Postępowanie cywilne

Michał Krakowiak – „Egzekucja przez zarząd przymusowy”

Sekwestr – egzekucja przez zarząd przymusowy przedsiębiorstwa lub nieruchomości – straszył naszych pradziadków w wielkim kryzysie okresu międzywojennego. W PRL-u, od 1965 r., nie musieli się już sekwestru obawiać, zniknął on z powodu „zmian polityczno-ustrojowych” i faktycznej likwidacji prywatnej przedsiębiorczości oraz większych majątków ziemskich. Ten sposób egzekucji, polegający obecnie na zaspokojeniu wierzyciela z dochodów uzyskiwanych z prowadzonej przez dłużnika działalności gospodarczej w formie przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego, bez naruszania substancji majątku dłużnika, powrócił do procedury cywilnej w szczątkowej formie w 1990 r., a na dobre zagościł w niej po nowelizacji k.p.c. z 2 lipca 2004 r. Instytucję omówił w rozprawie doktorskiej Michał Krakowiak, adiunkt w Katedrze Postępowania Cywilnego Uniwersytetu Łódzkiego oraz sędzia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia, delegowany do pełnienia funkcji asystenta sędziego w Sądzie Najwyższym. Monografi a „Egzekucja przez zarząd przymusowy” stanowi poprawioną wersję tej rozprawy.

Na wstępie Autor przedstawia ewolucję instytucji sekwestru na tle historycznym – sięga do wzorów w prawie rzymskim i germańskim, w interesujący sposób przedstawia również, począwszy od Pierwszej Rzeczpospolitej, doświadczenia krajowe. Jednak to nie refl eksje historyczne przemawiają za tym, iż monografi a ta warta jest polecenia. Sędzia Krakowiak, poczynając od zaproponowanej, trafnej defi nicji zarządu przymusowego, prowadzi Czytelnika przez istotne zagadnienia związane z zakresem przedmiotowym i podmiotowym tego sposobu egzekucji oraz występującymi w nim organami egzekucyjnymi, aż do kwestii szczegółowych – jak np. problematyczny moment wszczęcia egzekucji czy kwestia stosunku zakresu przedmiotowego egzekucji do jej ogólnych ograniczeń.

W dalszej kolejności Autor kieruje uwagę Czytelnika na osobę zarządcy, omawiając m.in. postępowanie w zakresie jego powołania, odwołania i sądowej kontroli prawidłowego zarządu. Z całą pewnością interesująco wypadają tu rozważania o charakterze zarządcy, którego autor zalicza do „innych organów egzekucyjnych”. Podobnie należy ocenić przedstawienie kwestii odpowiedzialności cywilnej zarządcy. W kolejnych częściach książki Autor omawia poszczególne czynności prawne i faktyczne zarządcy, kończąc pracę rozdziałami poświęconymi podziałowi sumy z egzekucji przez zarząd i stosunkowi sekwestru do innych postępowań kierowanych do składników przedsiębiorstwa lub gospodarstwa dłużnika. Odnosi się tu m.in. do konkurencji między zarządem przymusowym w postępowaniu zabezpieczającym a zarządem w egzekucji.

Praca sędziego Krakowiaka przekonuje do tezy, iż sekwestr może być skutecznym sposobem realizacji praw wierzycieli, przy jednoczesnym utrzymaniu bytu przedsiębiorstwa lub gospodarstwa rolnego. Autor, zgłaszając cenne uwagi de lege ferenda, ma zaś szansę przyczynić się do usprawnienia tej instytucji.

Wydawca: C.H. Beck, s. 464, cena 89 zł

Recenzje przygotował sędzia