Co z tą sprawnością?

Sprawny proces, zegar

Analiza statystyk dotyczących orzecznictwa prowadzi do przekonania, że w Polsce – mimo wysokich nakładów budżetowych na sądownictwo – w zbyt wielu przypadkach obywatele mają do czynienia ze „sprawiedliwością spóźnioną”. Tymczasem niedostateczna sprawność postępowań to dla interesantów sądów najważniejsza przyczyna, dla której niejednokrotnie wystawiają oni niskie oceny całemu wymiarowi sprawiedliwości. Autorem celnej maksymy, że „sprawiedliwość spóźniona to niesprawiedliwość” (Justice delayed is justice denied) jest William Ewart Gladstone, czterokrotny premier Wielkiej Brytanii w latach 1868-1894. W Polsce prawo do szybkiego rozstrzygnięcia sprawy stanowi podstawę postępowania sądowego. Art. 45 Konstytucji wskazuje, iż każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez

Tagi: , , , ,

Egzamin z kontradyktoryjności

Język sali sądowej

Zanim 8 listopada 2012 r. projekt ustawy wprowadzającej nowy model postępowania karnego wpłynął do Sejmu, już budził sprzeczne opinie co do możliwości realizacji jej podstawowego celu – skrócenia czasu postępowań. Po roku sejmowych prac, którym towarzyszyły burzliwe dyskusje w środowisku prawniczym, 17 października 2013 r. ustawa została podpisana przez prezydenta. Określana jako rewolucyjna, nowelizacja Kodeksu postępowania karnego wejdzie w życie za półtora roku, tj. 1 lipca 2015 r. Mimo intensywnych prac prowadzonych na etapie sejmowym nie udało się jednak usunąć wszystkich wątpliwości środowiska prawniczego odnośnie wprowadzanych rozwiązań. Wciąż wielu przedstawicieli nauki oraz zawodów prawniczych z dystansem odnosi się do nowej

Tagi: , , , , , , ,

Spółka za złotówkę

Biznes, pracownicy

Ministerstwo Sprawiedliwości kończy konsultacje projektu nowelizacji, która do porządku prawnego wprowadzi nową formułę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – tzw. „spółkę beznominałową”. Celem zapowiadanych zmian jest unowocześnienie i uelastycznienie struktury majątkowej spółek kapitałowych, a także stworzenie odpowiednich instrumentów ochrony ich wierzycieli. Projekt reformy spółki z o.o. został opracowany przez działającą przy Ministrze Sprawiedliwości Komisję Kodyfikacyjną Prawa Cywilnego. Prace koncepcyjne nad reformą rozpoczęły się pięć lat temu, zaś treść pierwszej wersji projektu ustawy została opublikowana przez Komisję i poddana tym samym ocenie przedstawicieli doktryny już w 2010 r. Projekt ewoluował, aż w czerwcu 2012 r. Komisja oficjalnie skierowała swoje propozycje do Ministerstwa

Tagi: , , , ,

Strasburg a działania policji

Odznaka policyjna

W przekazie medialnym co jakiś czas pojawia się temat nadużyć, których funkcjonariusze Policji mają dopuszczać się względem zatrzymanych. Takie praktyki, a także wadliwe postępowania wyjaśniające w tych sprawach, mogą stanowić pogwałcenie art. 3 Konwencji zakazującego tortur i traktowania o charakterze nieludzkim bądź poniżającym. Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu wielokrotnie w swoim orzecznictwie podkreślał, że jeżeli osoba doznaje obrażeń w chwili zatrzymania czy też będąc pozbawiona wolności przez funkcjonariuszy Policji lub podobnych służb, stanowi to podstawę domniemania, iż osoba taka została poddana złemu traktowaniu (Bursuc przeciwko Rumunii). Jeżeli podczas zatrzymania stan zdrowia konkretnej osoby osoba jest dobry, natomiast w chwili

Tagi: , , ,

Immunitet na odszkodowania

Urszula Bożałkińska - sędzią Sądu Apelacyjnego w Katowicach

Regres odszkodowawczy za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy publicznej nie dotyczy prokuratorów i sędziów. Wywodzenie z obowiązujących przepisów przeciwnych wniosków to zaklinanie rzeczywistości – pisze sędzia. Do napisania poniższego tekstu skłoniła mnie lektura wypowiedzi prof. Ewy Łętowskiej dotycząca odpowiedzialności prokuratorów za szkody wyrządzone przez niezgodne z prawem wykonywanie władzy oskarżycielskiej („Grube nieporozumienie”, Dziennik Gazeta Prawna, 7 sierpnia 2013 r.). Według jej autora: prokuratura dopuszcza się kardynalnego błędu co do znaczenia art. 441 k.c. i uczestniczy w kreacji prawniczej iluzji, wygodnej dla siebie, ale jednak nieprawdziwej, zaś sądy nietrafnie posługują się kosztownym w skutkach dla Skarbu Państwa rozumowaniem

Tagi: , , , , ,

Sądowa obraza sprawiedliwości

Witold Kulesza - doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Uniwersytetu Łódzkiego

Strasburg rozstrzygnięciem w sprawie Katynia zanegował prawo do ochrony dobra, jakim jest pamięć zbiorowa o zbrodniach wojennych oraz uczucia krewnych ofiar tych zbrodni – pisze profesor Witold Kulesza. Orzeczenie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 21 października 2013 r. w sprawie śledztwa katyńskiego prowadzonego przez Rosję powiela koszmarny prawniczy paradoks, jaki stał się udziałem procesu głównych zbrodniarzy wojennych przed Międzynarodowym Trybunałem Wojskowym w Norymberdze. Oba sądy zajmowały się tą samą sprawą Zbrodni Katyńskiej i tak samo uchyliły się od sformułowania w swych wyrokach zarówno jej prawnokarnej kwalifikacji, jak i określenia konsekwencji, które powinna ponieść Rosja jako państwo odpowiedzialne za jej popełnienie.

