Siedziba na miarę Temidy

Gabinety i sekretariaty znajdujące się w wydzielonych strefach, służbowe przejścia dostępne tylko dla sędziów i ich obsługi, funkcjonalne pokoje narad, pojemne archiwum oraz parking na 250 samochodów. Nowa siedziba Sądu Okręgowego w Katowicach powstała z myślą o specyficznych potrzebach wymiaru sprawiedliwości. To jeden z największych sądów w kraju, obejmujący swym zasięgiem obszar zamieszkany przez ok. 1,5 mln osób. Do niedawna pracował w warunkach więcej niż skromnych, w trzech znacznie od siebie oddalonych budynkach. Od dwóch lat jego główną siedzibą jest imponujący rozmiarami i monumentalną architekturą obiekt przy ul. Francuskiej 38. Koncepcja budowy całkiem nowej siedziby zwyciężyła ostatecznie w starciu z

Strasburg o przeludnieniu

Zgodnie z art. 3 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, nikt nie może być poddany torturom ani nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu. Zakaz ten ma charakter absolutny, bez możliwości legalizacji jego naruszenia, nawet w przypadkach najbardziej wyjątkowych. Nie podlega on derogacji również w sytuacji wojny czy stanu innego zagrożenia publicznego. Powołany artykuł rozróżnia przy tym trzy formy złego traktowania: tortury, jak również nieludzkie lub poniżające traktowanie. Nieludzkie traktowanie to zachowanie, które „było dokonywane z premedytacją, było stosowane przez wiele godzin i spowodowało albo faktyczne uszkodzenie ciała, albo intensywne fizyczne i psychiczne cierpienie”. Natomiast traktowanie poniżające to nic

Autorytet w sali

Prestiż i szacunek, jakimi cieszy się sędzia prowadzący postępowanie, mają kluczowe znaczenie dla właściwego wizerunku wymiaru sprawiedliwości. Choć na autorytet pracuje się przez całe życie, to jednak pewne postawy i sposoby postępowania sprzyjają jego osiągnięciu. Szacunek dla wymiaru sprawiedliwości to jedna z podstawowych psychologicznych potrzeb obywateli. Większość osób stających przed sądem liczy na spotkanie z autorytetem, zaś tradycja dba o to, aby nie przeżyli rozczarowania. Architektura i wyposażenie gmachów sądowych, rytuał obowiązujący w sali rozpraw, strój sędziego – wszystko to przypomina o dostojeństwie urzędu. Wielu sędziów mówiąc o tym, jak budują swój autorytet, podkreśla znaczenie symboli. Nierzadko padają zdania, że

Kodeks rzetelnego postępowania

O potrzebie tworzenia nowego Kodeksu postępowania cywilnego i wyzwaniach z tym związanych – rozmowa z prof. Tadeuszem Erecińskim, nowym przewodniczącym Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego. – Przez lata, jako wiceprzewodniczący Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego, opowiadał się Pan za potrzebą stworzenia nowego k.p.c. Tymczasem prace Komisji koncentrowały się jak dotąd na prawie materialnym. – Cząstkowe prace nad k.p.c. były prowadzone cały czas. Do 2004 r. zakończyła się, trwająca od 1996 r., zasadnicza przebudowa procedury cywilnej – przede wszystkim przemodelowaliśmy środki odwoławcze i zaskarżenia, pojawiła się też skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia. Potem przyszedł czas na wprowadzenie mediacji i dostosowanie

Sposób na karanie stadionowych chuliganów

Szybki proces toczący się w dwóch miejscach jednocześnie, z wykorzystaniem technologii do przeprowadzania wideokonferencji. Takie możliwości przyniesie tzw. rozprawa odmiejscowiona. W Ministerstwie Sprawiedliwości powstał projekt powołania instytucji, która będzie funkcjonować podczas piłkarskich mistrzostw Euro 2012. Procesy kibiców ciągnące się miesiącami, zakazy stadionowe nieegzekwowane przez kluby piłkarskie i w efekcie zamieszki wszczynane na stadionach stale przez te samy grupy chuliganów. Tak obecnie wygląda stadionowa rzeczywistość. Opracowane w resorcie sprawiedliwości rozwiązania mają to zmienić. Polska bowiem, jako jeden z organizatorów Euro 2012, jest zobowiązana do zapewnienia bezpieczeństwa zawodnikom i kibicom podczas turnieju. Rozprawy odmiejscowione, przez niektórych zwane „sądami stadionowymi”, na razie działałyby

