymi parametrami. Pierwszą jest system nagłośnienia pomieszczenia, który służy do zapewnienia jednakowej słyszalności stron dla wszystkich osób znajdujących się w pomieszczeniu. Drugą – system rejestracji audio przebiegu rozprawy. W wielu wypadkach parametry obróbki sygnału audio dla obu tych stref (korekcja, poziom wzmocnienia, kompresja, ekspansja czy limitacja sygnału) będą skrajnie różne. Nie ulega zatem wątpliwości, że system audio powinien być oparty o rozwiązania technologii cyfrowej. Pozwala to bowiem na wielokrotną multiplikację sygnałów audio, a także bardzo prostą i szybką zmianę konfiguracji systemu poprzez dołożenie kolejnych interfejsów wejścia/wyjścia, jeśli zajdzie taka potrzeba.

W celu zapewnienia komfortu pracy podczas rozprawy oraz porządku jej przebiegu, biorąc pod uwagę fakt występowania w sali systemu audio, należy wprowadzić priorytetowość mikrofonów sędziów przy jednoczesnym wyciszeniu mikrofonów stron. Funkcja ta powinna działać tylko dla strefy nagłośnienia pomieszczenia, natomiast do rejestratora musi docierać dźwięk ze wszystkich mikrofonów jednocześnie i to w sposób ciągły.

W przypadku połączeń ze świadkiem zdalnym poprzez sieć ISDN czy też protokół VOIP, system rejestracji oraz system nagłośnienia sali powinny być od siebie odseparowane w taki sposób, aby dźwięk z głośników nie wracał do rejestratora, ani – poprzez zainstalowane na sali mikrofony– z powrotem do miejsca lokalizacji zdalnego świadka. W przeciwnym wypadku powstanie zjawisko echa akustycznego i zapętlenie sygnału uniemożliwiające jakąkolwiek komunikację.

W celu wyeliminowania tego negatywnego zjawiska system powinien być wyposażony w odpowiedniej jakości kompensatory echa akustycznego. Muszą one być umieszczone w torze audio pomiędzy systemem rejestracji i nagłośnienia sali, a każdą zdalną lokalizacją. Oczywiście, nowoczesne systemy cyfrowe pozwalają na łatwą konfigurację tej funkcji, np. dla wszystkich połączeń telefonicznych. Funkcją, która może okazać się potrzebna, jest także możliwość celowej zmiany barwy głosu.

Potrzeba cyfrowej sieci dźwiękowej

Z uwagi na fakt, że systemy audio w tzw. dużych salach rozpraw powinny być skalowalne, najrozsądniejszym rozwiązaniem wydaje się zastosowanie cyfrowej sieci dźwiękowej. Rozwiązanie takie umożliwia zbudowanie sieci audio z procesorami DSP zawierającymi miksery, matryce i inne elementy toru audio zainstalowane na stałe, np. w pomieszczeniu technicznym. Moduły wejścia/wyjścia, a więc interfejsy umożliwiające wprowadzenie sygnałów audio z mikrofonów do procesorów DSP i wyprowadzenie ich z procesorów DSP na głośniki, powinny być dowolnie podłączane do istniejącej sieci.

Zatem będziemy mieli do czynienia ze zdecentralizowaną cyfrową siecią audio. Rozwiązanie takie niesie ze sobą wiele korzyści, w szczególności:

  • skalowalność systemu – w przypadku potrzeby zainstalowania większej liczby mikrofonów instalujemy kolejny moduł wejściowy i podłączamy do istniejącej sieci audio, a następnie dokonujemy modyfikacji przepływu sygnałów w procesorze DSP,
  • ograniczenie ilości kabli potrzebnych do zainstalowania systemu – wiele cyfrowych sieci audio pracuje w oparciu o protokoły umożliwiające wielokanałowy przesył sygnałów audio poprzez standardowe kable CAT5 (skrętki Ethernetowe),
  • ograniczenie kosztów okablowania, w porównaniu do zastosowania tradycyjnych kabli miedzianych,
  • możliwość zakupu tylko podstawowej części systemu, a następnie wypożyczanie dodatkowych modułów wejścia/ wyjścia, modułów wejściowych VOIP czy ISDN, a także głośników czy mikrofonów. Możliwy jest także outsourcing usług i korzystanie z pomocy wyspecjalizowanych firm, dysponujących odpowiednim zapleczem technologicznym i ludzkim.

W celu szybkiego rozwiązywania problemów występujących w kilku salach, w których jednocześnie toczą się rozprawy, systemy w poszczególnych pomieszczeniach powinny być integrowalne i sterowane poprzez protokół TCP/IP. Pozwala to na śledzenie działania systemów ze zdalnej lokalizacji, np. przez konsultanta technicznego, co z kolei ułatwia diagnozowanie problemów i skraca czas reakcji na zaistniały problem. Pozwoli to na wykorzystanie istniejących sieci internetowych w poszczególnych budynkach sądów. Jednocześnie powinna istnieć możliwość sterowania danym systemem z sali, w której się on znajduje. W celu uniknięcia nieuprawnionego dostępu system powinien być zabezpieczony hasłem.

Systemy audio powinny pozwalać na łatwą integrację z systemami wideokonferencyjnymi czy telekomunikacyjnymi. Oznacza to, że platforma cyfrowa DSP powinna oferować maksymalną ilość różnych modułów i interfejsów wejściowo/wyjściowych takich jak ISDN, VOIP, AES/EBU itp. Należy pamiętać o tym, że im więcej różnych systemów, tym większe ryzyko popełnienia błędu podczas obsługi rozprawy. Należy więc za wszelką cenę dążyć do minimalizacji ilości systemów i dokonać wyboru takiej platformy cyfrowej, która będzie w stanie przyjąć jak największą liczbę sygnałów audio w różnych formatach.

Aby spełnić powyższe wymagania dotyczące sterowania systemem, musi istnieć możliwość stworzenia pulpitu sterującego, za pomocą którego można zawiadywać systemem dźwiękowym oraz nawiązywać połączenia tele- lub wideokonferencyjne. System musi być zatem wyposażony również w dialer telefoniczny lub wideokonferencyjny.

Planowane rezultaty projektu

Efektem realizacji powyżej omówionych działań w ramach projektu badawczego będzie ilościowa oraz jakościowa ocena wydajności wybranego systemu transkrypcji zapisu audio lub audio-wideo rozprawy sądowej. Uzyskane rezultaty stanowić będą bazę dla kalkulacji potencjalnych zysków i strat z wprowadzenia systemu w sądach w całej Polsce. Kalkulacja ta obejmie m.in. analizę prognozowanych kosztów usługi oraz przewidywanego poziomu wydajności i precyzyjności osób dokonujących transkrypcji.

Autor jest sędzią Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu, profesorem nauk prawnych, kierownikiem Centrum Badań Problemów Prawnych i  Ekonomicznych Komunikacji Elektronicznej Uniwersytetu Wrocławskiego, a także kierownikiem działającego przy Ministrze Sprawiedliwości  Zespołu ds. Informatyzacji Postępowań Sądowych. Artykuł powstał na podstawie opisu projektu pilotażowego przygotowanego przez  sędziego Dariusza Sielickiego, Beatę Podrazik, Andrzeja Templina, Sylwię Kotecką oraz Annę Zalesińską.