Tagi: , , ,

Zażalenie dla każdego

Cezary Kąkol - prokurator Prokuratury Rejonowej w Żarach

Wyposażenie osób niebędących stronami w uprawnienie do kwestionowania rozstrzygnięć prokuratury jest nieprzemyślane. Spowoduje niepotrzebne obciążenie prokuratury i sądów dodatkową pracą oraz wpłynie na wzrost pieniactwa – pisze prokurator. Według dotychczasowego modelu obowiązującego w postępowaniu karnym, zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa (dochodzenia) przysługiwało dwóm rodzajom podmiotów, tj. pokrzywdzonemu oraz instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie. W przypadku postanowienia o umorzeniu postępowania przygotowawczego legitymację do wniesienia zażalenia miały jedynie jego strony, czyli pokrzywdzony oraz podejrzany. Osoba fizyczna będąca zawiadamiającym o przestępstwie nie była wyposażona w tego rodzaju instrumenty procesowe, a jej wiedza bądź wpływ na bieg

Tagi: , ,

Więcej rozumu, mniej pamięci

Andrzej Szlęzak

Rolą szkół prawa nie powinno być informowanie studentów o treści przepisów. Ich obowiązkiem jest uczenie czytania i pisania tekstów prawniczych, a więc tego, co w naszym zawodzie nazywamy myśleniem – głos mec. Andrzeja Szlęzaka w dyskusji o jakości kształcenia prawników. Profesor Piotr Machnikowski pisał niedawno na tych łamach ( „Na wokandzie” nr 4, 2013) o kiepskiej kondycji akademickiej edukacji prawniczej. Dopatrywał się jej przyczyn zarówno w „skostnieniu formalnym” uczelni (publicznych), jak i w nie zawsze najlepszych przyzwyczajeniach kadry nauczycielskiej. Podpisuję się pod jego słowami. Rzeczywiście, kształcenie prawników w Polsce ma się tak sobie. Wiem coś o tym, bo zarówno kształcę

Tagi: ,

Książki prawnicze

Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie

Co roku wydawcy wprowadzają na polski rynek kilka tysięcy publikacji książkowych skierowanych do prawników. Są wśród nich zarówno pozycje nowe, jak i kolejne wydania uznanych tytułów. W tej rubryce przybliżamy pozycje, które ukazały się lub w najbliższym czasie ukażą na rynku wydawniczym. Z nadzieją, że omawiane publikacje staną się użyteczne w pracy Czytelnika.  Odszkodowanie za błędy wymiaru sprawiedliwości Łukasz Chojniak – „Odszkodowanie za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie” Jak zauważa autor tej pracy, choć ustawodawca zdaje się przyjmować za oczywiste, iż omyłki sądowe mogą zdarzać się w każdym postępowaniu, to należy dążyć do ich maksymalnego ograniczenia. Nadto, państwo ma

Tagi: , , , ,

Wyznanie win

Krzysztof Sobczak

Niedopuszczalnym jest, by w demokratycznym państwie prawnym proces o zabójstwo trwał 18 lat. Tak się jednak stało. Wymiar sprawiedliwości w tej i podobnych prawach powinien wyrazić skruchę i błagać o przebaczenie. Kto jednak uderzy się w pierś? Cały wymiar sprawiedliwości – organy ścigania oraz sądy pierwszej i drugiej instancji – powinny przy tej sprawie uderzyć się w pierś – tymi słowami sędzia Igor Tuleya zakończył w listopadzie 2013 r. szósty proces w sprawie oskarżonego Waldemara T. Człowiek został uniewinniony po 18 latach kolejnych procesów, apelacji i odwołań. Także po ponad 4,5 roku pobytu w areszcie, bo taki środek był wobec

Popłoch w prokuraturze

Jacek Dubois

Nowa procedura karna to prawnicze wyzwanie. Jej wprowadzenie może przerażać, bo zostanie zabrany parasol ochronny roztaczany przez sąd nad uczestnikami procesu. Na prokuratorów padł bladych strach. Pod rygorami dotychczasowego k.p.k. zawsze można było liczyć, że przeoczone dowody zostaną zauważone i przeprowadzone przez sąd z urzędu. Dla adwokatów była to sytuacja oczywiście komfortowa. Nie wiedząc, jaki efekt przyniosą wnioski dowodowe, zamiast je zgłaszać i ryzykować narażenie się na zarzut działania na niekorzyść klienta, wygodniej było zaczekać na inicjatywę sądu. Prokuratorzy takich dylematów nie mieli, bo realizując zasadę prawdy materialnej zawsze działali w służbie prawa. Ich bolączką było jedynie pominięcie w postępowaniu przygotowawczym

Tagi: , ,