Dilerów karać, uzależnionych leczyć

Przygotowana w Ministerstwie Sprawiedliwości nowelizacja ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii umożliwi umarzanie postępowań wobec osób, u których znaleziono niewielką ilość narkotyku posiadanego na własny użytek. Efekt? Do zakładów karnych trafiać będą handlarze, a nie osoby używające narkotyków czy od nich uzależnione. Uchwalona w 1997 r. ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii przewidywała w art. 48 ust. 4 odstąpienie od karania posiadania środków odurzających lub substancji psychotropowych – w przypadku posiadania ich w nieznacznej ilości i na własny użytek. W 2000 r. nowelizacją ustawy wprowadzono pełną penalizację posiadania narkotyków. Zmiana ta miała ułatwić organom ścigania dotarcie do źródeł „narkobiznesu”, zaś sędziom – sprawiedliwe karanie

Wychowanie przez usamodzielnianie

Projekt nowelizacji ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich, prócz wprowadzenia szeregu rozwiązań zapobiegających przewlekłości tego postępowania, sankcjonuje działanie hosteli dla nieletnich. Takie hostele to środek do usamodzielniania wychowanków opuszczających zakłady poprawcze. Ministerstwo Sprawiedliwości zakończyło prace nad zmianą niektórych przepisów ustawy z 26 października 1982 r. o postępowaniu w sprawach nieletnich (Dz. U. z 2010 r., Nr 33, poz. 178 ze zm.). Obecnie projekt nowelizacji u.p.n. znajduje się w Sejmie, zgłoszony jako projekt senacki (druk sejmowy nr 4171). Zaproponowane rozwiązania zostały opracowane na podstawie analizy danych statystycznych resortu oraz obserwacji wynikających z wykonywania czynności nadzorczych Ministra Sprawiedliwości nad działalnością zakładów poprawczych

Oceny sędziów: tendencja europejska

Okresowa ocena pracy to obecnie standard już nie tylko w biznesie, ale również w administracji publicznej czy szkołach wyższych. Nie ma powodu, by rezygnować z pomysłu wprowadzenia podobnego systemu w sądach. Tym bardziej, że – jak pokazują przykłady wielu państw – oceny okresowe nie zagrażają sędziowskiej niezawisłości. Koncepcja wprowadzenia okresowej oceny pracy sędziego to jeden z najgłośniej dyskutowanych elementów rządowego projektu obszernej nowelizacji ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych. Część środowiska sędziowskiego traktuje propozycję rządu jako zamach na niezawisłość, stworzenie instrumentu nacisków na sędziów. Pojawiają się też głosy, że system ocen okresowych spowoduje pogoń za wydajnością mierzoną wyłącznie liczbą załatwianych

Sporo w złotówkach, niewiele w euro

Statystyczny początkujący sędzia w Europie zarabia ok. 53 tys. euro rocznie, sędzia w Polsce – 15 tys. euro. Biorąc pod uwagę relację uposażeń do średniej krajowej, polscy sędziowie zarabiają jednak lepiej niż ich koledzy z Niemiec czy Francji. Jaka jest prawda o uposażeniach polskiej Temidy? Oto analiza ostatniego raportu CEPEJ. Zawód sędziego jest jedynym zawodem, o którego płacach wspomina Konstytucja RP. W artykule 178. stwierdza, że „Sędziom zapewnia się warunki pracy i wynagrodzenie odpowiadające godności urzędu oraz zakresowi ich obowiązków”. Fundamentalne zasady dotyczące wynagrodzeń sędziowskich zostały również wyrażone w międzynarodowych aktach. Artykuł 13. Uniwersalnej Karty Sędziego głosi, iż „Sędzia musi

Na wokandzie ETPCz

Pomiędzy listopadem 2010 r. a marcem 2011 r. Europejski Trybunał Praw Człowieka wydał w sprawach przeciwko Polsce 39 wyroków. Jakiego rodzaju sformułował zarzuty i jakie w sprawach tych zapadły rozstrzygnięcia? W listopadzie 2010 r. Trybunał wydał siedem wyroków w sprawach przeciwko Polsce. W wyroku z dnia 9 listopada 2010 r., wydanym w sprawie „Grzegorz Baranowski”, Trybunał stwierdził naruszenie art. 5 § 3 Konwencji w związku z nadmierną długością stosowanego tymczasowego aresztowania. Z kolei w wyroku z dnia 30 listopada 2010 r., wydanym w sprawie „Jończyk”, Trybunał nie stwierdził naruszenia art. 5 § 1 Konwencji co do skarżącego, który przebywał w

Prawo rodzinne

Wanda Stojanowska, Mirosław Kosek, red. Wanda Stojanowska – „Nowelizacja prawa rodzinnego na podstawie ustaw z 6 listopada 2008 r. i 10 czerwca 2010 r. Analiza. Wykładnia. Komentarz” Pozycja autorstwa prof. Wandy Stojanowskiej i dr. Mirosława Koska poświęcona jest ostatnim nowelizacjom Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, wprowadzającym m.in. „porozumienie rodzicielskie”, zmiany w zakresie ustalania pochodzenia dziecka oraz kontaktów z dzieckiem, a także obowiązek wysłuchania dziecka czy zakaz stosowania kar cielesnych. Książka wyróżnia się na tle innych publikacji naukowych nietypowym ujęciem zagadnienia – łączy cechy komentarza, skróconych monografii nowych instytucji oraz sprawozdania z prac legislacyjnych z udziałem autorów jako ekspertów. Tego rodzaju założenie

Postępowanie karne

Piotr Gensikowski – „Odstąpienie od wymierzenia kary w polskim procesie karnym” Prawo karne kojarzy się z mniej lub bardziej trafnie dobraną represją w odpowiedzi na zawinione i społecznie szkodliwe czyny uznane przez ustawodawcę za zabronione. Problem dostatecznej bądź częściej niewystarczającej surowości kar zawsze wywołuje emocje skupiające uwagę mediów i jest przedmiotem publicznej debaty. Monografia dr. Piotra Gensikowskiego, sędziego Sądu Rejonowego w Grudziądzu, pokazuje instytucję, która – oddając humanitarny obraz współczesnego prawa – znajduje się po przeciwnej stronie wymiaru sprawiedliwości rozumianego wyłącznie jako karanie sprawców przestępstw. Rozważenia autora skupiają się więc na sytuacji procesowej sprawcy, który pomimo stwierdzenia jego winy nie

Postępowanie cywilne

Aneta Małgorzata Arkuszewska – „Referendarz sądowy w postępowaniu cywilnym” Najlepszym uzasadnieniem dla powstania tej książki jest brak kompleksowej regulacji prawnej obejmującej status i uprawnienia referendarza sądowego. Brakuje również literatury, która w ujęciu monograficznym poruszałaby ten problem. Praca dr Anety Małgorzaty Arkuszewskiej, kierownika Zakładu Prawa Cywilnego na WPiA Uniwersytetu Rzeszowskiego, stanowi odpowiedź na stale wzrastające zainteresowanie ustawodawcy referendarzami sądowymi i możliwościami wykorzystania kompetencji tej grupy prawników. W pracy trafnie zauważono, że zwiększający się zakres uprawnień referendarzy, choć pożądany, choćby z uwagi na potrzebę odciążenia sędziów, rodzi jednak wątpliwości. Zakres „czynności z zakresu ochrony prawnej” ujmowany jest bowiem coraz szerzej – na

Księgi wieczyste

Michał Kućka, Jerzy Pisuliński, Łukasz Przyborowski, Bartłomiej Swaczyna, red. Jerzy Pisuliński – „Hipoteka po nowelizacji. Komentarz” 20 lutego 2011 r. weszła w życie obszerna nowelizacja ustawy o księgach wieczystych i hipotece, której kształt nie ulegał poważniejszym zmianom przez ostatnie półwiecze. Zamierzeniem ustawodawcy było uczynienie z hipoteki nowoczesnego, elastycznego i efektywnego środka zabezpieczenia wierzytelności pieniężnych, a nadto ujednolicenie terminologii ustawy, zharmonizowanie przepisów materialnoprawnych i procesowych oraz uregulowanie problemów uznawanych dotąd za sporne. W przypadku tej reformy można więc mówić o rewolucji, która dotknęła zasadniczych pojęć decydujących o funkcjonowaniu hipoteki i zmusiła nas do uczenia się, po części na nowo, „starych” instytucji.

Zasady dobrej penalizacji

Ocena charakteru negatywnego zjawiska społecznego, nadto analiza prawnoporównawcza proponowanego środka karnego oraz ocena poziomu ochrony gwarantowanej przez obowiązujące przepisy – oto wypracowane przez Komisję Kodyfikacyjną Prawa Karnego warunki włączenia danego zachowania do kategorii zabronionych. Dotychczasowe trzy konferencje Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Karnego, poświęcone przedmiotowi jej prac nad nowelizacją Kodeksu postępowania karnego, są tylko częścią działań podejmowanych przez to gremium. W codziennej pracy Komisja zdecydowanie częściej koncentruje się na analizie bieżących prac legislacyjnych. Obok przygotowywania założeń i ogólnych kierunków zmian w szeroko rozumianym prawie karnym oraz opracowywania projektów aktów normatywnych, Komisja wypowiada się również w budzących wątpliwości kwestiach z zakresu prawa karnego,